De visie van architecten is hard nodig om het Hamerkwartier te kunnen ontwikkelen tot hoogstedelijk woonwerkgebied. “Er ligt een grote kans voor architecten om een brug te slaan tussen de ambities van de gemeente Amsterdam en de ontwikkelaars die woningen en werkruimtes kunnen realiseren”, zegt Frank van de Lustgraaf, Ruimtelijk Economisch Adviseur bij Economische Zaken van de Gemeente Amsterdam.
Bedrijvigheid
Centraal staat daarbij de vraag hoe het terrein geschikt te maken is voor de nieuwe functies. Want de visie en het beleid van Amsterdam zijn er op gericht om oude bedrijventerreinen te transformeren tot woongebied zonder de bedrijvigheid te verliezen. Van de Lustgraaf: “Voorheen verdwenen dit soort functies vaak en ontstond er een scheiding tussen woongebieden en bedrijventerreinen. Maar we komen er steeds meer achter dat wonen best goed samen gaat met bedrijvigheid. In succesvolle stukken van de stad is de bedrijvigheid vaak nooit helemaal verdwenen. Denk bijvoorbeeld aan de Jordaan of de Pijp.”
Daarnaast geeft Van de Lustgraaf een tweede argument. “De hele noordelijke oevers van het IJ zitten vol met bedrijven. Van autoschadebedrijven tot scheepswerf maar je vindt er ook diverse vormen van ambacht en maakindustrie. Vroeger was er meer dan genoeg ruimte om bedrijven naar de randen van de stad te verplaatsen, maar nu zijn er echt nog maar een paar kavels beschikbaar in bijvoorbeeld Westpoort of Osdorp”, legt hij uit.
Concept stedenbouwkundig plan
Er ligt dan ook best een uitdaging voor architecten en ontwikkelaars. Van de Lustgraaf: “Er moet eigenlijk een nieuw soort gebouwen komen. Zo vragen wij bijvoorbeeld om op of naast bestaande bedrijfspanden een opbouw van appartementen te maken. Dat kennen we niet en dat geeft ook wat meer onzekerheid dan bij gebiedsontwikkelingen waarbij het alleen om woningbouw gaat.”
Dat nog niets in beton is gegoten beaamt ook Development Director Thijs van Dorssen van Hines Nederland. Hines is een van de projectontwikkelaars van het Draka-terrein. “Het plan voor het gebied is nog niet in detail vastgelegd, omdat het onherroepelijke bestemmingsplan nog afgegeven moet worden. Op het moment dat dat er ligt, kan een definitief plan worden opgetuigd. Wel is er een programma van eisen vanuit de gemeente en een concept stedenbouwkundig plan. Dertig procent van de huizen mag uit vrije sector bestaan, 40 procent uit middel dure huur en 30 procent uit sociale huurwoningen”, legt Van Dorssen uit.
Upcoming architecten
De Belgische stadsbouwmeester Kristiaan Borret is supervisor voor het Hamerkwartier en heeft een aantal uitgangspunten geformuleerd. Van Dorssen: “Hij wil bijvoorbeeld graag zien dat naast gerenommeerde architecten ook jonge, upcoming architecten een rol kunnen en mogen spelen bij de ontwikkeling van dit gebied. Daarin steun ik hem volledig, want dat brengt weer nieuwe en frisse ideeën met zich mee.”
Ten tweede moet het een fijn gebied worden. “Uiteraard fijn om te wonen, werken en recreëren maar het moet ook een veilig gevoel geven.. Er moet verbinding komen met de bedrijven. Als Hines houden wij alles wat wij ontwikkelen in eigen beheer, alleen de sociale huurwoningen gaan naar een woningcorporatie, dus daar zijn wij sowieso voorstander van”, legt Van Dorssen uit.
Het moet een hybride vorm van wonen, werken, recreëren, ontmoeten en verblijven bieden.”
Dat betekent onder andere genoeg ruimte voor bedrijvigheid en de ontwikkeling van een makerspace. Van Dorssen: “Er is nu ook een mengelmoes van activiteiten. Er zitten architecten, kleine startups, maar ook ambachtslieden.
En dat zou zo moeten blijven. Het moet een hybride vorm van wonen, werken, recreëren, ontmoeten en verblijven bieden. Langs het IJ zal bovendien een vijftig meter brede, groene boulevard met spectaculaire vergezichten over het water en de stad komen.”
De visie van de Gemeente Amsterdam op transformatiegebieden
Wethouder Victor Everhardt (Economische Zaken) van Amsterdam: “Bedrijventerreinen zijn heel belangrijk voor Amsterdam. Dit zijn plekken waar onder andere de maakindustrie zit, en de logistiek en waar veel werkgelegenheid is, voor de met name praktisch opgeleide beroepsbevolking.
Bedrijventerreinen zijn dan ook een cruciaal onderdeel van de economie van de Metropoolregio Amsterdam. Het is belangrijk dat deze vorm van ondernemerschap, en de banen die erbij horen, niet langzaam uit de stad verdwijnt. We willen als stad een diverse economie hebben, waar werk is voor alle bewoners, met verschillende typen opleidingen. Op de bedrijventerreinen werken nu vaak bewoners die in omliggende buurten wonen.
Om voldoende bedrijvigheid plek te kunnen bieden, is ons doel om tot 2030 500.000 m2 bedrijfsruimte te ontwikkelen of herontwikkelen in die gebieden die nieuwe stedelijke woon-werkwijken worden, zoals het Hamerkwartier en Buiksloterham in Noord en het Kauwgomballenkwartier in Oost.
Deze gebieden worden getransformeerd naar gebieden waar naast werken, ook gewoond kan worden. Het gaat om het mengen van bedrijvigheid met wonen, vaak in een gebouw of naast elkaar, zodat gemengde woon-werkwijken ontstaan, vlakbij OV knooppunten. Dit is iets wat we de afgelopen tientallen jaren niet of nauwelijks hebben gedaan. Een cultuuromslag dus, die vraagt om vernieuwende ontwerpen van gebouwen en openbare ruimte. Het doel is om gemengde levendige wijken te maken met behoud van de ruimte voor bestaand ondernemerschap, en waar ook ruimte is voor nieuw ondernemerschap.”
Dit artikel is gesponsord door de gemeente Amsterdam.
