Jurybeoordeling StiB 2018 door juryvoorzitter Claudia Zuiderwijk
'Het was voor ons een feest om deze vier projecten te bezoeken. Het stemde ons zeer hoopvol, wat er gebeurt op het gebied van innovatie en trends in wonen, winkelen, et cetera.
Ik zal eerst kort de projecten en de aard daarvan met u doornemen, daarna de beoordelingscriteria. Waarna wij komen aan het klapstuk: wie er heeft gewonnen.
Ik begin met het eerste project, Koningshof in Gouda. De indieners waren Blauwhoed Projectontwikkeling, Gebr. Blokland en Altera Vastgoed. Vroeger was dit gebied een zogeheten no-go-area. Die is getransformeerd naar een gebied waarin het industriële karakter goed bewaard is gebleven. Nu kent het gebied een mix van activiteiten. Zeventig betaalbare nieuwbouwappartementen zijn gemixt met tachtig koopwoningen, nieuwbouw en in getransformeerde gebouwen. Ook een inpandige parkeergarage gaat schuil achter authentieke gevels. Als we kijken naar de economische impuls, is er ook aandacht gegeven aan bedrijven en bedrijvigheid: er komt een B&B in de Slangentoren die in gebruik was bij de voormalige bedrijfsbrandweer en een hip restaurant in de voormalige Kleischuur.
De Barones in Breda. Indieners zijn de Kroonenberg Groep, 3W Real Estate, Rijnboutt en KroesePaternotte. Wat zou Breda geweest zijn zonder dit project? Ons werd verteld dat Breda dan teloor was gegaan en geen bestaansrecht meer had gehad als stad. Wij kwamen tot de conclusie dat die uitspraak klopt. In 1979 was er een winkelcentrum gebouwd met twee etages, wat op de lange duur niet meer werkte. Van de bovenetages werd steeds minder gebruik gemaakt en er ontstond leegstand. Dat verstrekte het karakter van Breda als winkelstad natuurlijk niet. Het huidige winkelcentrum is helemaal opgezet van uit de tegenwoordige ideeën over de nieuwe retail. Hier zie je dat, ondanks de populariteit van online shoppen, je nog steeds de mensen kunt verleiden om een winkel in te gaan, als je er maar een beleving van maakt. Dat is goed gelukt. De winkels zijn ruim en maken hebberig, de entree trekt je als het ware naar binnen. Wat er nu staat is en visitekaartje voor Breda. Vanuit de eerdere leegstand is er nu een winkelcentrum ontstaan dat bijdraagt aan de economie van Breda. De jury vond het prachtig.
Dan, van een geheel andere orde, woonzorgcentrum Scheldehof in Vlissingen. Indiener is WVO Zorg in Vlissingen. Ook dat was een heel charmant project, op een vreemde plek in Vlissingen, het terrein van de voormalige werf De Schelde. De oude Zware Plaatwerkerij is omgezet naar een woonzorgcentrum. Hier had eenvoudig gekozen kunnen worden voor sloop-nieuwbouw. Bewust is gekozen voor het behoud van het industriële karakter. In de plaatwerkerij wordt nu geriatrische en psychiatrische zorg verleend, in combinatie met wonen. Dat komt in de zorg wel vaker voor, maar hier is gekozen voor een vernieuwende manier. In het gebouw zit een bakkerij voor Vlissingen, een kapper voor Vlissingen, een restaurant voor Vlissingen en een bioscoop/theaterzaal voor Vlissingen. Met deze voorzieningen trekt het woonzorgcentrum de stad naar binnen. Dat vonden wij een mooie vondst.
We waren ook bij Zwembad Hart van Zuid in Rotterdam. Het zwembad daar is een pareltje van een project. Indieners zijn Ballast Nedam, Heijmans, Projectteam Hart van Zuid, gemeente Rotterdam en Kraaijvanger Architecten. De oude functie van het zwembad is op een nieuwe manier geherdefinieerd. Het zwembad heeft een samenbindende kracht voor dit deel van Rotterdam. Het zwembad is gekozen als aanjager voor de gebiedsontwikkeling. We vonden dat gewaagd en uniek. Het zwembad is ook knap gemaakt: er zitten ook een sportbedrijf, een stadswinkel, fitness en horeca. In de plint is ruimte voor winkels. Dit is een project dat het DNA van Rotterdam behoorlijk verstevigt.
