blog

Een gebouw van schaamte en schande

Geen categorie

Regelmatig rijd ik over de A9. Op de plek waar Amstelveen langzaam overgaat in een schaars stukje weidelandschap wordt het nieuwe hoofdkantoor van KPMG elke dag meer werkelijkheid.

De plannen voor dit kantoor met een kantooroppervlak van in totaal 62.000 m2 gaan terug tot 2004, maar pas de afgelopen maanden wordt het me duidelijk wat voor een impact het gebouw van Architectenbureau Marcel van der Schalk en ontwikkelaar Meijon Vastgoed (wie is dat in vredesnaam? Wie googlet vindt slechts een postadres in Vught) op de ruimtelijke invulling van dit deel van Groot-Amsterdam heeft. En ik constateer bij mezelf veel boosheid. Want zo’n immens en dominant gebouw hoort daar niet. Het is een aanfluiting en een schande.

Ik weet het, dit zijn harde woorden, die me door betrokkenen niet in dank worden afgenomen. Maar ik voel me gesterkt door de woorden van Cor van Zadelhoff, die in het septembernummer van Vastgoedmarkt schreef: ‘Voorbeeld hoe het niet moet: Amstelveen gaf bouwgrond uit aan KPMG voor 70.000 m2 additionele kantoorruimte, terwijl men wist dat men zowel door de ontwikkelaar als door KPMG om de tuin werd geleid, met als gevolg dat er nu een zeer marktverstorende 70.000 m2 aan de markt is toegevoegd.’

Degenen, die enigszins op de hoogte zijn van wat er gebeurt in de Nederlandse vastgoedbranche, kennen de geschiedenis van dit monsterlijke gebouw. In 2004 werd bekend dat de partners van KPMG plannen hadden om een nieuw kantoor neer te laten zetten, met als belangrijkste doel er heel wat geld voor zichzelf aan over te houden. Dat kunststukje hadden ze al eens eerder gefikst. Het huurcontract van KPMG in het toen vijftien jaar oude kantoor Bovenlanden aan de Burgemeester Rijnderslaan in Amstelveen (50.000 m2), eveneens langs de A9 zou immers in 2010 expireren. Sommigen in de vastgoedsector waren maar al te graag bereid die partners te helpen.

Er was in 2004 ook verzet tegen de plannen, zeker door de relatief grote leegstand op dat moment. Was de betreffende locatie ook wel zo geschikt voor zo’n immens kantoor, vroegen velen zich af? Paste zo’n kantoor niet beter bij de ambities van de Zuidas? Zou er wel een huurder kunnen worden gevonden voor het kantoor Bovenlanden? En wat moet Amstelveen met zo’n monomaan gebouw als de partners van KPMG over vijftien jaar weer ergens anders naar toe verkassen? Rijsterborgh Vastgoed protesteerde zelfs openlijk en tevergeefs bij de gemeente Amstelveen, omdat deze gebruik wilde maken van de vrijstellingsbevoegdheid ex artikel 19, lid 1 van de Wet op de Ruimtelijke Ordening.

Bij de presentatie van de plannen in 2005 deed Jaap van Everdingen, lid van de raad van bestuur van KPMG, echter of er niets aan de hand was, in de wetenschap dat hij de gemeente achter zich had. ‘Om tegelijkertijd flexibel te kunnen werken, is een kwalitatief hoogstaand gebouw nodig waarin alle voorkomende kantoorconcepten zijn ondergebracht.’ En natuurlijk, kantoor Bovenlanden zou gewoon in gebruik blijven bij KPMG als ‘overlooplocatie’.

Nu het kantoor bijna gereed is, krijgt de realiteit pas echt een vorm. KPMG zal volgend jaar wel degelijk het kantoor Bovenlanden verlaten, zich daarbij beroepend op de veranderde marktsituatie. Met als gevolg dat de eigenaar CGI/Commerzbank met een leeg gebouw van 50.000 m2 blijft zitten en dus de gemeente Amstelveen, zo willen hardnekkige geruchten, min of meer wordt gedwongen er zelf maar in te trekken. Dit scenario werd overigens al in 2005 in de wandelgangen gehoord, maar toen nog door de lokale politieke machthebbers als volslagen ondenkbaar naar de prullenmand verwezen.

Hoe het nieuwe KPMG-kantoor tot stand is gekomen? Hoe de gemeente zich heeft laten ringeloren door een projectontwikkelaar, belegger, een eindgebruiker en door de adviseurs? En hoe de provincie erbij heeft staan slapen? Dit alles typeert het niveau van wat er in Nederland op het gebied van ruimtelijke invulling de afgelopen decennia heeft plaatsgevonden en nog steeds plaatsvindt, crisis of niet. In elke stad in Nederland is wel een gebouw aan te wijzen waarbij de gemeentebestuurders zich op eenzelfde manier voor het karretje hebben laten spannen van twijfelachtige ambities en geldzucht. Alleen zijn er weinig gebouwen die dat zo treffend illustreren en daarom roep ik het nieuwe KPMG-kantoor uit tot hét gebouw in Nederland dat het bittere symbool moet worden voor hoe het niet hoort. Een gebouw van schaamte en schande.

Ik heb nog een hoop dat alle betrokkenen die aan het totstandkomen van dit gebouw hebben bijgedragen, van een koude kermis thuis komen. Het gebouw wordt op dit moment door IVG Immobilien aan Duitse particuliere beleggers aangeboden voor het EuroSelect 17 Office Center Amstelveen-fonds. De totale investering bedraagt 179,4 miljoen euro, waarvan 99,4 miljoen euro moet worden binnengehaald via participaties van 10.000 euro per stuk. En dat schijnt niet bepaald lekker te lopen. We moeten nog maar zien of het gebouw uiteindelijk door IVG zal worden afgenomen en tegen welke prijs.

Maar dat is allemaal niet zo belangrijk, nietwaar? KPMG heeft een huurcontract (marktconform? Ik dacht het niet!) getekend voor vijftien jaar en zal ongetwijfeld denken: als het zover is, doen we dit kunststukje toch gewoon nog een keer. Ik ben wel benieuwd hoe het dan met het kantoor Bovenlanden is gesteld. Als het niet door de gemeente tegen wil en dank is betrokken (en overgenomen), zal het ongetwijfeld nog leegstaan.

Deze column is eerder gepubliceerd in Vastgoedmarkt oktober 2009.

Reageer op dit artikel