Tijdens de sessie op de Provada zal het herbestemmen van erfgoed van alle kanten worden belicht, door onder andere Lesley Bamberger (Kronenberg Groep) en Daan van der Vorm (VORM Holding). CEO Ton Meijer van MeyerBergman Erfgoed Groep, eigenaar van Paleis Soestdijk, zal bovendien het boek ’25 Jaar herbestemmen in Nederland’ in ontvangst nemen, dat een goed beeld geeft van het indrukwekkende track-record dat BOEi sinds de oprichting in 1995 heeft opgebouwd, mede dankzij 250 miljoen euro aan investeringen.
“Het ENKA-terrein in Ede, het DSM-kantoor in Delft, de watertoren van psychiatrisch ziekenhuiscomplex Duin en Bosch in Castricum, de Blokhuispoortgevangenis in Leeuwarden en nu weer de Centrale Markthal in Amsterdam… Alle projecten, van klein tot groot en van eeuwenoud vastgoed tot erfgoed uit de jaren tachtig van de vorige eeuw, spreken eigenlijk voor zich,” verzekert BOEi-directeur Arno Boon. “Ze staan model voor de passie en deskundigheid waarmee we ons werk doen. En ze laten zien hoe belangrijk het is dat het herbestemmen van erfgoed wordt toevertrouwd aan een gespecialiseerde partij. BOEi bewijst keer op keer dat het dan geen sluitpost op de begroting hoeft te zijn, maar juist kan fungeren als aanjager en versneller van een gebiedsontwikkeling.”
Nieuwe projecten
Een kwart eeuw geleden stonden de provincie Noord-Holland, het toenmalige Bouwfonds (nu BPD) en Amstelland (nu AM) aan de wieg van de Nationale Maatschappij tot Behoud, Ontwikkeling en Exploitatie van Industrieel Erfgoed, een naam die al snel werd samengevat als ‘BOEi’. Van meet af aan richtte de organisatie zich op het restaureren en herbestemmen van het industrieel erfgoed, zoals dat in de jaren negentig zorgvuldig in kaart was gebracht door de Rijksdienst voor de Monumentenzorg.
“Later zijn we ons ook gaan richten op agrarisch erfgoed en religieus erfgoed,” legt Boon uit. “Dat we geen winstoogmerk hebben, wil niet zeggen dat we niet ondernemend zijn. Onze aandeelhouders, waaronder nu ook Vesteda, VolkerWessels, TBI, BNG Bank, Oranjefonds, Daan van der Vorm en een groot aantal donateurs die zich hebben verenigd in de Stichting Vrienden van BOEi, ontvangen geen dividend. Daardoor kunnen we eventuele winst jaarlijks toevoegen aan onze reserves, ons eigen vermogen revolverend inzetten en het bescheiden rendement ten goede laten komen aan nieuwe projecten. In dat verband mag niet onvermeld blijven dat we jaarlijks ook van de Vriendenloterij een fors bedrag krijgen.”
Tweede leven
Een recent project, de Centrale Markthal (1933) in Amsterdam, is volgens Boon illustratief voor de maatschappelijke meerwaarde die BOEi genereert en die ook door de partners in de gebiedsontwikkeling (VolkerWessels en Ballast Nedam) hogelijk wordt gewaardeerd. “Het was ruim tachtig jaar lang het centrum van de Amsterdamse voedselhandel. De verwerving door BOEi, in 2016, maakt een tweede leven mogelijk, als bruisende schakel tussen dat Food Center Amsterdam (FCA) en de nieuwe woonwijk in het Marktkwartier. Binnen de gebiedsontwikkeling nemen VolkerWessels en Ballast Nedam onder andere de realisatie van de woongebouwen voor hun rekening. Wij focussen ons op de herbestemming van de Centrale Markthal, die naast een kleiner Food Center voor zowel startups als gevestigde bedrijven die lokaal, vers en duurzaam ondernemen een groot aantal functies krijgt op het gebied van cultuur, mode, muziek en circulariteit. Wat we voor ogen hebben is een ondernemershuis voor starters en smaakmakende ondernemers.”
Het dak wordt voorzien van een groot aantal zonnepanelen. Boon: “De Centrale Markthal krijgt daardoor niet alleen als ontmoetingsplek maar ook op het gebied van duurzaamheid een tweede leven.”
Klein maar fijn
Andere herbestemmingen, zoals die van het Zuiderziekenhuis in Rotterdam, zijn qua omvang vergelijkbaar. Volgens Boon bewijst BOEi echter keer op keer dat ook de kleinere projecten een aanzienlijke maatschappelijke meerwaarde hebben. “Neem de Zwarte Silo in het Havenkwartier in Deventer. Na de restauratie vestigden we een culinaire markt met allemaal kraampjes in de voormalige betonnen kolos, die onder de naam ‘Fooddock’ al snel heel populair was. Dat geldt ook voor het café-restaurant dat er sinds afgelopen voorjaar in is gevestigd. De Zwarte Silo werd zo een aanjager voor de hele gebiedsontwikkeling. ‘Klein maar fijn’ geldt zeker ook voor ’t Witte Kerkje in Bladel, dat een goed voorbeeld is van het vele religieuze erfgoed dat zijn functie verliest en waar dus een nieuwe bestemming voor moet worden gevonden. BOEi wordt vaak door de eigenaar of de gemeente gevraagd om een haalbaarheidsonderzoek uit te voeren. Dat hebben we bijvoorbeeld gedaan voor de Waalse Kerk in Rotterdam. Ook in dit geval heeft geresulteerd in overname van de gemeente en het uitbouwen van de evenementenverhuur, in samenwerking met lokale organisaties en ondernemers.”
Zaak van lange adem
Dankzij de passie, kennis en ervaring van BOEi, zal Boon op de Provada benadrukken, kan de herbestemming van erfgoed fungeren als de katalysator van gebiedsontwikkelingen die Nederland in het algemeen en de directe omgeving in het bijzonder een stukje mooier, waardevoller en duurzamer maken. “Het publiek waardeert het ook steeds meer. En de ontwikkelaars en beleggers onder onze aandeelhouders weten als geen ander dat het herbestemmen van erfgoed een deel van het antwoord is op maatschappelijke uitdagingen als vertraging in de ontwikkeling van projecten, de krapte op de woningmarkt en de klimaatverandering.”
‘Naast liefde voor erfgoed, verstand van zaken en creativiteit heb je ook geduld nodig, want herbestemmen is vaak een zaak van lange adem’”
Ook andere marktpartijen en overheden raken er volgens Boon gelukkig steeds meer van doordrongen dat wat BOEi doet een vak apart is. “Je kunt zo’n herbestemming van erfgoed er niet even bij doen, daar zijn veel marktpartijen in de loop der jaren al door schade en schande achter gekomen. Naast liefde voor erfgoed, verstand van zaken en creativiteit heb je ook geduld nodig, want herbestemmen is vaak een zaak van lange adem. Stuk voor stuk zijn het eigenschappen waar BOEi over beschikt.”
Boon verheugt zich op de Provada-sessie, die marktpartijen en overheden vooral duidelijk moet maken wat binnen gebiedsontwikkelingen de meerwaarde kan zijn van het herbestemmen van erfgoed en welke sleutelrol BOEi daarbij kan spelen. Dé boodschap die hij nu al door wil geven: “Sluit je bij ons aan, door met ons samen te werken of aandeelhouder te worden!”
Dit artikel is gesponsord door Boei.
