Dit komt doordat co-living een betaalbaar alternatief is voor het delen van een woonruimte, in het ouderlijk huis te blijven of in een (onder)verdeeld appartement wonen.
De vraag van millennials naar co-living is enorm in China. Alleen al in de afgelopen vijf jaar zijn 43 miljoen jongeren afgestudeerd in China. Gezien de hoge huizenprijzen in Tier 1 en 2 steden in China, zal het minstens drie tot vijf jaar duren voordat ze hun eigen huis kopen, wat betekent dat velen van hen zullen moeten huren of op zoek moeten naar alternatieven voor de korte termijn. Daarom is co-living zeker een aantrekkelijke optie in vergelijking met het delen van een appartement dat eigenlijk niet gebouwd is voor woningdelers. Vaak hebben deze appartementen niet (genoeg) slaapkamers van gelijk formaat, de verhuurder geeft geen toestemming aan de huurder en te weinig privacy, is ook een veel gehoord argument waarom jongeren kiezen voor co-living.
Ook in Singapore wint co-living aan populariteit en diverse beleggers en ontwikkelaars zijn bezig met concepten en grootschalige renovaties en transities van bestaande gebouwen naar co-living ruimten. In Singapore kopen de meeste jongeren immers pas een appartement als ze getrouwd zijn en beide partners jarenlang voor de vereiste aanbetaling hebben gespaard. Dit heeft te maken met de regelgeving van de Singaporese overheid die de eis stelt dat je getrouwd moet zijn om je eerste appartement te kopen. Tot die tijd woont men meestal nog voorlopig bij de ouders.
Geen zin om bij ouders te wonen
Maar doordat ook jongere Singaporezen steeds minder zin hebben om bij hun ouders te wonen totdat ze hun eigen appartement mogen kopen, wordt co-living steeds populairder. Singaporezen hebben ook vaker in het buitenland gestuurd of gewerkt voor een aantal jaren en hebben geen zin meer, eenmaal terug in Singapore, om weer bij hun ouders in te trekken, waar ook vaak hun grootouders hetzij wonen hetzij de helft van de tijd verblijven met alle bijbehorende sociale controle en gebrek aan privacy.
Maar wat precies is co-living? Velen denken dat het delen van een appartement van twee of drie kamers door twee of drie jongeren al co-living is. Maar dat is iets anders volgens de ontwikkelaars van het co-living concept.
Werken met gelijkgezinde hipsters
Co-living is het huren van een kamer in een groter gebouw met veel faciliteiten die voor iedereen beschikbaar zijn. Denk hierbij aan een fitnessruimte, restaurants en evenementenruimtes, zwembaden, gemeenschappelijke tuin en bbq's, conciërge faciliteiten als stomerij, wasserij, klusjesmannen maar ook kantoorruimte en andere voorzieningen zoals logeerkamers voor gasten. Die kantoorruimte is uiteraard modern en hip ingericht en serveert heerlijke latte koffies waar de millenials aan hun start-up-projecten kunnen werken met gelijkgezinde hipsters. Al deze faciliteiten zijn beschikbaar of worden bediend via een app op je smartphone.
De stijgende trend van co-living blijkt ook aantrekkelijk voor investeerders en eigenaren van bestaand vastgoed, vooral in de horeca en leisure sector. Kleinere budgethotels en boutique hotels zijn een van de eerste soorten onroerend goed die worden omgezet in co-living vanwege het juiste formaat van de kamers, de aanwezigheid van gemeenschappelijke ruimten en voorzieningen en operationele expertise van de eigenaar of manager en werknemers, blijkt uit diverse onderzoeken. Het omzetten van ander vastgoed naar co-living vereist een ingewikkelder juridisch proces meestal met betrekking tot wijzigingen in het bestemmingsplan en meer bouwtechnische aanpassingen dat langere tijd duurt en daardoor ook de kosten van de omzetting naar co-living verhoogt.
Gemeenschappelijke diensten van co-living
Co-living biedt een betaalbare oplossing om aan huisvestingsbehoeften van jongeren te voldoen voor jongeren die anders buitengesloten zijn van de reguliere woningmarkt, hetzij door financiële oorzaken hetzij door regelgeving. De gemeenschappelijke diensten van co-living worden aangeprezen door de meeste co-livers, blijkt uit diverse onderzoeken. Het unieke van co-living komt neer op niet alleen betaalbare huurprijzen maar de ontwikkeling van samenhangende gemeenschappen en de voordelen van het leven met gelijkgestemde individuen en veelal leeftijdsgenoten. Tegelijkertijd zorgt co-leven voor nieuwe en interessante investeringsmogelijkheden in een marktsegment dat vaak over het hoofd gezien en wordt meestal geassocieerd met huisvesting van lage kwaliteit.
Diverse analyses laten zien dat eigenaren en investeerders huuropbrengsten kunnen verbeteren als ze ervoor kiezen een bestaand gedateerd gebouw om te zetten in een co-livinggebouw met bijbehorende faciliteiten. Misschien een idee voor de woning ontwikkelaars in het middensegment in Nederland en vooral in de grote steden. Juist die markt staat al jaren onder druk en jongeren hebben grote moeite om betaalbare woningen te vinden die voldoen aan de eisen die deze jongeren stellen.
Over de auteur
Mr Laurentien Kok is kandidaat-notaris in Singapore en Nederland bij Bird & Bird.
Deze column is verschenen in Vastgoedmarkt van februari 2018.