Ik zal nu per project een aantal sterke punten benoemen en een aantal punten met suggesties voor verbetering.
Er is gedacht aan mogelijkheden voor zzp'ers om aan huis een bedrijfje te beginnen”
De Koningshof in Gouda is een prachtige bijdrage aan de stad, feitelijk is de stad uitgebreid, verlengd. De no-go-area van vroeger heeft meters opgeleverd waar je graag naar toe wilt, wilt wonen en werken. Er is heel veel geduld in gaan zitten om dit tot stand te brengen. Er is gedacht aan mogelijkheden voor zzp'ers om aan huis een bedrijfje te beginnen, maar ook zijn monumenten hergebruikt, zoals de Slangentoren als B&B. Wat is er nog te winnen? Als we kijken naar duurzaamheid en digitalisering dan stond dat in de ontstaansperiode van dit project nog niet voorop.
De winkels zijn ruim en maken hebberig”
De Barones in Breda. Een plus-plus-plus als wij kijken naar de bijdrage aan de stad van Breda. Ik weet niet of we kunnen zeggen dat het de redding van Breda als winkelstad is, maar het komt wel heel dichtbij. De samenwerking tussen alle belanghebbenden was uitstekend. Het levert ook zeker meer banen op en een impuls voor de economie. De manier waarop dit is opgepakt is een voorbeeld van hoe je gebiedsontwikkeling doet. Digitalisering en energietransitie waren geen hoofdaccent van dit project.
Het gebied is bij de stad getrokken en heeft een nieuwe functie gekregen”
De Scheldehof in Vlissingen. De transformatie van maakindustrie naar wonen en zorg draagt zeker bij aan de economie van de stad. Het gebied is bij de stad getrokken en heeft een nieuwe functie gekregen. Deze zorgfunctie heeft ook een aantrekkende werking op de regio. In het project is gewerkt met de modernste technologie die in de zorg beschikbaar is. Duurzaamheid is belangrijk geweest bij de uitvoering en dit project raakte ook het hart. Wat was er te winnen? Wij hebben ons bij elk project ook afgevraagd wat dit betekent voor het DNA van Vlissingen, Breda, Gouda en Rotterdam, of zou je dit project op dezelfde manier ook in andere steden kunnen doen? Het is een prachtig pand geworden, maar het had theoretisch ook ergens anders kunnen staan. De economische impact is er, maar minder dan bij de andere projecten.
De ontwikkelaars zijn ook verantwoordelijk gemaakt voor een deel van de exploitatie”
Zwembad Hart van Zuid in Rotterdam. De bijdrage aan de stad, breder dan aan de wijk alleen, vonden wij heel erg groot. De samenleving is goed in het project meegenomen. Bij het ontwerp is gekeken naar wat voor mensen er omheen wonen, hoe is het met de veiligheid, waar wordt er geklierd in de omgeving en hoe kunnen wij dat verbeteren. Het brengt nieuwe levendigheid en nieuwe activiteit voor Rotterdam, doordat er internationale wedstrijden naar dit 50-meterbad komen. Het verrijkt het DNA van de stad. Wat ook vernieuwend is – maar daar hebben wij binnen de jury veel discussie over gehad of het wenselijk is – is dat de ontwikkelaars ook verantwoordelijk zijn voor een deel van de exploitatie. Aan de ene kant is dat oneigenlijk., want willen wij in Nederland zover gaan dat ontwikkelaars ook verantwoordelijk voor de exploitatie zijn? Aan de andere kant zat er ook iets aantrekkelijks in, dat ontwikkelaars het zo moeten bouwen dat de kans dat het optimaal functioneert ook het grootst is. Dan zit er nog meer ownership voor een ontwikkelaar in het project.
Gewonnen heeft – zij het nipt – het Zwembad Hart van Zuid in Rotterdam!'
Bekijk hier video-opname van de toespraak van juryvoorzitter Claudia Zuiderwijk en de prijsuitreiking.
