nieuws

De man die Jones Lang Wootton in Nederland een gezicht gaf

Loopbaan

De man die Jones Lang Wootton in Nederland een gezicht gaf
Bram de Koning, foto Christophe Boutet

Bram de Koning was managing-director JLW Nederland van 1973 tot en met 1984. De Koning wordt door zijn opvolgers beschouwd als de man die de van oorsprong Britse adviseur een Nederlands gezicht gaf.

Bram de Koning (76) is niet de eerste Nederlander geweest, die Jones Lang Wootton (‘JLW’) als managing-director aanstuurde. Dat was de – overigens nà zijn vertrek bij de firma – te jong gestorven Simon Stijkel. Toch wordt De Koning door zijn opvolgers beschouwd als de man die de van oorsprong Britse adviseur op het gebied van commercieel onroerend goed in Nederland een duidelijk gezicht heeft gegeven.

De Koning start zijn loopbaan in het onroerend goed op jeugdige leeftijd. ‘Ik heb rechten gestuurd aan de Universiteit van Amsterdam en begon als werkstudent op 1 maart 1967 bij H. van Dam Azn & Zonen (‘HvD’), een onroerend goedmakelaarskantoor dat deel uitmaakte van de beursgenoteerde Bank voor Onroerende Zaken (‘BOZ’). Deze vooraanstaande vastgoedonderneming werd gecontroleerd door de familie Van Dam en was gevestigd aan de Sarphatistraat 35 te Amsterdam. Mijn mentor en vastgoedleermeester was Freddy Bolle, de algemeen directeur van HvD. Cor van Zadelhoff – die in diezelfde jaren begon met zijn eigen commercieel onroerendgoedmakelaardij Zadelhoff in Amsterdam – later DTZ Zadelhoff – heeft mij meerdere malen verteld ‘dat ik gevormd ben door de beste makelaar in Amsterdam’.

MVA

De commercieel vastgoedmakelaardij zoals we die nu kennen, bestaat aan het einde van de jaren zestig in Nederland niet. De belangrijkste schakel in aan- en verkopen van commercieel onroerend goed vormt de Makelaarsvereniging Amsterdam (‘MVA’). De Koning: ‘Als er een object op de markt kwam, waren de aangesloten makelaars verplicht dat te melden. Dan werd er een kaart gemaakt met de essentiële informatie over het object en die werd naar alle aangesloten makelaars gestuurd. Er waren een paar makelaars actief op het gebied van commercieel vastgoed, zoals Jacobus Recourt, De Boer & Hartogh, Hans Hooft, Stefels (later Poelwijck & Stefels) en Paul Bettings. En natuurlijk HvD via BOZ. Maar het was eigenlijk heel amateuristisch. Cor van Zadelhoff zag dat duidelijk en dat heeft hem ertoe aangezet in 1968 met zijn eigen commercieel vastgoedmakelaardij te beginnen. Jones Lang Wootton en Van Zadelhoff staan samen aan de start van de professionele commercieel vastgoedmakelaardij in Nederland. Hun eigenzinnige maar tegelijk professionele benadering heeft tot menig aanvaring met de MVA geleid.’

Europoint, Rotterdam

Europoint, Rotterdam

Stage in Londen

Het is Freddy Bolle die De Koning na zijn afstuderen voor bijna een jaar naar Londen stuurt om stages te lopen bij de makelaardij Weatherall Green & Smith en bij de Britse ontwikkelaar en investeerder The Hammerson Group of Companies (‘Hammerson’). In dezelfde periode is BOZ een joint-venture aangegaan met Hammerson. Deze joint-venture heet Hammerson-BOZ en ontwikkelt kantoorprojecten in Nederland, België en Frankrijk. De eerste projecten zijn een kantoorgebouw aan de Avenue des Arts in Brussel en Rivierstaete (27.000 m²) aan de Amsteldijk 166 in Amsterdam. De Koning: ‘Ons kantoor HvD werkte zeer nauw samen met JLW, omdat wij samen een aantal exclusieve verhuuropdrachten hadden zoals Rivierstaete in Amsterdam, maar ook Europoint II en III aan het Marconiplein in Rotterdam.’

Miles d’Arcy-Irvine

JLW is altijd een bedrijf geweest waarbij het menselijke aspect centraal staat

De Engelsman Miles d’Arcy-Irvine geeft in de beginfase van JLW in Nederland leiding en vraagt De Koning om de overstap van BOZ naar JLW te maken: ‘Ik werkte als medewerker van HvD en BOZ veel samen met Miles. Tijdens een gelegenheid heeft hij mij voorgesteld bij JLW te komen werken en meteen toe te treden tot de directie, waarin ook Simon Stijkel zitting had.’ Nadat hij was gevraagd om de leiding van Jones Lang Wootton in Nederland op zich te nemen, begint De Koning op 1 maart 1973 aan de Westblaak in Rotterdam. Er is dan ook een kantoor in Amsterdam met vier personen. ‘Op initiatief van JLW hebben we daar het nieuwe beleggingsfonds WAP gecreëerd, waarin op paritaire basis drie financiële instellingen deelnamen: de Westland-Utrecht Hypotheekbank, de Amro Bank en Pierson, Heldring & Pierson. Mijn taak was een Europese beleggingsportefeuille op te bouwen voor dit nieuwe fonds. Zoiets opzetten was nieuw in Nederland en vereiste ‘out of the box’-denken.‘

Eerste acquisities

Lijnbaan, Rotterdam (historisch)

Lijnbaan, Rotterdam (historisch)

