Erik de Boer

Na bijna dertig jaar is het Paleiskwartier in 's-Hertogenbosch bijna klaar. Maar als straks de publiekprivate samenwerking eindigt, zal de feestrede over de nieuwe wijk waarschijnlijk een grafrede worden over deze vorm van samenwerking zoals we die nu kennen.

De transformatie van het Spoorzonegebied in Tilburg heeft de eerste tien jaar achter zich. Er is nog tien tot vijftien jaar te gaan. Moed van gemeente en partners als ontwikkelaar SDK, een duidelijk koers en een soepele samenwerking hebben al tot diverse mijlpalen geleid.

De vele beperkende regels in verhuur en de stapeling van bouwvoorwaarden maken een realistisch rendement onmogelijk. Daarnaast is er onzekerheid over erfpacht, grondprijzen en stijgende bouwkosten. 'Door het eisenpakket zijn sommige projecten voor ons niet meer haalbaar,' zegt Robert Boeren van BLVG Ontwikkeling.

Beleggers en ontwikkelaars mijden de hoofdstad al langer. Vooral Nederlandse pensioenfondsen kijken elders en doen nu de eerste transacties in steden als Delft en Alphen aan de Rijn.

'Welkom in Pyongyang aan de Amstel', zegt Huib Boissevain, directeur van belegger Annexum. Hij hekelt de vergaande mate van regulering waarin de hoofdstad zijn heil zoekt. Het is volgens Boissevain allemaal ten nadele van de woningproductie en de bereidheid van investeerders hun geld naar de Amstel te brengen.

Met het huidige pakket van eisen en voorwaarden is het onmogelijk om een business case voor nieuwe woningen in Amsterdam rond te krijgen. 'Het is op dit moment niet haalbaar,' zegt Mark Kuijpers, managing director van Greystar Netherlands.

De groeiende stapel regels, eisen en voorwaarden maakt het zeer moeilijk, dan wel onmogelijk aan de minimale rendementsverwachtingen te voldoen. 'Concreet betekent het dat we weloverwogen niet meer op alle gebouwtenders inschrijven', zegt Peter Heuvelink van AM.

Soms valt het meteen op, soms duurt het een paar maanden, maar ineens blijkt dat er iets van een website is verdwenen. Zoals het geval is op de site van vastgoedontwikkelaar en -belegger MRP. Want waar is project SoZa gebleven?

De rol van de ontwikkelaar gaat de komende jaren ingrijpend veranderen. Bart Meijer, ceo van MRP, heeft geen glazen bol nodig om dat met volle overtuiging te voorspellen. Sterker, hij wil in die verandering graag vooroplopen.

De belangstelling vanuit de hoek van ontwikkelaars en beleggers is zeer groot voor de Binckhorst in Den Haag. Dat blijkt op dinsdag 7 maart 2019, om precies te zijn op middernacht, het moment dat het vastgestelde omgevingsplan inwerking treedt. De gemeente heeft bedacht dat op dat moment de inschrijving opent voor iedereen die in de Binckhorst woningen wil bouwen. In de eerste fase zijn er zo'n vijfduizend stuks te reserveren.