blog

Dijkbewaking

Financieel

Ooit behoedde een klein ventje Holland van de ondergang. Hans Brinker, ik vond dat een mooi verhaal.

Dijkbewaking
Maarten Donkers

Hans is dat mannetje dat in het holst van de nacht en in weer en wind zijn duim in de dijk stak. Vechtend tegen de elementen hield hij stand. Zo bleef Holland een ramp bespaard. Ik moest aan het verhaal over Hans denken toen ik laatst bij het monument op de Afsluitdijk stond. ‘Een volk dat leeft bouwt aan zijn toekomst’,  staat er, een citaat van Cornelis Lely. Ik hou van verhalen met een moraal en ik zie een parallel tussen Hans Brinker en Cornelis Lely: actie is nodig om vooruitgang te boeken.

Actie wordt reactie

Denkend aan Lely vraag ik mijzelf af of het omgekeerde ook waar is. Is een volk dat niet meer bouwt op sterven na dood? Als dat zo is, dan mogen we zo langzamerhand onze begrafenis gaan regelen, toch? In elk geval is dat wat ik dagelijks in de berichtgeving lees. Maar in plaats van in actie te komen om bijvoorbeeld betaalbare woonruimte echt voor elkaar te krijgen, zie ik steeds meer reactie die er toe leidt dat dit juist niet gebeurt. Naïef als dat ik ben, heb ik lang gedacht dat dit een kwestie van willen is. De actie komt vanzelf als de nood hoog genoeg is. Maar dat lijkt een illusie. Het is geen kwestie van willen, maar van kunnen.

Waar liggen de prioriteiten?

Niet dat ik hier een pleidooi voor ongebreidelde nieuwbouw hou. Integendeel, want ik vind al lang dat dit onnodig is. Wel voor verstandige nieuwbouw. Wat ons verlamt is een gebrek aan prioriteit. Ofwel, waar zetten we onze schaars geworden capaciteiten in. Onze mensen en machines. Maar ook onze ruimte en ons geld. Wat willen we nu precies?

Waar liggen die prioriteiten dan? Ik geef een schot voor de boeg. Het is toch niet teveel gevraagd om in een samenleving als de onze in elk geval iedereen een enigszins betaalbaar dak boven het hoofd te bieden. En dan bedoel ik niet voor iedereen een door de belastingbetaler opgehoeste sociale huurvilla. Eenvoudiger volstaat ook al: vier muren, dak er op, warmtevoorziening voor als het nodig is, stromend water en wifi. Gewoon de basis. En dat tegen een fatsoenlijk bedrag, waardoor er ook nog wat overblijft voor eten, drinken en kleding. Als je voor de komende twee decennia redelijk kunt berekenen dat we er daarvan in diverse varianten zo’n 80 duizend per jaar nodig hebben, waarom lukt het ons dan keer op keer niet om dit voor elkaar te krijgen. Meestal hoor ik dan als antwoord: te weinig mensen en te dure bouwmaterialen.

Onverenigbare belangen

Onzin natuurlijk. Je kunt mij niet wijsmaken dat als je vrijwel exact kunt bereken hoeveel er tot in lengte van jaren minimaal van iets nodig is, je niet de bouwcapaciteit kunt organiseren om dat voor elkaar te krijgen. Wat het wel is? Ik weet het ook niet exact. Bestuurlijke incompetentie spookte even door mijn hoofd. Maar uiteindelijk heb ik dat maar niet opgeschreven. Het zit dieper. Het zijn onverenigbare belangen. Tussen korte en lange termijn, rood en groen, rendement en sociale impact, deadline en veiligheid, gezondheid en vervuiling en ga zo maar door.

Waar dit toe leidt, leest u ook dagelijks is de krant. We zijn niet in staat om voldoende betaalbare woningen voor onze onderwijzers, politieagenten en verplegers in de ‘grote stad’ te maken. Terwijl ze daar juist moeten zijn, omdat het werk daar naar toe is gecentraliseerd. We zijn zelfs niet in staat om netjes een plan te maken waarbij we eerst de procedures volgen en aan de slag gaan op het moment dat ook alle seinen op groen staan. We komen hier dus op alle fronten capaciteit en kennis te kort.

Ondertussen bouwen we wel een hogesnelheidslijn die tien jaar na dato nog steeds niet wordt gebruikt waarvoor het bedoeld was, een vliegveld waar in elk geval de omwonenden niet om hebben gevraagd (en wie wel?), de ene na de andere overbodige winkel, nieuw kantoren naast lege en vul zelf maar aan. Wat ik maar wil zeggen is: wat hebben we aan een kers op een mislukte taart?

Verhoogde dijkbewaking

In plaats van het bedenken van een oplossing zie ik ons alleen maar verder afdwalen. Er komt wel actie, maar vooral om herhaling te voorkomen of de omstandigheden te bewaken. Verhoogde dijkbewaking dus. Dat leggen we vast in nieuwe regels en procedures; onze oplossing om onverenigbare belangen alsnog te ordenen. Maar begrijp je ook dat onverenigbare belangen de overtreffende trap zijn van tegengestelde belangen. Helpen meer regels dan nog?

Over de auteur
Maarten Donkers is manager van Rabobank Real Estate Finance (REF)

Reageer op dit artikel