blog

Big data en commercieel vastgoed, iets meer dan een relletje

Geen categorie

Een relletje in de vastgoedsector, noemde het FD vrijdag 1 april het kort geding tussen PropertyNL en de stichting RealNext, dat – als het doorgaat – op 12 april 2016 zal plaatsvinden.

Big data en commercieel vastgoed, iets meer dan een relletje

Ik noem het geen relletje, maar gevorderd inzicht na een ontwikkeling op het gebied van vastgoeddata die twintig jaar teruggaat. Insteek van dit conflict, dat zich al een jaar geleden aandiende met de opzegging door RealNext van het voor PropertyNL financieel zo aantrekkelijke samenwerkingsverband, is het in de laatste editie van het magazine aangekondigde initiatief om een nieuwe website te lanceren. Die website heeft de pretentie ‘al het commercieel vastgoed dat in Nederland wordt aangeboden’ ter beschikking te stellen. Waar, wanneer en door wie heb ik die pretentie eerder gehoord?

Big data is ‘in’ en impliceert veel geld, weten we allemaal, en daar gaat het hier dus om. In de strijd om de big data maakt Google Plus ook steeds meer de dienst uit. Niet alleen als het om vastgoeddata gaat, trouwens. Alle makelaars die ook maar iets te betekenen hebben, beschikken inmiddels over hun eigen website met hun eigen aanbod, opname en transacties, net als de private beleggers, de institutionele vastgoedeigenaren, de vastgoedbeheerders, soms ook de financiers en gespecialiseerde adviseurs en consultancies, en ook nog een aantal private partijen met een uitgeefinvalshoek, zoals Vastgoeddata en het Vastgoedjournaal. En natuurlijk Vastgoedmarkt dat al ruim veertig jaar in papier en digitaal het aanbod en de opname, alsook de transacties van commercieel vastgoed in kaart brengt en nog steeds een onmisbare bron is voor iedere aanbieder, zoeker, koper en verkoper van commercieel vastgoed. Veel van die data is door handige ICT-ers makkelijk van het internet te lichten.

Het klopt dat PropertyNL in 2001 min of meer aan de basis stond van het digitaal aanbieden van commercieel vastgoed-data. Maar we moeten toch een paar jaar verder terug om te begrijpen waar het hier echt om gaat. Al in april 1996 – dus exact twintig jaar geleden – vond er een gesprek over vastgoeddata plaats tussen de net aangetreden hoofdredacteur van Vastgoedmarkt Wabe van Enk en de oprichter van Vastgoedmarkt Dirk Rompelman aan de ene kant en de vastgoedadviseurs  JLL en DTZ  aan de andere kant. Insteek van JLL en DTZ was, dat de vastgoedadviseurs bereid waren hun aanbodgegevens aan VGM te blijven verstrekken maar dat ze in ruil daarvoor een financiële compensatie zouden krijgen in de een of andere vorm of zelfs een belang in het blad. Vastgoedmarkt was toen nog het enige medium dat zich met het registreren van vastgoeddata bezig hield. Dit gesprek heeft nooit een vervolg gekregen. Vastgoedmarkt was van mening dat betalen voor deze data de eigen onafhankelijkheid in gevaar zou brengen.

De initiatiefnemers van PropertyNL – inclusief Van Enk – dachten daar vier jaar later anders over. Zij verlieten juist Vastgoedmarkt om voor zichzelf te beginnen en openden opnieuw het gesprek met JLL en DTZ – alsook CBRE en later C&W – over een vorm van samenwerking bij het uitwisselen van data, maar dan wel met een nadrukkelijke financiële vergoeding of zelfs een belang. Daarbij speelde overigens ook mee dat de toenmalige eigenaar van Vastgoedmarkt (Ten Hagen Stam/Wolters Kluwer) de potentie van het digitaal uitgeven en het aanbieden van vastgoeddata via internet niet onderkende. Mede daardoor hebben de grote vastgoedadviseurs, verzameld in RealNext, met een bijzonder grote financiële bijdrage de start van PropertyNL mogelijk gemaakt. RealNext is overigens over die kostbare samenwerking, gelet op het persbericht dat nu is verspreid, al enige tijd uiterst ontevreden.

Velen zijn echter waarschijnlijk vergeten dat er in het begin van deze eeuw ook een initiatief was van de institutionele vastgoedbeleggers om hun aanbod exclusief digitaal ter beschikking te stellen, via de website M2Match. Dit initiatief werd nooit een succes, omdat er een serieus en diepgeworteld wantrouwen bestond tussen de grote vastgoedadviseurs en de institutionele beleggers over het ‘intellectueel eigendom’ van de onderliggende data. De grote vastgoedadviseurs op hun beurt zagen M2Match als een bedreiging van hun marktposities, omdat er toen nog vanuit werd gegaan dat met het digitaal bij elkaar brengen van de aanbieder en de zoeker van commercieel vastgoed, de adviseurs zouden kunnen worden uitgeschakeld.

