nieuws

Rotterdamse icoon krijgt eigen biografie

Projectontwikkeling

Het meest besproken Rotterdamse vastgoedproject heeft nu een eigen biografie: Markthal Rotterdam, van idee tot icoon. Ontwikkelaar Hans Schröder en oud-hoofdredacteur van Vastgoedmarkt Ruud de Wit schreven zeven jaar aan dit boek, dat in eigen beheer werd uitgegeven. Een bloedstollend vastgoedverhaal, stellen de auteurs.

Rotterdamse icoon krijgt eigen biografie
Markthal Rotterdam

De geschiedenis van de Markthal begint bij Europese regelgeving over het verkopen, bereiden en bewaren van versproducten. Op basis van het Ontwerp bestemmingsplan Laurenskwartier uit april 2000 schrijft de gemeente een competitie uit tussen zes Nederlandse vastgoedontwikkelaars. Verrassende winnaar is het Haagse Provast. Na haalbaarheidsstudies wordt in 2004 bepaald: de Markthal Rotterdam gaat op 1 maart 2009 open.

rotterdam_markthal.jpgHet ontwerp voor de Markthal betekent de definitieve doorbraak van het Rotterdamse architectenbureau MVRDV en architect Winy Maas. Hij tekent een kloek gebouw met gestapelde functies. Het wordt een kathedraal voor voedsel, geïnspireerd op de Romeinse bouwtraditie.

In de Haalbaarheidsanalyse Project Markthal Grotemarkt Rotterdam van juni 2005 wordt het fundament van het Markthal-project gelegd met de invulling van de retail, met als belangrijkste onderdeel de marktvloer. Dan doemen de eerste problemen op: er is bestaande bebouwing die moet worden verplaatst en met de gemeente raakt de ontwikkelaar in discussie over de financiering van de parkeergarage.

Kredietcrisis

En dan breekt de kredietcrisis uit. Het project wordt vanuit Provast bestierd door Hans de Jong en Hans Schröder. De definitieve aankoop van de parkeergarage in 2009 door de gemeente en de tijdelijke erfpacht blijken cruciaal voor het realiseren van het project. Ter voorbereiding start een complexe schuifoperatie in het Laurenskwartier.

De oude parkeergarage wordt gesloopt en de twee basisscholen op de Markthal-locatie komen in het gebouw aan de Nieuwstraat van het Zadkine College. Het Zadkine College op zijn beurt verhuist naar Hofplein 19. En het kantoorgebouw van Cebeco gaat tegen de grond en wordt Blaak 31, een kantoorontwikkeling van Provast voor onder andere Loyens & Loeff. Langzaam maar zeker schuift de openingsdatum van de Markthal Rotterdam door naar eind 2014.

Onderwaterbeton

De bouw van de Markthal Rotterdam begint op woensdag 18 november 2009. De aannemers Mobilis en Martens en Van Oord gaan aan de slag met de parkeergarage op basis van een constructie met onderwaterbeton. De afgraving van 150.000 m3 grond kan beginnen, hoewel er grote problemen zijn met de beleggers Rodamco Europe en Vesteda en de vastgoedcrisis een serieuze bedreiging lijkt te worden voor het hele project. Spectaculaire archeologische vondsten leiden tot een permanente expositie in de Markthal: De Tijdtrap.

Institutionele beleggers hebben in een vroeg stadium belangstelling voor delen van de Markthal. Al in 2006, dus ruimschoots voor de start bouw van de Markthal, tekent de Nederlandse beursgenoteerde vastgoedbelegger Rodamco Europe een zogeheten Heads of Terms om na oplevering de marktvloer, winkels en horeca in eigendom te nemen. Ook woningbelegger Vesteda stapt in dat jaar gretig in en tekent een koopovereenkomst met Provast voor 102 van de 228 appartementen in de Markthal. Maar mede door de vastgoedcrisis proberen deze beleggers in 2009 onder hun verplichtingen uit te komen. Er volgen stevige en tijdrovende juridische confrontaties. die uiteindelijk worden gewonnen door Provast en Markthal Rotterdam bv.

Financiering bovenbouw

De aanleg van de parkeergarage vordert begin 2012 gestaag en dat vergroot de druk voor Provast om een financier voor de bovenbouw van de Markthal te vinden. ABN Amro blijkt – in het door de vastgoedcrisis uitgedunde landschap van financiers – uiteindelijk als enige bank bereid de bovenbouw met 85 miljoen euro te financieren.

