blog

Somberte troef

Geen categorie

Dat 2012 geen gemakkelijk jaar wordt voor de vastgoedbranche, is geen nieuws en eigenlijk een understatement. De vooruitzichten in de tweede helft van het afgelopen jaar wierpen hun sombere schaduwen al vooruit. Wie de Nieuwsbrief van Vastgoedmarkt regelmatig leest en de signalen daarin op een rijtje zet, kan niet anders concluderen dan dat er weinig – zeg maar geen – zicht is op een snelle verbetering, vooral niet in Nederland.

‘ING: winkelvastgoed geen veilige haven meer’, ‘Woningmarkt dit kwartaal in vrije val’, ‘Orderportefeuille woningbouw krimpt het hardst’, ’DTZ: op kansarme kantoren een kwart afboeken’, ‘Jaarverlies Europees genoteerd vastgoed 10,4 procent’ (voor Nederland kwam dat percentage trouwens uit op 24,6). Zo maar een selectie van recente koppen in de Nieuwsbrief. De harde data in deze januari-editie van Vastgoedmarkt liegen er evenmin om. De aanbod- en opnamecijfers bieden geen enkel perspectief op optimisme en de Nederlandse beleggingsmarkt voor commercieel onroerend goed kwam over 2011 uit op het laagste niveau van deze eeuw.

DTZ durfde het aan een bedrag te noemen van 10 miljard euro, dat noodzakelijkerwijs moet worden afgeboekt op de hele Nederlandse kantorenportefeuille, maar ik vrees dat dit bedrag veel hoger zal worden. Tekenend is ook het pessimisme dat kon worden opgetekend uit de eind vorig jaar gepubliceerde Salary Survey van Vastgoedmarkt en Berenschot. Het is maar een onderzoek, maar dat 90 procent van de deelnemers aangeeft zich zorgen te maken om de voortdurende economische recessie, zegt genoeg. Onderliggend is er heel wat meer aan de hand dan blijkt uit de cijfers en de percentages. Rekeningen worden niet meer – of moeizaam – betaald en het banenverlies in de vastgoedsector loopt hard op – met alle ellende voor de professionals en hun gezinnen die weinig uitzicht hebben op een voortzetting van hun loopbaan. Dat is misschien nog het meest dramatische van de huidige situatie: het gebrek aan een perspectief op de toekomst. Er dreigt een hele generatie vastgoedprofessionals werkloos te worden – of is dat al – waarvan maar moet worden afgewacht of ze snel weer aan de slag kan. Want ook de vooruitzichten op middenlange termijn zijn niet goed. Dat impliceert ook het verdwijnen van kennis en expertise, ondernemerschap, vernieuwing en gedrevenheid om naar andere wegen te zoeken.

Ik hoor sommigen zeggen: ‘Een moeilijke markt biedt ook kansen.’ Dat is misschien wel zo in een paar gevallen, maar geldt al veel langer niet meer voor de hele markt. Daarvoor is een totaal nieuw ruimtelijk beleid nodig voor de hele vastgoedbranche, in alle geledingen, inclusief de overheden, en sectoren. Het is inmiddels te laat om nog te denken dat er proactief kan worden opgetreden. Neprom, IVBN, NVM, Aedes, andere belangenorganisaties en vooral de centrale overheid moeten de handen ineen slaan om met maatregelen en een nieuw beleid te komen. Ja zult u zeggen, maar dan moet er weer eerst een commissie worden gevormd die moet inventariseren wat er allemaal mis is. Onzin! Over de woningmarkt zijn al honderden rapporten geschreven die haarfijn uitleggen wat er mis is, inclusief  kant-en-klare oplossingen voor blijkbaar politiek gevoelige thema’s als de hypotheekrenteaftrek. Hetzelfde geldt voor  het commercieel vastgoed: afschrijven, verlies nemen, sloop bevorderen, ‘statiegeld’ invoeren voor eventueel nieuwe ontwikkelingen, plannen drastisch herzien en ga zo maar even door. Als ik lees, dat de burgemeester van  Haarlemmermeer & Spaarnwoude op zijn nieuwjaarsbijeenkomst trots aankondigt dat er op de al jaren  voortsukkelende ontwikkeling van Cobraspen in Halfweg plaats is voor een factory outlet van 25.000 m2, ‘omdat dit een retailsegment is waarin nog toekomst zit’, dan kan ik niet anders concluderen dat de werkelijkheid ver zoek is.

2012 wordt een zwaar jaar voor de vastgoedbranche en 2013 ook. Noodgedwongen door de recessie zullen de  eindgebruikers en de consumenten van vastgoed ervoor zorgen dat de branche eindelijk eieren voor zijn geld kiest en de sanering zelf in handen neemt. Als de centrale overheid daarbij ook nog eens de leiding neemt, zou dat helpen,  maar misschien heb ik daarin nog het meest een zwaar hoofd.

Deze column van Ruud de Wit verscheen eerder in Vastgoedmarkt januari.

Reageer op dit artikel