blog

Vastgoed Limburg op zijn retour

Geen categorie

In de eerste week van november, om precies te zijn op een golfbaan in de buurt van Marbella tijdens het Vastgoedmarkt Invitatie Golf toernooi, hoorde ik voor het eerst dat de Limburgse ontwikkelingsportefeuille van ING Real Estate Development (de 3W-portefeuille) voor een groot deel in handen zou komen van VolkerWessels via het Limburgse bedrijf Bouwbedrijven Jongen.

Ook de doorstart van 3W met een soort management buy out van directeur Jaco Meuwissen en Kijabo Vastgoed (de BV van de eerdere aandeelhouder Ward Vleugels) tot een niche- en fee-ontwikkelaar stond toen al nagenoeg vast.

Dat de betrokken partijen er meer dan acht maanden over hebben gedaan om met de officiële bevestiging naar buiten te komen, tekent de complexiteit van dit soort ‘crisisdeals’. Want dat 3W in de problemen was gekomen, was al veel langer duidelijk. Aanvankelijk had ING RED de helft van de aandelen van 3W in eigendom, maar na de kredietcrisis – en een aantal financieel moeilijke projecten als Mosae Forum en de Maas Boulevard in Venlo – bleek dat de andere aandeelhouder – Ward Vleugels en zijn vrouw – er genoeg van hadden om te blijven bijstorten. Dat leidde er in 2008 toe dat ING RED alle 3W-aandelen overnam.

Sindsdien is er op de Schenkkade bij ING Real Estate een andere wind gaan waaien, die voor de ontwikkelingstak op een orkaanramp is uitgedraaid. Want Hein Brand is met tornadokracht bezig de hele portefeuille in de verkoop te doen, waarbij flinke afschrijvingen niet worden geschuwd. En daarvan hebben uiteindelijk Bouwbedrijven Jongen en het duo Meuwissen/Vleugels kunnen profiteren.

Voor alle betrokkenen is de nieuwe situatie een goede oplossing, hoewel ik nog moet zien hoe Jongen de twaalf overgenomen projecten (vooral retail en woningen in een zeer moeilijke en specifiek Limburgse markt) weer zodanig kan lostrekken dat er winst mee kan worden gemaakt. ING RE houdt overigens nog een aantal projecten in portefeuille, waarvan Jongen in mijn ogen terecht heeft geconcludeerd, dat ze niet snel winstgevendheid zullen worden. Daarmee moet Brand dus nog een tovenaarskunstje uithalen.

Triest is wel, dat de vijf jaar geleden nog zo krachtige positie van de provincie Limburg in de Nederlandse vastgoedbranche is verdwenen. Eerst domineerden Ger Ruijters vanuit Maastricht en Henk Stienstra vanuit Heerlen de Limburgse markt. Daarnaast was er het ABP met zijn grote vastgoedportefeuille en een pensioenfondsbeheerder als AZL. Ook een aantal private vastgoedbeleggers – en ontwikkelaars als Harry Muermans, Grauwels & Daelmans en Van der Pol timmerden flink aan de weg en maakten het onmogelijk voor andere Nederlandse partijen een deuk te slaan in de Limburgse vastgoedburcht.

Daaraan is een einde gekomen. KFN – dat lange tijd zetelde in Maastricht – is opgehouden te bestaan en Vesteda heeft onlangs het hoofdkantoor overgeheveld naar Amsterdam. Ook de vastgoedportefeuille van APG wordt vanuit Symphony op de Zuidas aangestuurd. AZL bestaat eigenlijk niet meer en de vastgoedportefeuilles zijn ondergebracht bij ING REIM. Henk Stienstra richt zich geheel op de onder zijn kinderen verdeelde woningportefeuille en Harry Muermans heeft zwaar te lijden onder de vastgoedfraude, hoewel het OM hem nooit in staat van beschuldiging heeft gesteld.

Van al dit Limburgse vastgoedgeweld blijft nog slechts een klein stukje over. Meuwissen en Vleugels moeten eerst maar bewijzen dat hun 3W New Development levensvatbaar is en het beleid van Bouwbedrijven Jongen wordt vooral vanuit Rijswijk bepaald. De inmiddels uit elkaar gevallen vastgoedfamilies Grauwels en Daelmans gaan weliswaar stug en succesvol door, maar blijven in de Nederlandse verhoudingen marginaal. De enige nu nog in Maastricht gevestigde vastgoedonderneming van naam en faam is Q-Park, geleid door Ward Vleugels, die ook bij 3W jarenlang de koers heeft bepaald. Vleugels is een Limburger in hart en nieren en zal Maastricht niet snel verlaten. Maar het zal me niets verbazen dat ook de aandeelhouders van Q-Park op termijn de Limburgse hoofdstad liever inruilen voor een vestiging in Amsterdam. En dan is de dominante Limburgse positie in de Nederlandse vastgoedverhoudingen voorgoed verleden tijd.

Deze column is eerder gepubliceerd in Vastgoedmarkt mei 2011.

Reageer op dit artikel