blog

Boeteverhoging bij overtreding mededingingsregels

Geen categorie

Wie na 1 juli 2016 de mededingsregels overtreedt, kan flink beboet worden. De Autoriteit Consument & Markt mag boetes opleggen tot 10 procent van de jaaromzet.

De Autoriteit Consument & Markt (ACM) bewaakt de gezonde concurrentie op de Nederlandse markt. Daarbij kan hij boetes opleggen aan ondernemingen en/of diens leidinggevenden die concurrentiebeperkend gedrag vertonen. ACM heeft deze bevoegdheid in het verleden meermaals aangewend in de vastgoedsector. Hierbij valt te denken aan de bouwaffaire alsmede de huizenhandelaren die beboet zijn door ACM voor het manipuleren van executieveilingen. Eind 2015 is er een wetsvoorstel aangenomen dat de maxima van door ACM op te leggen wettelijke boetes verhoogt. Doel hiervan is een vergroting van de preventieve, afschrikwekkende werking van de boetemaxima en daarmee van de effectiviteit en efficiëntie van het markttoezicht van ACM. Dat ertoe moet leiden dat marktpartijen de mededingingsregels beter naleven. De wetswijziging zal naar verwachting op 1 juli 2016 in werking treden en slechts van toepassing zijn op overtredingen die daarna zijn begaan.

Onder het huidige wettelijke regime is de maximale hoogte van een door ACM op te leggen boete 450.000 euro of – als 10 procent van de jaaromzet van de onderneming meer bedraagt dan dat – 10 procent van de jaaromzet van de onderneming (het gaat dan om de omzet van het gehele concern). Bij lichte overtredingen geldt een maximale boete van 450.000 euro of – als 1 procent van de jaaromzet van de onderneming meer bedraagt dan dat – 1 procent van de jaaromzet. Daarnaast kunnen individuen die leiding hebben gegeven aan een mededingingsrechtelijke overtreding nu een boete opgelegd krijgen van ten hoogste 450.000 euro.

 

Zware overtredingen

Met het wetsvoorstel wordt het boetemaximum voor individuen verhoogd naar 900.000 euro. Ook voor lichte overtredingen begaan door ondernemingen zal de maximale boete worden verhoogd naar 900.000 euro. Indien de jaaromzet van de onderneming meer bedraagt, dan blijft ongewijzigd dat de boete voor lichte overtredingen 1 procent is van de jaarlijkse omzet. Voor zware overtredingen zal de maximale boete voor ondernemingen worden verhoogd naar 900.000 euro. Ook hier geldt nog steeds dat in het geval de jaaromzet van de onderneming meer dan dat bedraagt, de boete 10 procent is van de jaarlijkse omzet van het gehele concern. Binnen de laatste categorie ‘zware overtredingen’ zal voor een overtreding van specifiek het kartelverbod de maximaal op te leggen boete bovendien afhankelijk zijn van de duur van het kartel. Daartoe zal het boetemaximum worden vermenigvuldigd met het aantal jaren dat de overtreding heeft geduurd. Dit betekent dat hoe langer de participatie in een kartel heeft geduurd, hoe hoger het wettelijk boetemaximum voor de kartelovertreding is. Er geldt voor deze vermenigvuldiging een minimum van één jaar en een maximum van vier jaar. Ter illustratie: indien een onderneming meer dan twee jaar in een kartel participeert zal het boetemaximum 1.800.000 euro of 20 procent van de wereldwijde omzet bedragen. In het geval de onderneming meer dan drie jaar deelneemt aan een kartel zal het boetemaximum 2.700.000 euro of 30 procent van de jaarlijkse wereldwijde omzet bedragen. In het geval de onderneming meer dan vier jaar deelneemt aan een kartel zal het boetemaximum liefst 3.600.000 euro of 40 procent van de jaarlijkse omzet bedragen.

Het wetsvoorstel voorziet bovendien nog in het geval van recidivisten (zowel voor lichte overtredingen als zware (kartel)overtredingen) in een verdubbeling van het boetemaximum. Van recidive zal sprake zijn als een onderneming voor een overtreding van eenzelfde of een soortgelijk wettelijk voorschrift al is beboet in de voorafgaande vijf jaar. In het uiterste geval waarbij een onderneming meer dan vier jaar deelneemt aan een kartel en in de vijf jaren daaraan voorafgaand betrokken was bij een ander kartel kan het boetemaximum met acht worden vermenigvuldigd.

 

Niet zo ingrijpend

Enige nuance verdient dat het wetsvoorstel slechts ziet op een verhoging van de maximaal op te leggen boetes aan ondernemingen, ondernemingsverenigingen en individuen en niets verandert aan de wijze waarop de boete wordt berekend (met inachtneming van de betrokken omzet, ernst en duur van de overtreding). De praktijk wijst uit dat de door ACM berekende boetes het boetemaximum in de meeste gevallen niet overschrijdt. De gevolgen van de nieuwe wetgeving zijn dan ook niet zo ingrijpend als ze op het eerste gezicht lijken. Voornamelijk ondernemingen die zich schuldig maken aan een langdurige overtreding dienen zich bewust te zijn van de mogelijke verstrekkende gevolgen die de wetswijziging met zich mee gaat brengen. Een partij die vóór de wetswijziging zijn overtreding van de mededingingsregels staakt, zal waarschijnlijk niet te maken krijgen met de nieuwe boete-maxima.

Overigens verschillen de nieuwe boetemaxima uit het wetsvoorstel aanmerkelijk van de maximale boetes die de Europese Commissie en de meeste andere nationale mededingingsautoriteiten opleggen, te weten 10 procent van de concernomzet. Waar andere nationale rechtsstelsels eerder neigen naar convergentie met de aanpak van de Europese Commissie lijkt Nederland hiervan met het wetsvoorstel af te wijken.

 

Over de auteur 

Pascalle van Overbeek is advocaat bij Boekel, sectie EU & Competition

Dit artikel is gepubliceerd in Vastgoedmarkt van april 2016 

Reageer op dit artikel