Lijnbaan, Rotterdam

Lijnbaan, Rotterdam

De eerste acquisities zijn een winkelpand op de beste locatie van de Lijnbaan – het voormalige Focke Meltzerpand op 102 -, een kantoorwinkelpand aan het Stadhuisplein te Rotterdam, een groot winkelpand aan de Kalverstraat, een kantoorpand aan de Avenue des Arts in Brussel, twee etages in de Tour Maine-Montparnasse (toen in aanbouw) in Parijs en kantoorwinkelpanden aan de Goethestraße en de Rossmarkt in Frankfurt. ‘Een deel van die portefeuille hebben we later weer doorverkocht aan Rodamco. In 1975 heb ik verder op verzoek van de hoofdzetel van JLW in London de vastgoedbeheerafdeling van A tot Z gereorganiseerd en op de rails gezet. Het voormalige Kalkerpand in de Kalverstaat 100-106 was trouwens voor Rodamco een van de triggers om WAP te kopen.’ Andere deals en transacties waarbij De Koning direct betrokken was in zijn aanvangsperiode bij JLW, zijn de verhuur van het kantoorgebouw Rivierstaete in Amsterdam en de acquisitie van de vastgoedportefeuille van de Rotterdamse ontwikkelaar Harry Nefkens door British Land. ‘Dat was één van de grootste transacties waar ik mee te maken heb gehad. De kantorenkolos Bogaard Centrum te Rijswijk van 50.000 m2 was het ‘pièce de résistance’. Deze zeer gecompliceerde deal kwam uit het brein van Miles d’Arcy-Irvine. En natuurlijk mag de verkoop in Rotterdam van Europoint II & III aan de gemeente Rotterdam niet onvermeld blijven. De eer van het realiseren van deze verkoop in opdracht van de Engelse ontwikkelaar Town & City komt overigens toe aan mijn collega bij JLW in Rotterdam, Simon Stijkel.’

Amsterdam wordt belangrijk

Bij JLW kregen jonge enthousiaste mensen zoals ik enorme kansen

Amsterdam wordt voor JLW al snel belangrijker dan het kantoor in Rotterdam. In 1977 wordt daarom kantoor Amsterdam uitgebreid en vestigt het zich aan het Jan Willem Brouwersplein 25, nu Concertgebouwplein. Voor de Koning een reden om zijn eigen kantoorruimte naar Amsterdam te verplaatsen, waar hij overigens zelf woont. Hij herinnert zich met name de gang van zaken rond het nieuwe kantoorpand van de Bank of Tokyo in Amsterdam: ‘Ik was betrokken bij de aankoop, ontwikkeling, projectmanagement, verhuur, beheer en latere verkoop van het oude Hollenkamp-winkelpand op de hoek van de Keizersgracht en de Vijzelstraat, tegenover het toenmalige hoofdkantoor van de Algemene Bank Nederland, nu het Gemeente Archief. JLW heeft daar in 1973 in contante guldens de hoogste historische huur ooit in Amsterdam gerealiseerd. Wij voorverhuurden het splinternieuwe kantoorpand van 5.607 m2 voor tien jaar aan de Bank of Tokyo voor een huurprijs van 240 gulden (dus rond de 109 euro) per m2 per jaar, exclusief servicekosten en exclusief belastingen op basis van een ‘quadruple net lease’. Dat was heel bijzonder. Er was in Nederland nog nooit een compleet kantoorgebouw ver voordat het zou worden opgeleverd, verhuurd aan één gegadigde, schreef Vastgoedmarkt.’

Advertentie Jones Lang Wootton, 1975

Advertentie Jones Lang Wootton, 1975

Naar New York

Deze deal betekent echter in zekere zin het einde van zijn loopbaan bij JLW: ‘Door deze transactie voor HRO International raakte ik nauw bevriend met de CEO, Howard P. Ronson. Toen deze in het begin van de jaren tachtig één van de vier top kantoorontwikkelaars van New York City was geworden, heeft hij mij begin 1984 weten over te halen om bij hem in New York tot de directie toe te treden. Ik heb in 1984 met moeite afscheid genomen van JLW, want wij hadden een fantastisch team in Nederland en Europa en ik had een perfecte relatie met de senior partners van JLW in London. Maar ik heb JLW in goede handen achtergelaten en ik ben blij dat ik heb weten te bewerkstelligen dat Joost Captijn mijn opvolger werd. Terugkijkend kan ik alleen maar concluderen dat Joost het absoluut fantastisch gedaan heeft.’

Veel kansen voor jongeren

Ook al heeft De Koning al decennia niets meer met JLL te maken, toch blijft hij de vastgoedadviseur vanuit zijn woonplaats Parijs volgen. ‘Ik constateer dat JLL het internationaal erg goed doet. Ik herinner me mijn jaren bij JLW als een tijd waarin jonge, enthousiaste personen zoals ik, enorme kansen kregen. We hadden een zeer jonge ploeg, waarvan ik met mijn 31 jaar als managing director de oudste was. JLW is altijd een bedrijf geweest waarbij het menselijke aspect centraal staat, bijna zoals bij een familie. Wat JLL verder bijzonder heeft gemaakt, is de nadruk op kwaliteit en professioneel niveau. De makelaardij is vooral een kwestie geweest van het jagen op een zo hoog mogelijke en snelle fee. Dat was bij ons ook belangrijk, maar wij waren allereerst gericht op de klant. Wij maakten ‘tailor made’ diensten voor onze klanten. Ik realiseer me heel goed dat de markt wezenlijk is veranderd. Die is globaler, waarbij grootschaligheid onvermijdelijk is geworden. Maar als ik aan JLW denk, denk ik vooral aan de menselijke maat.’

Dit artikel verscheen op 5 september 2019 in de Vastgoedmarkt-special ’50 jaar JLL’.

Foto's

Reageer op dit artikel