binnenstedelijke ontwikkeling

Diverse gemeenten zijn op zoek naar manieren om een levendig centrum te houden nu een enorme kaalslag in retail- en horecaland dreigt door de coronacrisis. In het Brabantse Oosterhout snijdt door een verhuizing van het gemeentehuis het mes aan twee kanten. 

De komst van de auto heeft de ruimtelijke ontwikkeling van onze steden en de infrastructuur in Nederland radicaal veranderd. Om auto's en vrachtverkeer veilig én snel van a naar b te brengen werden snel- en autowegen, bruggen en viaducten, stoplichten en zebrapaden noodzakelijk. Steden waren beter bereikbaar dan ooit en de ruimte buiten de stad lonkte. Suburbanisatie was een feit en dit leidde tot de welbekende filedruk op de Nederlandse wegen. Maar ondanks dat, blijft de auto goed voor bijna 75% van de in totaal door personen (autobestuurders en -passagiers) afgelegde afstand.

De politieke partijen loeren openlijk naar het buitengebied om de woningnood op te lossen. Uit cijfers van Locatus blijkt dat er binnenstedelijk ook nog flinke winst valt te boeken door herbestemming van langdurig leegstaande winkels. 

Een groene omgeving of frisse buitenlucht is niet vaak een reden om in een stad te wonen, eerder het tegenovergestelde. Het is vaak een reden om in het weekend de stad te ontvluchten en de natuur op te zoeken, of zelfs om elders te gaan wonen. Zeker in deze tijd, nu alle stedelingen genoodzaakt zijn hun beweging en frisse lucht te krijgen door een wandeling in een van de drukke stadsparken. En omdat er weinig andere dingen te doen zijn buitenshuis, sluiten we aan in de sliert van mensen die daar bij de kleinste zonnestraal loopt.

Marktpartijen zijn vaak huiverig voor de voorinvesteringen die binnenstedelijke gebiedsontwikkeling vergt. Om projecten toch op gang te krijgen, participeert provincie Overijssel actief in stedelijke opgaven. Zo krijgt gemeente Oldenzaal een 'groenblauw' Singelpark op de locatie van een vergeten stadsgracht, waarmee de stad ook nog eens klimaatbestendig wordt.

De waarde van de stad zit in haar toekomstbestendigheid. Om te kunnen anticiperen op de behoeften van de tijd is visie en ambitie nodig als handvat voor strategische gebiedsontwikkeling. Door de eeuwen heen is bij de ontwikkeling van steden sprake van een continue wisselwerking tussen de centrale, regionale en lokale overheid met de markt. Ontwikkelingen blijken economisch, demografisch en technologisch gedreven, in verschillende fasen van (de-)urbanisatie, sub- en re-urbanisatie. Met in meer of in mindere mate met een ruimtelijke visie als kader. Een column van Elsbeth Quispel.

In mei was vastgoedondernemer Pieter van Loon uit het bescheiden Dordrecht even wereldnieuws toen hij retailreus AS Watson uit Hongkong voor de rechter daagde, omdat winkeldochter ICI Parix XL door corona de huur niet wilde betalen. Als je de dynamiek wilt terug brengen in de door corona geteisterde binnensteden, helpt het verhogen van de overdrachtsbelasting voor beleggers volgens hem niet.  

Het tekort aan woningen leidt tot een grote, vooral binnenstedelijke opgave. Woningzoekenden willen het liefst in of vlakbij het centrum wonen, maar door een gebrek aan ruimte is woningbouw hier niet altijd mogelijk. Volgens Pieter van der Heijde, ceo van Bureau Stedelijke Planning, zijn wijk- en stadsdeelcentra een goed alternatief om aan deze woonwensen te voldoen.

Als de coronacrisis iets duidelijk maakt, is het de urgentie om de detailhandel te transformeren. De spiksplinternieuwe Overijsselse Retailaanpak helpt daarbij. De aanpak wil centrumgebieden helpen om onderscheidend, compact en attractief te zijn. Het doel? Een centrum creëren waar bezoekers graag komen en waar ondernemers floreren.

Gevoelsmatig domineren leegstaande panden de centra van veel Nederlandse binnensteden. Betekent dat de ondergang van de binnenstad zoals we deze kennen of doen zich ook nieuwe kansen voor? Frank Verwoerd, head of research bij Colliers en Menno Overtoom, directeur Hoog Catharijne bij Klépierre, delen hun bevindingen.