blog

Ordelijke aftocht?

Geen categorie

Er zijn twee soorten rampspoed: die waar geen menselijke invloed merkbaar is – een orkaan of een vulkaanuitbarsting – en die welke door mensen zelf veroorzaakt wordt: oorlogen of andersoortige crises.

Ordelijke aftocht?
Tom Berkhout

De ‘acts of God’ kunnen we gelaten ondergaan, maar ronduit ergerlijk zijn de tegenslagen waaraan wanbeleid of overspannen pretenties ten grondslag liggen. Want laten we wel zijn: de meeste problemen waar we in onze wereld mee te kampen hebben, zijn door mensen zelf in het leven geroepen. En vaak zien we dat de maatregelen die getroffen worden, de problemen alleen maar ingewikkelder maken. Maar wat is dan de oplossing?

Op de vaderlandse vastgoedmarkt zien we een en ander weerspiegeld, al dient het begrip ‘vastgoed’ tegenwoordig misschien niet al te letterlijk als ‘vast’ en ‘goed’ te worden opgevat. Op de Nederlandse beleggingsmarkt zijn buitenlanders de afgelopen jaren in elk geval behoorlijk dominant aanwezig. Ze struinen de markt af met uitpuilende zakken geld dat ze in hun eigen land niet kwijt kunnen, naarstig op zoek naar ‘koopjes’; naar hun financiële maatstaven wel te verstaan. Met willige banken in hun kielzog, die wel weer in zijn voor wat risico en actie. In Frankfurt worden de banken immers door de ECB ‘zur Kasse gebeten’ als daar geld wordt geparkeerd. Zelfs de Nederlandse kantorenmarkt, toch niet echt de prinses van het bal, is bij buitenlanders in trek. Maar niet bij de Nederlanders. Zo schrijft het vastgoedfonds Altera in zijn (overigens zeer lezenswaardige, voorbeeldig ingerichte) jaarverslag dat het in 2016 afscheid heeft genomen van zijn kantorenportefeuille. De achterliggende pensioenfondsen en verzekeraars zagen het kennelijk niet meer zitten. Ook particuliere vastgoedbeleggers, die van nature in de haarvaten van de regionale vastgoedmarkten zitten, hebben een afwachtende houding aangenomen; zeker wat kantoren aangaat. Zodra het om eigen geld gaat, is men immers minder snel geneigd op avontuur te gaan. Ondertussen kijken ze al jaren wat meewarig naar hun internationale collega’s. Mogelijk kunnen ze nog wat objecten, niet de kroonjuwelen natuurlijk, aan de buitenlandse slokop verkopen en dan is uiteindelijk (bijna) iedereen blij.

Op Europees niveau lijkt echter een kentering zichtbaar te worden. Beleggers staken het afgelopen half jaar 35 procent minder geld in stenen dan in dezelfde periode vorig jaar. In Duitsland werd 36 procent minder in vastgoed geïnvesteerd, in Frankrijk 29 procent en in het Verenigd Koninkrijk 45 procent. We vingen hier al eerder signalen van op. Waarmee de vraag gerechtvaardigd is wanneer de buitenlandse investeerders uit Nederland vertrekken. Inmiddels kunnen we aankondigingen lezen over de verkoop van vastgoedportefeuilles. Gebeurt dat ordelijk of met de staart tussen de benen? De laatste variant hebben we eerder meegemaakt met Zweedse en de Duitse beleggers.

En dat is dan weer heel opmerkelijk. De vraag op de vastgoedmarkt, of het gebrek daaraan, wordt beïnvloed door wat mensen zelf aan negatieve ontwikkelingen veroorzaken – Brexit, terrorisme, (zogenaamde?) staatsgrepen, kunstmatig laag gehouden rente – maar op de een of andere manier wordt daarop gereageerd op een wijze die politieke beleidsmakers niet voorzien hadden. Ondanks hun ingrepen – en echt niet dankzij, al zullen zij dat om het hardst roepen – keert de wal het schip. Dus toch een ‘act of God’? In dat geval moeten we de sociaal-economische crisis maar gelaten over ons heen laten komen. Wat op zich een hele geruststelling is.

Over de auteur
Tom Berkhout is professor Real Estate Nyenrode Business Universiteit

Deze column is gepubliceerd in Vastgoedmarkt van september 2016

 

Reageer op dit artikel