blog

Polarisatie

Geen categorie

Als nicotineverslaafde medewerkers van Sdu Uitgevers, de uitgever van Vastgoedmarkt, hun sigaretten noodgedwongen voor de deur van het pand opstaken, keken ze de afgelopen jaren tegen een desolaat kantoorgebouw aan.

Soms zorgde een defecte slagboom voor wat activiteiten voor het verlaten gebouw. Er kon dan enige tijd gratis worden geparkeerd in het centrum van Den Haag, maar dit was meestal van korte duur. Het pand bevestigde de situatie op de Nederlandse kantorenmarkt: zelfs op prima locaties, in dit geval de Prinses Beatrixlaan in de Hofstad
– vlak bij rijksweg A12 en het Centraal Station, is verhuur van kantoormeters niet vanzelfsprekend.

Wie nu echter vanuit het Sdu-kantoor naar het complex kijkt, ziet bouwvakkers in een razend tempo de gevel van het pand strippen. Dit is opnieuw een bevestiging, deze keer van het rapport Van veel te veel dat DTZ Zadelhoff eerder deze maand presenteerde: er staat weliswaar 6,5 miljoen vierkante meter kantoorruimte leeg, maar op goede locaties ontstaat weer schaarste. Vooral bij grote stations in de Randstad bestaat behoefte aan kantoorruimte die voldoet aan de huidige eisen voor duurzaamheid.

Het kantoorgebouw De Monarch, want daar gaat het over in dit commentaar, illustreert de bevindingen van DTZ Zadelhoff. Nadat eerder de Rijksgebouwendienst in 2002 tijdelijk ruimte huurde in het gebouw voor het ministerie van Economische Zaken, is het nu het CAK dat voor een huurperiode van tien jaar zijn oog liet vallen op 18.000 m2 in het complex. Het wordt eerst herontwikkeld en uitgebreid.

Nadat op 18 november de ontwikkelingsovereenkomst werd getekend tussen ontwikkelingsmaatschappij De Monarch, een joint venture van Provast en ASR Vastgoed Ontwikkeling, ging niet alleen de aannemer snel aan de slag, maar kon al op 4 januari worden gemeld dat Union Investment het object koopt. Oplevering van De Monarch, dat een Breeam Excellent-certificaat voor duurzaamheid zal krijgen, vindt eind dit jaar plaats.

De polarisatie in het vastgoed zet door: wat goed is stijgt in waarde en aantrekkelijkheid, wat minder attractief is wordt onbruikbaar. De directe omgeving van datzelfde Den Haag toont deze tendens ontegenzeggelijk aan. In de satellietsteden Leidschendam-Voorburg en Rijswijk staan respectievelijk 27 procent en 24 procent van de kantoorgebouwen leeg. Veel panden in die gebieden zullen niet kunnen profiteren van een economische opleving: het zijn de verkeerde gebouwen op de foute locaties. Een nationaal probleem. Terecht constateerde Cuno van Steenhoven, topman bij DTZ Zadelhoff, dat het huidige kabinet geen sturende rol claimt en het ministerie van VROM overbodig acht, daar waar de laatste minister op dat departement, Tineke Huizinga, nog nauw was betrokken bij de kantorentop.

Als de overheid geen regie neemt, dan zal de markt het zelf moeten doen. Opvallend is dat niet alleen de grote adviseurs in het commerciële vastgoed tot deze conclusie komen, maar ook makelaars en belangenvertegenwoordigers in de woningbouw, gezien de enthousiaste reacties op de oproep van NVM-voorzitter Ger Hukker, om te komen tot een nationaal woningakkoord.

De vastgoedsector is als geen andere sector gewend verder vooruit te denken dan de regeerperiode van een kabinet of minister. Het is dan ook goed dat het de markt zelf is die een signaal geeft en zelf op zoek gaat naar oplossingen voor de forse uitdagingen die ons land op het gebied van vastgoed en ruimtelijke ordening kent.

Deze column is eerder gepubliceerd in Vastgoedmarkt januari 2011.

Reageer op dit artikel