blog

This Time is Different

Beleggingen

This Time is Different
Erik Wiegerinck

Dezer dagen moet ik onwillekeurig weleens denken aan de bestseller This Time is Different van Carmen Reinhart en Kennth Rogoff uit 2010. Op basis van een grote hoeveelheid data beschreef het Amerikaanse duo na de val van Lehman Brothers de verschillen en overeenkomsten van de financiële crisissen en knappende zeepbellen in de beleggingsmarkten van de afgelopen acht eeuwen. Belangrijke overeenkomst: veel mensen geloven domweg niet op de piek dat het mis kan gaan, ‘daar de situatie deze keer anders is’.

In het Nederlands vastgoed lijkt er voorjaar 2018 alleen goed nieuws te regenen. Zo heeft het totaal aan beleggingen in Nederlands vastgoed blijkens cijfers van internationaal vastgoedadviseur CBRE in het eerste kwartaal een record bereikt van 3 miljard euro. Het investeringsvolume steeg met 5 procent ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. Vooral de investeringen in woningen stegen hard, met 56 procent. Bij kantoren bedroeg de stijging op jaarbasis 30 procent.

Maar, zoals bekend, loopt Nederland achter in de vastgoedcyclus, zeker ten opzichte van Amerika maar ook in vergelijking tot de meeste andere Europese landen. De paradox wil immers dat vrijwel nergens de vastgoedcrisis zolang duurde als uitgerekend in ons land, een van de meest rijke en dichtbevolkte landen ter wereld met ook nog eens – ja, ook toen – een schreeuwend woningtekort.  De crisis duurde zolang omdat de banken eendrachtig het loket sloten en de opeenvolgende kabinetten in hun doorgeschoten ijver om de crisis te bezweren de ene ‘hervorming’ op de andere harde maatregel stapelden waardoor de gemiddelde Nederlander doodsbang raakte en het consumentenvertrouwen op een gegeven moment bijna lager lag dan in het straatarme Griekenland.

Hoewel Nederlanders zichzelf graag als zelfbewuste rasindividualisten beschouwen, geloof ik dat we collectief aan een verwrongen zelfbeeld lijden en er per saldo zelfs weinig landen te vinden zijn met een sterker ontwikkeld kuddegedrag. Dat komt door onze eeuwige drang naar consensus. Het verklaart deels onder meer de ronduit manisch-depressieve taferelen in de vastgoedbeleggingsmarkt. Zo gingen de Amsterdamse commercieel vastgoedprijzen volgens cijfers van Real Capital Analytics (RCA) in het eerste kwartaal met maar liefst 28 procent omhoog, vergeleken met een jaar eerder. In september vorig jaar verklaarde RCA dat de prijzen in Amsterdam nog flink onder de piek zaten. De op hol geslagen Hollandse kudde haalt de achterstand dus in ras tempo in.

Buiten Nederland lijken beleggers inmiddels wel gas terug te nemen. Volgens RCA kwam het Europese transactievolume in de eerste drie maanden van dit jaar uit op 49,3 miljard euro, 27 procent minder dan in de overeenkomstige periode vorig jaar. Ook alle internationale vastgoedevenementen van de afgelopen maanden – zoals de vastgoedbeurs Mipim in Cannes en het toonaangevende jaarcongres van de Europese branchevereniging INREV, dat vorige maand plaatsvond in Dublin – stonden in het teken van de risico’s van een ‘laatcyclische vastgoedbeleggingsmarkt’. Het impliceert dat het Europese vastgoedfeestje op z’n hoogtepunt verkeert en het zaak wordt de party te verlaten.

De Europese terugval volgde overigens na een record laatste kwartaal 2017, toen maar liefst voor 118,7 miljard euro aan commercieel vastgoed in Europa van eigenaar verwisselde. Groter risicobewustzijn is een, maar er daadwerkelijk naar handelen blijft vers twee. In Nederland kan het feestgedruis voorlopig niet stuk. Zolang de Europese Centrale Bank de rente kunstmatig laag houdt, valt er waarschijnlijk ook niet zo gek veel in de Europese beleggingsmarkt te vrezen. This Time is Different? De tijd zal het leren…

Reageer op dit artikel