blog

Eerste lustrum Provada in zware tijden

Geen categorie

Het zijn moeilijke tijden, ook voor de vastgoedbranche. Hoewel beursgoeroes en politici reppen over krokusjes en eerste tekenen van herstel, weet de branche maar al te goed dat het ergste nog moet komen.

Niet alleen vanwege de financiële crisis die in de herfst van 2007 zijn eerste donkere schaduwen vooruitwierp en een jaar later keihard toesloeg, maar vooral omdat een recessie, met name in Europa, nu niet langer meer te vermijden lijkt.

In deze speciale uitgave van Vastgoedmarkt ter gelegenheid van de vijfde editie van de Nederlandse vastgoedbeurs Provada wordt dat in een aantal interviews ook weer duidelijk uitgesproken, hoewel er ook optimisten in de vastgoedbranche zijn die – mogelijk tegen beter weten in – menen dat de grootste problemen achter de rug zijn.

Uit de vele crisis gerelateerde berichten die Vastgoedmarkt het afgelopen jaar heeft gepubliceerd, wordt duidelijk dat vooral de ontwikkelaars het zwaar hebben. En daarbinnen de ontwikkelaars van woningen weer iets meer dan de ondernemingen die zich specifiek op het ontwikkelen van commercieel onroerend goed richten. Daarnaast worden beleggers in vastgoed steeds zwaarder getroffen door negatieve waarderingen van hun portefeuilles en dreigt nu ook de cashflow door problemen bij eindgebruikers onder druk te komen staan.

Ook de vastgoedfinanciers hebben het niet gemakkelijk. Zolang de cashflow nog in orde is, loopt de afbetaling van de rentepenningen geen gevaar. Maar de herfinanciering van portefeuilles is door de opslag hoe dan ook duurder dan het in het verleden en ook de Loan to Value is veranderd. Er is meer eigen vermogen nodig en door afwaarderingen moet er extra worden bijgestort.

De adviseurs- en makelaarssector heeft het door gebrek aan transacties misschien nog wel het zwaarst. Al met al mag worden aangenomen dat de branche nog heel wat meer negatief nieuws te wachten staat en dat faillissementen, afwaarderingen en noodoplossingen de komende maanden het nieuws meer zullen gaan bepalen dan prachtige transacties en nieuwe ontwikkelingen.

De verwachting in de verschillende vastgoedsectoren dat het uitbodemen niet voor het tweede kwartaal van volgend jaar hoeft te worden verwacht en dat dan pas duidelijk wordt of er een herstel komt – en binnen welke termijn en met welke snelheid – zal haar stempel zetten op vele nieuwe plannen. Plannen die niet alleen de vastgoedpartijen aangaan, maar ook de overheden. Dat vereist een zorgvuldige afweging van belangen door beide partijen die meer dan ooit op elkaar zijn aangewezen.

En daar ligt het belang van de Provada. Er zijn weliswaar vastgoedbeurzen als de Mipim en de Expo Real die meer internationaal gewicht hebben, maar waar het gaat om de Nederlandse situatie is er maar één plek waar alle betrokken partijen elkaar in de ogen kunnen kijken, elkaars lever kunnen proeven en gezamenlijk vorm en inhoud kunnen geven aan een beslist niet makkelijke toekomst.

Dat besef weerspiegelt zich in het feit dat daar waar de buitenlandse vastgoedbeurzen te kampen hebben met tegenvallende bezoekersaantallen en minder standhouders, de Provada vooralsnog niet echt te lijden lijkt te hebben onder de zware marktomstandigheden. Natuurlijk, ook bij de deelnemers aan de Provada is het allemaal wat minder, wordt er goed naar de kosten gekeken en is veel overdadige franje – die zo kenmerkend was voor de afgelopen jaren van voorspoed en een horizon die geen grenzen had – verdwenen.

Maar de echt belangrijke partijen in het spel zijn opnieuw aanwezig, het aantal congressen en bijeenkomsten is weer bijzonder hoog (en van uitstekend niveau) en de Provada-directie kan dan ook met trots het feit melden dat er een week voor de opening al 800 toegangskaarten meer waren verkocht dan in dezelfde periode voorafgaande aan het recordjaar 2008.

Vijf jaar geleden werd er door velen met de nodige scepsis gereageerd op de plannen voor een Nederlandse vastgoedbeurs. De organisatie heeft bewezen dat de Provada bestaansrecht heeft. Sterker nog, de Provada zal dit jaar meer dan de vorige vier keren een uitdagende rol spelen in het streven van marktpartijen en overheden om de crisis acceptabel te maken en een kapstok te bieden naar betere tijden die hoe dan ook weer zullen terugkeren.

Deze column is eerder gepubliceerd in Vastgoedmarkt Provada-editie juni 2009.

Reageer op dit artikel