Tijdens de vakgoedbeurs Provada van 2012 tekent Provast de financieringsovereenkomst met ABN Amro en de aanneemovereenkomst met J.P. van Eesteren, een dochterondermening van TBI. In augustus 2012 begint de bouw van de woningen, de winkels en horeca en uiteindelijk de versunits, een bouwtraject dat in een recordtijd van nog geen twee jaar wordt afgerond. Ondanks de tijdsdruk lukt dat en kan op 1 oktober 2014 de officiële opening van de Markthal Rotterdam plaatsvinden.

Andersdenkende kunstenaar

Markthal, Rotterdam

Is het ontwerp van architect Winy Maas op zichzelf al een kunstwerk, de Markthal Rotterdam krijgt extra allure door de artistieke bekleding van de binnenwand door de ‘andersdenkende’ kunstenaar Arno Coenen. Hij wint onverwacht de pitch met zijn kunstproject met een oppervlakte van twee voetbalvelden: Hoorn des Overvloeds. Het kunstwerk van Coenen draagt ertoe bij dat de Markthal Rotterdam een ongekende publieke waardering krijgt.

Negen maanden voor de officiële opening van de Markthal Rotterdam door koningin Máxima, is er sprake van een crisissituatie voor ontwikkelaar Provast en het beursgenoteerde vastgoedfonds Corio. Er zijn namelijk bijna geen huurcontracten getekend en ook de verkoop van de 126 woningen door Provast is begin 2014 nog nauwelijks van de grond gekomen.

Noodgedwongen overname

Ook met Corio gaat het niet goed. In de zomer van 2014, vlak voor de opening van de Markthal Rotterdam, wordt bekend dat het Nederlandse retailfonds noodgedwongen wordt overgenomen door de Franse beursgenoteerde belegger Klépierre. Toch lukt het vrijwel de hele marktvloer en het overgrote deel van de horeca en winkels in de plinten van het gebouw te verhuren, voordat koningin Máxima de Markthal opent. Op de ochtend van 1 oktober 2014 vindt de levering van de woningen aan Vesteda plaats.

Koningin Máxima opent Markthal Rotterdam

Koningin Máxima opent Markthal Rotterdam

Markthal Rotterdam wordt geopend door koningin Máxima. Het bijzondere project omvat 228 appartementen, een parkeergarage voor 1.200 auto’s en een commercieel vastgoeddeel met 96 versunits en 20 horeca- en winkeleenheden. De Markthal wint in de jaren na de opening alle vastgoedprijzen in binnen- en buitenland die ertoe doen. Niet alleen voor het retailproject, maar ook voor deelaspecten als de parkeergarage, De Tijdtrap, de gebiedsontwikkeling en de technische innovaties van de ontwikkeling. Alleen met de marktvloer gaat het eind 2017 niet onverdeeld goed, na een aanvankelijk vloeiend begin.

Drie jaar na de opening doet de hal het op hoofdlijnen goed. De bewoners van de appartementen zijn tevreden, de parkeergarage draait boven verwachting en het aantal geregistreerde bezoekers blijft met een aantal van ruim 7,5 miljoen per jaar ongekend hoog. Ook de winkels en de horeca in het complex draaien vrijwel allemaal volgens verwachting. De enige zorg is de marktvloer, die wordt getergd door negatieve verhalen van een aantal ondernemers dat failliet is gegaan, de leegstand en een rechtszaak over servicekosten.

Dat is overigens vooral een zaak voor eigenaar Klépierre. Voor ontwikkelaar Provast en dus ook voor de twee hoofdrolspelers Hans Schröder en Hans de Jong is het Markthal-verhaal afgesloten. Op 1 oktober 2017 is de Provast-bemoeienis met ‘hun’ vastgoedproject beëindigd, ondanks een aantal lopende rechtszaken. Het is aan Klépierre om de volgende fase van de marktvloer inhoud te geven. ‘Hoe dat moet gebeuren, is ook voor professionals een open vraag, waarvan het antwoord in het hemels fundament van het kunstwerk Hoorn des Overvloeds staat geschreven’, besluiten de auteurs Hans Schröder en Ruud  de Wit.

Over het boek:

‘Markthal Rotterdam, van idee tot icoon’ door Hans Schröder en Ruud de Wit kost 42,50 euro en te bestellen via de webshop op www.markthalrotterdam.nl.

Reageer op dit artikel