blog

Knottonomics

Geen categorie

Spaarzaamheid is een grote bron van inkomsten, wist de Romeinse schrijver Cicero al twee millennia geleden. Misschien dat die wijsheid wel is blijven hangen in de welvarende Noord-Europese staten en vervlogen is in de Zuid-Europese. Wie zal het zeggen? Feit is wel dat de culturele verschillen tussen Noord en Zuid ons, sinds we samen in de boot genomen zijn, behoorlijk parten spelen. Feit is ook dat noordelijke bancaire leiders als de Duitser Jens Weidmann en ‘onze’ Klaas Knot er andere visies aangaande spaarzaamheid op na houden dan hun ‘Latijnse’ collega’s, nota bene culturele erfgenamen van eerdergenoemde Cicero.

Al eerder heb ik bericht over de economische gezichtspunten van Klaas Knot. Zo laat hij in economische kwesties wel eens zijn gevoel spreken en geeft hij soms ook toe dat hij het gewoonweg niet (precies) weet, al kan een goed verstaander zijn boodschap prima ‘tussen de regels door’ opvangen. De DNB-president was onlangs in de Tweede Kamer uitgenodigd voor een hoorzitting over het ECB-beleid om de mensen die het geld uitgeven inzicht te bieden in de monetaire politiek van de ECB, inclusief het opkoopprogramma en de beleidsopties die nog overwogen worden. Kennelijk was de politiek het zicht kwijt. Van die zitting is (wijselijk?) geen geautoriseerd verslag gemaakt, zo lees ik op de website van de Tweede Kamer. Er waren wel journalisten aanwezig, zodat we min of meer kunnen terughalen wat Knot volgens hen te berde bracht.

Nu vind ik het bijna onmogelijk om de ‘dwaaltocht op giskompas’ van de ECB te verklaren, laat staan voor de Neuro-landen te verdedigen. De gevolgen van Draghi’s beleid voor de Nederlandse (pensioen)spaarders zijn duidelijk voelbaar en zicht op verbetering is er nog lang niet. Maar de Zuid-Europese landen moeten koste wat kost op de been worden gehouden en een prikkel om eens orde op zaken te stellen ontbreekt. Noordelijke spaarders en pensioenfondsen betalen het gelag. De dekkingsgraad van menig pensioenfonds dreigt onder de kritische grens te raken, waardoor kortingen aanstaande zijn en de vergrijzing ook voor onze grijsaards een werkelijk probleem wordt. Burgers en bedrijven worden onzeker met alle economische gevolgen van dien. Tegelijkertijd worden ze opgeroepen toch vooral geld uit te geven en zich desnoods in de schulden te steken om de economie verder aan te zwengelen. En als dat niet lukt laat Draghi voor straf helikopters met strooigeld overvliegen.

We lezen regelmatig dat Knot het niet eens is met Draghi en dat hij daarin optrekt met zijn grote broer Jens Weidmann van de Deutsche Bundesbank. Maar telkens moeten de twee bakzeil halen: ze worden keer op keer weggestemd. Het lijkt erop dat Knot zich dient in te houden, want in de hoorzitting krabbelde hij wat terug. De ECB heeft volgens hem alle recht het beleid te voeren dat Draghi uitdenkt. En ja, Knot heeft zelf reserves en heeft die ook kenbaar gemaakt. En inderdaad, hij is er geen voorstander van om nog meer van hetzelfde medicijn toe te dienen en ‘hoopt’ dat de grens is bereikt. Maar hij acht de ECB niet de hoofdschuldige aan de tegenvallende resultaten van het gevoerde beleid. Nee, daar ligt het niet aan. ‘Centrale bankiers zijn als acteurs in een stuk waarover zij zelf niet de regie voeren’. Vandaar dat hij als een van die acteurs de regisseurs tijdens de hoorzitting mocht uitleggen welke regie werd gevoerd. Nee, eerder is, aldus de deskundigen, de situatie te wijten aan de vergrijzing, een ongrijpbare factor en gemakkelijke, want abstracte, zondebok.

Welnu, als het ECB-beleid dan maar moet worden beschouwd als een ‘act of God’, een natuurgebeuren waar eigenlijk niemand wat aan of tegen kan doen, moet de burger maar zijn eigen boontjes doppen. Nederlandse huizenkopers moeten, aldus Knot, een ‘stresstest op zichzelf’ uitvoeren. Huizenbezitters met een hypotheek moeten goed oppassen voor gewenning aan de lage hypotheekrente. De krekel kan nu nog onbekommerd in de zon op zijn instrument spelen, maar wat helpt hem door de onvermijdelijke winter? De rente zal namelijk stijgen en dat zal zeker tot ‘ongelukken’ leiden, voorspelt Knot. Ach, het woord ‘stresstest’ associeer ik meteen met bankenstresstesten waar iedere financiële instelling voor slaagt, ook de zwakste broeders in de klas. Misschien had Knot de huizenkopers beter kunnen adviseren de historisch lage rente voor twintig jaar of langer vast te zetten. Ondertussen zien we dat de Nederlandse particuliere vastgoedbeleggers grotendeels kort financieren. Voor hen is de lage rente een goede impuls om weer even bij te trekken. Maar wat als de koek straks op is? Moeten we dan bij de Zuid-Europeanen in de leer? Die hebben immers ervaring genoeg met faillissementen. Als de politici de regie niet begrijpen, bankiers slechts willoze acteurs zijn en onnozele burgers figuranten, wie heeft dan het draaiboek in handen?

 

Tom Berkhout

Professor Real Estate Nyenrode Business Universiteit

Deze column is gepubliceerd in Vastgoedmarkt van mei 2016

 

Reageer op dit artikel