blog

Maak van elk vastgoedproject een kunstwerk

Geen categorie

Begin december kwam met de officiële opening van een nieuwe Beurspassage een einde aan de herontwikkeling van het project Nowadays in hartje Amsterdam. Het een succesvolle herontwikkeling geworden, waarvoor eigenaar Bouwinvest en ontwikkelaar TOP het komende jaar hoog zullen scoren bij nationale en internationale vastgoedprijzen.

Maak van elk vastgoedproject een kunstwerk
Ruud de Wit

Voor mij is het vooral bijzonder dat de ontwikkelaar en investeerder het hebben aangedurfd om van de Beurspassage een kunstwerk te maken. Ze hadden ook kunnen kiezen voor een doorsnee passage, met strakke witte muren, een plaveisel van stenen, met hier en daar de bekende Amsterdamse straatlamp. Dat was beslist heel wat goedkoper geweest.

Die voor de hand liggende weg werd verlaten en er werd een competitie uitgeschreven onder kunstenaars, waarbij het ontwerp van het duo Arno (Coenen) & Iris (Roskam), in nauwe samenwerking met Hans van Bentem er zo opvallend en gedurfd uitsprong, dat Bouwinvest wat tijd nodig had om zich er volmondig aan te committeren. Gelukkig maar. ‘Amsterdam Oersoep’ – u hebt er de afgelopen weken het nodige over gelezen en van gezien – is prachtig, onderscheidend, gewaagd en wordt een nieuw ijkpunt in het Amsterdamse centrum, voor zowel Amsterdammers als voor de vele honderdduizenden toeristen die de stad soms teisteren. Iedereen dus tevreden: de gemeente Amsterdam, de opdrachtgevers, de kunstenaars en zeker ook de retailers die hun intrek hebben genomen in de herontwikkeling. Nowadays is zo’n groot commercieel succes dat zelfs de huurprijzen van de Nieuwendijk die van toplocatie Kalverstraat lijken te naderen.

Ik laat het oordeel of Amsterdam Oersoep een geslaagd en groots kunstwerk is met een grote K graag over aan de recensenten en deskundigen. Ik ben echter zeer onder de indruk, net als – en met mij vele miljoenen bezoekers – van het kunstwerk dat Arno & Iris op de binnenkant van de Markthal Rotterdam hebben gemaakt. Ondanks alle perikelen die de Markthal Rotterdam recent lijken te treffen, is dit multifunctioneel project de afgelopen twee jaar de winnaar geweest van alle vastgoedprijzen die ertoe doen en ik ben ervan overtuigd dat dit succes voor een belangrijk deel is bepaald door het kunstwerk ‘Horn of Plenty’ van Arno & Iris, naast het concept van Provast en de architectuur van Winy Maas.

Dat kunst bij vastgoedprojecten wordt gebruikt ter verfraaiing, is bekend. Multi deed dat bij al zijn winkelcentra, maar niet op een zo dominante wijze als Provast en Bouwinvest/TOP Vastgoed het nu hebben gedaan. Die hebben namelijk – al dan niet bewust – het kunstwerk centraal in het project geplaatst, waarbij de kunst als het ware als publiekstrekker voor het vastgoed fungeert.

Kunst en vastgoed is zeker geen unieke combinatie. Bij de Rijksgebouwendienst is de percentageregeling voor beeldende kunst van kracht die inhoudt dat bij nieuwbouw, verbouw of koop van rijksgebouwen door of in opdracht van de Rijksgebouwendienst kunst moet worden toegepast. De regeling gaat in als de totale bouwkosten hoger zijn dan 1 miljoen euro. Aanvankelijk lag het kunstpercentage op 1 of 1,5 procent van de omvang van de bouwsom, maar daar wordt niet meer strikt aan vastgehouden. Veel gemeenten en provincies kennen vergelijkbare regelingen ter bevordering van de kunst in of bij hun gebouwen.

Ik heb het bij Jan Fokkema, directeur van de Neprom nagevraagd. Maar zo’n percentageregeling bestaat niet voor private ontwikkelaars, investeerders of eindgebruikers. Toch is het bekend dat er een nauwe relatie is tussen de inrichting en uitstraling van commercieel onroerend goed en het kopen en uitstallen van kunst. Kunstsponsoring door het bedrijfsleven is ook een belangrijk gegeven.

Maar wat er met de Beurspassage en de Markthal Rotterdam is gebeurd, is eigenlijk iets heel anders. In deze twee gevallen is het kunstwerk geïntegreerd in het vastgoedproject. Sterker nog, het vastgoedproject is door de bijdrage van onafhankelijke kunstenaars zelf tot kunstwerk verheven. In de NRC van afgelopen september stond in dit verband een aardig artikel over Arttenders. Dit is een bedrijf van de kunstmakelaars Faye Ellen en Siobhan Burger. In dit artikel zegt Arttenders dat ‘marktgericht werken de toekomst is voor een duurzame culturele sector’. Ik citeer Burger in de NRC: ‘Samenwerking tussen het bedrijfsleven en de culturele sector daagt beide partijen uit om te blijven innoveren. (-) Bedrijven kunnen ook dienen als platform voor talentontwikkeling. Door kunst aan zich te koppelen, dragen zij uit een creatieve en leuke werkgever te zijn. Zo kunnen ze ook weer nieuwe doelgroepen aanspreken. En wordt een kunstenaar zichtbaar voor een groter publiek dan alleen enkele kunstliefhebbers.’

In het geval van de Markthal Rotterdam en de Beurspassage is dat zeker gelukt. Goed voorbeeld doet volgen. Maak van elk nieuw  vastgoedproject een kunstwerk.

Over de auteur

Ruud de Wit is voormalig hoofdredacteur van Vastgoedmarkt

Deze column is gepubliceerd in Vastgoedmarkt van december 2016 

Reageer op dit artikel