blog

‘Aanvallers hebben we nodig’

Geen categorie

Moeilijke tijden vragen om onorthodoxe oplossingen, nieuwe benaderingen en een gezonde dosis humor. Twee weken geleden zat ik aan bij een lunch met de Zuid-Afrikaanse minister van Omgevingszaken en Toerisme, Marthinus van Schalkwyk als hoofdspreker.

De insteek van de lunch was de warme Nederlands – Zuid-Afrikaanse relatie en de mogelijkheden die er voor Nederlandse ondernemers liggen in het land van de Regenboognatie met het oog op het Wereldkampioenschap Voetbal van 2010. Een van de sprekers tijdens deze lunch was de jonge, welbespraakte adjunct-directeur van het ministerie van Toerisme, Sindiswa Nhlumayo. Zij antwoordde op een vraag of het Zuid-Afrikaanse nationale team wel goed genoeg is om aan een WK Voetbal mee te doen, bevestigend. Het team ontbeert goede aanvallers, strikers, gaf ze grif toe. ‘That’s why we have contacted our Union of Mineworkers, the NUM, because they have more than enough strikers.’

Net zoals bij het enorme gebrek aan scorend vermogen bij het Zuid-Afrikaanse voetbalelftal, humor kan de scherpe kantjes weghalen, heeft ook de internationale financiële crisis enige nuance met een knipoog nodig. Tijdens de Expo Real in München circuleerde de volgende mop, die de situatie aardig karakteriseert. Bram is zijn vriend Moos 1.000 euro verschuldigd, maar weet niet hoe hij dat bedrag moet terugbetalen. Hij kan er al weken niet van slapen. Saar, de vrouw van Bram, vraagt hem waarom hij toch de hele nacht ligt te woelen en Bram biecht zijn zorgen op. Saar opent hierop het raam en roept naar Moos, die aan de andere kant van de straat woont en heerlijk ligt te maffen: ‘Moos, ik weet dat Bram je 1.000 euro is verschuldigd, maar hij kan het je niet terugbetalen. En het ziet er niet naar uit dat dat binnenkort zal gebeuren.’ En ze sluit het raam. Bram vraagt hierop: ‘Leuk dat je dat hebt geroepen, maar wat schiet ik hier mee op?’ Waarop Saar zegt: ‘Jij kunt nu lekker gaan slapen, nu is het Moos die zich zorgen moet maken en in zijn bed ligt te woelen.’

We maken inderdaad – en dat is een cliché – historische tijden mee en veel vastgoedmannen en – vrouwen zullen in deze tijd slecht slapen. Een aantal ontwikkelaars staat op omvallen. Niet omdat de ontwikkelaars hun werk zo slecht doen, maar omdat ze hun projecten niet meer gefinancierd krijgen en dus zijn genoodzaakt te verkopen – wat ook niet makkelijk gaat – of projecten stil te leggen of af te stoten. Er hangt ook een aantal vastgoedportefeuilles boven de markt, dat moeilijk kan worden geherfinancierd. Door afboekingen schreeuwen ze om nieuw eigen vermogen. En of dat er is, moet ook worden betwijfeld. Zelfs de toekomst van een gigant als ING Real Estate lijkt niet meer zeker, hoewel ik me niet kan voorstellen dat het probleem ING niet wordt opgelost. Maar dachten we dat ook niet van Hypo Real Estate of Lehman Brothers? Of van Fortis?

Humor. Ik bedacht ineens, nadat bekend was geworden dat Fortis/ABN Amro was overgenomen door de Nederlandse Staat, dat dat ook gevolgen zal hebben voor de salarissen van de topbestuurders. Geldt nu ook voor ‘rijksambtenaren’ Foppe Kooistra en Thie Liebe dat ze onder de Balkenende-norm vallen? Ach, we moeten maar blijven lachen, ook al is de werkelijkheid grimmig en de toekomst onzeker.

Prijzenswaardig is in ieder geval, dat de Neprom met een gedragscode is gekomen die nieuwe fraudegevallen in het commercieel vastgoed moet tegengaan. De IVBN deed dat al eerder. Maar zowel IVBN-voorzitter René Hogeboom als zijn Neprom-collega Peter Noordanus hebben opgemerkt dat je nog zo veel regels en voorschriften kunt maken, de essentie blijft de mentaliteit van de mensen die ermee moeten omgaan.

Deze maand hebben opnieuw twee bekende vastgoedpersoonlijkheden hun toppositie moeten neerleggen, omdat de fiscus hen ervan verdenkt dat zij zich op een oneigenlijke manier hebben verrijkt. In een geval heeft de rechtbank zich daarover in niet mis te verstane woorden uitgelaten. U leest daarover elders in dit nummer van Vastgoedmarkt.

Hans van Tartwijk – zelf als verdachte aangemerkt in het Bouwfonds – Philips Pensioenfondsschandaal – heeft naar aanleiding van het terugtreden van DTZ Zadelhoff-bestuursvoorzitter Cees de Jong op zijn weblog een soort commentaar geschreven. Ik geef het hier niet weer, maar u kunt het gemakkelijk vinden via d e internetzoekmachine Google. Van Tartwijk zegt hierin onder meer, dat er bij DTZ Zadelhoff met dubbele maten wordt gemeten, omdat ook oprichter Cor van Zadelhoff ooit in het gevang heeft gezeten voor een onduidelijke affaire met de fiscus. Dat klopt en Van Zadelhoff heeft dat ook nooit geheim gehouden.

Maar we praten wel over 1989 versus 2008. En dat is nu net de crux: wat twintig jaar geleden door velen in het vastgoed als acceptabel werd gezien, kan echt niet meer. Daarom worden nu gedragscodes en regels aangescherpt en is het riskmanagement verder opgevoerd. Ik ben bang dat deze column van Van Tartwijk meer een zaak is van zijn eigen straatje schoon vegen. Er ligt bij De Jong in ieder geval een gerechtelijke uitspraak ten grondslag aan zijn gedwongen vertrek.

Ik hoop voor Van Tartwijk, dat diezelfde onafhankelijke rechter hem te zijner tijd vrijpleit en dat die uitspraak niet vele jaren op zich zal laten wachten. Maar zoals ik hiervoor al schreef, deze moeilijke tijden vragen om onorthodoxe oplossingen, nieuwe benaderingen en een gezonde dosis humor. Van Tartwijk is in ieder geval een aanvaller. Of dat alles De Jong zal helpen, acht ik te betwijfelen.

Deze column is eerder gepubliceerd in Vastgoedmarkt oktober 2008.

Reageer op dit artikel