blog

Zuidasdok toch gerealiseerd, alleen tien jaar te laat

Projectontwikkeling

Gedurende mijn hoofdredacteurschap van Vastgoedmarkt heb ik regelmatig mijn verwachting uitgesproken dat het Zuidasdok er nooit zou komen. Niet omdat ik erop tegen was dat de infrastructuur van de A10 Zuid op de hoogte van de topvastgoedlocatie Zuidas ingrijpend zou worden aangepast en verbeterd, maar omdat ik de besluitvorming erover te traag, te politiek, te onsamenhangend en daardoor kostenverzwarend vond.

Zuidasdok toch gerealiseerd, alleen tien jaar te laat
Ruud de Wit

Dat na zoveel jaar praten er alsnog groen licht is gegeven door Rijkswaterstaat, de gemeente Amsterdam en ProRail voor een afgeslankt infradok zegt genoeg over de stroperigheid van dit soort mega-projecten die worden aangestuurd vanuit de overheid.

Ik heb dus min of meer ongelijk gekregen. Afgelopen maand werd namelijk bekend dat de opdracht voor het ontwerp en de realisatie van een beperkte Zuidasdok definitief is gegund aan de combinatie ZuidPlus, bestaande uit Fluor, Heijmans en Hochtief. Het meest verrassende lijkt het prijskaartje van 990 miljoen euro dat aan dit contract hangt. Toen de competitie vorig jaar werd uitgeschreven, werd er nog gesproken over een bedrag van 1,8 miljard euro. Het nu met de combinatie ZuidPlus getekende contract omvat echter niet de totale uitvoering van het project. Die bedraagt wel degelijk 1,9 miljard euro, maar dat is inclusief de knooppunten Amstel en de Nieuwe Meer die ook aangepast moeten worden. Alles bij elkaar wordt het zelfs in afgeslankte vorm een van de duurste infraprojecten uit de Nederlandse geschiedenis met een prijskaartje van 300 miljoen euro per kilometer.

Nu zult u zeggen: de ervaring leert ons dat dit soort contracten met de overheid – de aanleg van het Zuidasdok is primair een Haagse aangelegenheid – bijna traditioneel enorme overschrijdingen in zowel budget als tijd opleveren, maar dat lijkt in dit geval te zijn afgedekt. In het contract met ZuidPlus is rekening gehouden met een maximaal toegestane budgetoverschrijding van 66 miljoen euro. Of dat zo gaat werken, blijft  de vraag. De hele projecttermijn beloopt ruim tien jaar en dan kan er van alles misgaan en blijken contracten toch niet zo hard als ze aan het begin leken. Met de nu gecontracteerd afgeslankte versie van het Zuidasdok is wel  definitief afgerekend met  de oorspronkelijke plannen uit 2002. Het toenmalige Projectbureau was in dat jaar nog van mening dat de beoogde Zuidas alleen kon slagen als bovenop de ondertunnelde A10 Zuid ook vastgoed gerealiseerd kon worden.

Terugkijken is het te betreuren dat het zolang heeft geduurd voordat alle neuzen dezelfde kant op stonden en er tien jaar geleden niet is gekozen voor een snelle volledige ondertunneling, inclusief vastgoed erbovenop. Dat zou voor de verbinding van Amsterdam met de Zuidas-locatie veel beter zijn geweest. Als daar toen mee was gestart, was nu alle nog te verwachten bouwellende achter de rug geweest. Want ook al rekenen het Rijk en de gemeente Amsterdam zich rijk met het ondertekende contract, de aanleg van het nieuwe dok, inclusief een totaal nieuw trein- en metrostation Amsterdam Zuid, zal de verkeerschaos en overlast van de uitvoering van wat de grootste bouwput van Nederland kan worden genoemd, er niet minder op maken voor heel veel mensen en bedrijven. We hebben het toch over een tamelijke nieuwe, gemengde  locatie, goed voor 25.000 bewoners, 80.000 werknemers en 30.000 studenten, verspreid over 8.000 woningen en tientallen dure en exclusieve kantoorobjecten.

Het contract met ZuidPlus voorziet weliswaar in een trillingsarme en geluidsarme aanpak, zoals dat in vaktermen heet, met maximaal 75 decibel aan lawaai. Maar bij zo’n bouwput gaat het niet alleen om de lawaaifactor. De beroepsprocedures spreken over hinder en schade als gevolg van de werkzaamheden, veiligheid van omwonenden en werkenden en wateroverlast als gevolg van een stijgende grondwaterstand. Ook moet er 14.400 bomen worden gerooid, een waar bos. De overlast aan fijnstof zal waarschijnlijk over tien jaar niet minder zijn en niemand kan voorspellen of de verkeerssituatie dan beter is geworden.

Of het hier dus vooral om weggegooid geld gaat, zoals de talrijke critici van het afgeslankte Zuidasdok menen, moet de tijd leren. Maar als ik op de Zuidas of in Amsterdam Zuid zou wonen of werken, zou ik de komende tien jaar daar graag willen overslaan. Ik vraag me ook af of al die internationale  bedrijven die vanwege de Brexit Londen willen verlaten, wel zo graag naar een locatie komen, waar ze tien jaar lang met een ingrijpende bouwput worden geconfronteerd?

Deze column is gepubliceerd in Vastgoedmarkt van maart 2017

Reageer op dit artikel