blog

Politiek moet ‘wonen’ werkelijk centraal stellen

Geen categorie

Peter Boelhouwer, gewaardeerd hoogleraar Housing Systems aan de TU Delft, waarschuwde in november vorige maand voor een historisch woningtekort van 4 tot 5 procent van de woningvoorraad. Hij legde de verantwoordelijkheid voor dit tekort bij het grondbeleid van de gemeenten die ervoor zorgen dat institutionele woningbeleggers nauwelijks een bijdrage kunnen leveren aan de nieuwbouwproductie.

Het is onbegrijpelijk dat vanuit Den Haag nauwelijks gereageerd wordt op de ver achterblijvende woningbouwcijfers. Sinds de crisis van eind vorig decennium accepteert de politiek wel erg eenvoudig het gegeven dat al enige jaren zelfs de helft van het jaarlijks benodigde aantal van 100.000 nieuwe woningen niet wordt gehaald. Ook voor dit jaar, met duidelijke tekenen van economisch herstel zal de nieuwbouwproductie de 50.000 niet te boven gaan.

Ik schrijf de huidige crisis in onze woningenvoorraad vrijwel geheel op het conto van de politiek. En dan meer specifiek vanwege de decentralisatie die het kabinet Balkenende begin 2006, onder verantwoordelijkheid van de toenmalige minister van VROM, Sybilla Dekker met de Nota Ruimte doorvoerde.  Daarmee werd definitief een streep gezet door de Vijfde Nota over de Ruimtelijke Ordening die PvdA-minister Jan Pronk met veel verve had proberen te verdedigen en die voorzag in vanuit Den Haag getrokken rode en groene contouren waarbinnen wel en niet bebouwd mocht worden. Die centrale regie vonden de VVD, CDA en D66 veel te ver gaan en deze partijen kozen voor een verregaande regionale verantwoordelijkheid. Met als gevolg dat het uitgeven van nieuwe betaalbare bouwgrond voor die lagere overheden een melkkoe werd met als resultaat een wildgroei aan kantoren en bedrijventerreinen, die immers meer grondwaarde opleverden dan huurwoningen en koopwoningen in het lagere segment. Daar kwam nog bij dat de VVD toen al van mening was dat er te veel sociale woningen waren en dat opende de weg voor die corporaties om hun sociale verplichtingen te laten varen en allerlei commerciële avonturen aan te gaan.

Dat onze woningvoorraad Den Haag slechts matig interesseert, kan ook worden geconcludeerd uit de verdere uitholling van het vroegere ministerie van VROM. VVD’er Stef Blok als minister van Wonen en Rijksdienst doet enorm zijn best, maar ik heb niet het idee dat hij voldoende politieke ondersteuning krijgt voor een radicaal nieuwe aanpak van ons ruimtelijk ordeningprobleem. De echte problematiek van 2,5 miljoen sociale woningen waarvan een kleine 500.000 ten onrechte worden bewoond door mensen die er helemaal niet in thuis horen (de scheefwoners), een wezenlijk tekort aan huurwoningen in het middensegment (tot 1200 euro) en een keihard tekort aan nieuwe locaties – met name in de Randstad – voor  huur- en koopwoningen in dat middensegment laat de politiek als het er op aan komt, koud.

Ik pleit dan ook een nieuwe Nota Ruimtelijke Ordening op korte termijn met een centrale rol van de overheid bij het aanwenden van oplossingen om voor meer huur- en koopwoningen (plus de daarbij behorende locaties) te zorgen. En daarnaast de invoering van een sterk en breed gedragen ministerie van Woningen/Huisvesting met bevoegdheden om nieuwe bouwlocaties in met name de Randstad aan te wijzen en corporaties te dwingen om een deel van hun woningvoorraad door te verkopen aan de vele private en institutionele beleggers die graag willen kopen, maar geen product kunnen  vinden. De vele miljarden die dat opbrengt, kunnen dan worden aangewend voor het betaalbaar houden van nieuwe locaties, het saneren van overbodige kantoor- en bedrijfslocaties en het opknappen en uitbreiden van de sociale woningvoorraad voor mensen die daar echt behoefte aan hebben. Onder meer vluchtelingen, studenten en starters.

Daarbij moet ook heel goed worden gekeken naar reële milieueisen in plaats van onrealiseerbare papieren eisen, naar de leegstand in een belangrijk stuk woningvoorraad van woningen die al vele jaren te koop staan, naar een aanvaardbare oplossing voor een in mijn ogen acceptabele woonlocatie als rond Schiphol en tevens naar een andere, meer sociale financiering en hypotheekverstrekking en nog zo wat punten, zoals het voorkomen van grondspeculaties.

Kortom: onze woningvoorraad en de crisis in onze huisvesting op langere termijn moet krachtdadig worden aangepakt en speerpunt worden van de politiek in Den Haag in plaats van weeskind in een wankele en door angst ingegeven politiek Binnenhof. Zeker nu er steeds meer tekenen zijn dat de huidige coalitie tegen haar einde loopt en de gevestigde partijen – met uitzondering dan van de PVV – met angst en beven kijken naar de toekomst van ons democratisch bestel met teveel partijen die vooral elkaar in de haren zitten met politieke luchtkastelen in plaats van doen wat ze moeten doen: opkomen voor en behartigen van de echte problemen van ons land.

 

Over de auteur

Ruud de Wit is voormalig hoofdredacteur van Vastgoedmarkt

 

Deze column verscheen in Vastgoedmarkt van december 2015 

Reageer op dit artikel