nieuws

‘Draagvlak bij Duitsers voor EU ebt weg’

Beleggingen

Grootste gevaar voor de stabiliteit in Europa vormt het wegebbende vertrouwen van Duitse burgers in de EU door de lage en straks wellicht zelfs negatieve rente op hun spaarcentjes.

‘Draagvlak bij Duitsers voor EU ebt weg’
Yanis Varoufakis, voormalig minister van Financiën van Griekenland

Deze waarschuwing hield Yanis Varoufakis, hoogleraar, econoom en voormalig minister van Financiën van Griekenland, zijn gehoor voor tijdens het jaarcongres van Epra in Madrid. ‘Duitsers zijn een volk van spaarders. Met wellicht zelfs een mogelijk negatieve rente op hun spaartegoeden haal je het slechtste in hen naar boven. Ik ben het afgelopen jaar veel in Duitsland geweest en het negatieve sentiment over Brussel doet me sterk denken wat ik  al vijftien jaar geleden aantrof in het Verenigd Koninkrijk.’ Als het draagvlak in Duitsland verdwijnt, valt de bodem onder de EU volgens hem weg.

De omstreden oud-bewindsman (‘moedig dat ik hier ben uitgenodigd’) stelde  dat de EU en de Europese Centrale Bank (ECB)  vrijwel machteloos staan als er straks een nieuwe crisis uitbreekt. ‘QE, de monetaire verruiming, is in ieder geval uitgewerkt. Ik denk niet dat het economisch gezien iets uitmaakt of de rente nog verder negatief wordt. Wat ik wel kan zeggen is dat de ECB er destijds veel te laat mee begonnen is, want de Bank of England was daarmee al jaren eerder in de weer  en het had waarschijnlijk veel leed in Zuid-Europa bespaard als de ECB dat ook meteen had gedaan.’ De ECB en de EU zullen nu  snel moeten zoeken naar nieuwe instrumentaria die wel werken om een mogelijke nieuwe crisis af te wenden, betoogde hij vervolgens.  ‘Want we staan met lege handen.’

Nieuw Bretton Woods

Varoufakis ontpopte zich tijdens de Epra-bijeenkomst allerminst als de onredelijke linkse populist waarvoor hij tijdens de Griekse crisis werd uitgemaakt door zijn tegenstanders, zoals toenmalig euro-voorzitter Jeroen Dijsselbloem. De Griek pleitte indringend voor een ‘nieuw Bretton Woods’ om het internationale financiële stelsel toekomstbestendig te maken, maar ook voor verdere eenwording van Europa en de uitgifte van ‘eurobonds’ door de ECB.

Oud-Commissievoorzitter José Manuel Barroso, die na Varoufakis het podium betrad, wees er fijntjes op dat hij tijdens de eurocrisis tevergeefs had aangedrongen op de invoering van eurobonds. ‘Maar dit plan is destijds afgeschoten door Nederland en Duitsland. ’De welbespraakte  Portugees is tegenwoordig verbonden aan de Amerikaanse zakenbank Goldman Sachs.

Over de mogelijkheid van een Verenigde Staten van Europa was Barroso kort: ‘Dat gaan we nooit meemaken! Een volstrekte illusie daarvoor zijn de politieke en culturele verschillen in Europa  veel te groot. Zodra iets goed gaat in Europa is het te danken aan nationale politici, gaat iets fout dan ligt de schuld bij Brussel.’

Populisme

Het jaarcongres van Epra stond dit jaar in het teken van populisme. ‘Het enige wat ik niet kan beheren is politieke disruptie’, zei een topman van een groot Europees vastgoedbedrijf eerder dit jaar, tijdens een van de vele bijeenkomsten van Epra. Epra-ceo Dominique Moerenhout citeerde deze bezorgde vastgoedman toen hem gevraagd werd waarom de keuze is gevallen op een duidelijk politiek thema na twee opeenvolgende jaarcongressen over proptech en innovatie.

In verband met het 20-jarig  bestaan van Epra werden de  founding fathers, waaronder de Nederlander Jan Willem de Geus (destijds Morgan Stanley), en de twee voormalige Epra-ceo’s Nick van Ommen en Philip Charls, ook twee Nederlanders, bij de aanvang van het jaarcongres in het zonnetje gezet.

Lachsalvo

Keynotespeaker Stephanie Flanders, hoofdeconoom bij Bloomberg, is duidelijk geen fan van de nieuwe Britse premier Boris Johnson en de brexit. Volgens haar is het voor eerst in de geschiedenis dat een robot (Theresa May) is vervangen door een ongeschoolde arbeidskracht (Johnson). Het leverde haar een lachsalvo op. In haar macro-economische beschouwingen toonde zich vooral bezorgd over de groeiende kloof tussen arm en rijk en pleitte voor stevige loonsverhogingen in Europa en Amerika. Volgens haar is het vertrouwen van China in de VS door het handelsconflict en het optreden van de Amerikaanse president Trump voorgoed verdwenen.

Interessant was de paneldiscussie tussen vier ceo’s van beursgenoteerde vastgoedbedrijven (Gecina, Vonovia, Grainger en Colonial)  over de vraag hoe zij koers houden in alle onzekerheid. Topvrouw Meka Brunel van het Franse Gecina zei onomwonden dat zij het steeds moeilijker vindt om alle politieke en maatschappelijke ontwikkelingen te duiden. Zij noemde drie hoofdtrends waardoor de strategie wordt bepaald: toenemende verstedelijking, de techrevolutie (‘we staan pas aan het begin’) en klimaatverandering/ESG. ‘Dat zijn volgens ons de echt wezenlijke zaken voor de vastgoedsector. We laten ons dus niet leiden door de waan van de dag.’

ESG-database

Tijdens het congres lanceerde Epra een ESG-database en publiceerde de uitkomsten van een onderzoek naar de positie van beursgenoteerd vastgoed in multi-asset beleggingsportefeuilles.

Reageer op dit artikel