Talloos zijn sindsdien de gesprekken geweest met alle betrokken partijen om tot één grote, algemene en voor iedereen bereikbare website met aanbod, opname en ook transacties te komen, maar al deze gesprekken liepen op niets uit wegens tegenstrijdige belangen, wantrouwen, verschillende opvattingen over transparantie en openheid én over de kosten en het verdienmodel van zo’n website. Dat laatste was met name voor een partij als Vastgoedmarkt van groot belang. Het organiseren, onderhouden en boven alles controleren van data is nu eenmaal een kostbaar proces en keer op keer bleek iedereen voor een dubbeltje op de eerste rij te willen zitten, terwijl ook meespeelde dat de eigenaren en adviseurs bevreesd waren dat zij aan de ‘goden’ zouden zijn overgeleverd als zij hun data en info ‘zomaar’ ter beschikking zouden stellen aan een commerciële uitgever.

Sindsdien hebben we een merkwaardige wildgroei gezien, waarbij het lang niet voor iedereen duidelijk is welke aanbieder de beste en meest volledige data aanbiedt, alle fraai marketinguitingen van bijvoorbeeld het Vastgoedjournaal en Vastgoeddata ten spijt. PropertyNL werkte bijvoorbeeld nauw samen via RealNext met de belangrijkste grote vastgoedadviseurs (blijkens eigen data 79 in getal) – die PropertyNL ook nog eens een bedrag van 1 miljoen euro per jaar verschaften om die data bij te houden en aan te bieden, iets wat ze nu, blijkt uit de gang van zaken rond het kort geding, weinig bevredigend deden. Maar PropertyNL bood diezelfde data voor een deel ook weer aan via haar website aan abonnees. Ook partijen als de institutionele beleggers en de bij de NVM aangesloten makelaars kwamen daarna met eigen aanbodwebsites, terwijl alle partijen vrijwel diezelfde data aanleverden aan ook de andere aanbieders van vastgoeddata. Kortom, uiterst inefficiënt, veel geldverlies, onnodige kosten en dubbele inspanningen met als resultaat in ieder geval niet die aanbodwebsite waar iedereen zegt behoefte aan te hebben.

Dat PropertyNL nu met een ‘nieuwe’ website komt, op basis van Google Plus, is in feite een noodgreep. PropertyNL mist vanaf nu de 1 miljoen euro per jaar van de grote vastgoedadviseurs, georganiseerd in RealNext, en moet blijkbaar iets. Wat ze in feite gaan doen is via Google Plus (internet) alle beschikbare data opnieuw kosteloos verzamelen (en daarin zijn ze niet de enige!) en die in een eigen website stoppen (‘ze noemen dat zelf heel lelijk een ‘clearing house’), waaruit blijkbaar gebruikers weer tegen een vergoeding mogen putten. Maar het verdienmodel om te garanderen dat de data ook daadwerkelijk volledig en betrouwbaar zijn, zie ik nog niet zo duidelijk. In feite doen ze dan hetzelfde wat Vastgoedmarkt, eerst op papier en daarna ook digitaal, al meer dan 40 jaar heeft gedaan – maar dan wel direct in contact met alle aanbieders van aanbod-, opname- en transactiedata – alleen in een nieuw jasje en met opnieuw heel wat pretenties.

Ik ben waarschijnlijk naïef, maar ik begrijp in het geheel niet waarom het allemaal zo moeizaam moet gaan. Waar het bij vastgoed toch om te doen is om de eindgebruiker zo optimaal mogelijk te bedienen bij het zoeken van vastgoed. Die eindgebruiker weet echt wel dat hij daarvoor een professionele adviseur nodig heeft, terwijl de eindbelegger/eigenaar op zijn beurt weet dat hij in deze aanbodmarkt zijn uiterste best moet doen voor elke zoeker het beste aanbod klaar te hebben staan. Om iedereen zijn werk goed te laten doen – inclusief de taxateurs, de ontwikkelaars, de toezichthouders – is daarbij volledigheid en transparantie van de data de hoogste noodzaak. Daarvoor hebben we geen tientallen websites en aanbieders van vaak op internet ‘gejatte’ aanboddata nodig, maar een eensgezind initiatief om tot die uniforme en volledige website te komen. Als hoofdredacteur van Vastgoedmarkt heb ik altijd gevonden dat Vastgoedmarkt daar door zijn historie en professionaliteit de beste partij voor was, maar jammer genoeg werd dat niet door iedereen gedeeld. Dat er nu echter zelfs een kort geding moet worden gevoerd over vastgoeddata is een gotspe die in niemands belang is. Ik zou zeggen: laten alle  relevante partijen nog eens een keer aan tafel gaan zitten om een besluit te nemen over één partij die voortaan alle vastgoeddata tegen een redelijke vergoeding verzamelt, controleert en beheert. En vergeet alle andere avonturiers – en dan bedoel ik zeker niet alleen PropertyNL – die menen met een Google-truc de sector met vele niet waar te maken pretenties te kunnen bedienen. 

Over de auteur

Ruud de Wit is voormalig hoofdredacteur van Vastgoedmarkt

Reageer op dit artikel