blog

Is de retail-agenda het redmiddel voor de sector?

Geen categorie

Bijna wekelijks zie ik wel een initiatief of artikel geschreven door een retail-goeroe hoe de Nederlandse detailhandel uit het slop kan worden getrokken en welke ingrediënten er nodig zijn om de retail weer te laten floreren.

Neem het woord beleving, krijgt u daar inmiddels ook niet de kriebels van? Zelf ben ik dagelijks bezig met retail en volg de artikelen die gaan over de trends en visies op retail. Afgelopen maart las ik het voorstel waar elke Vastgoedmarkt-lezer vast van heeft gehoord: ‘De retailagenda van 50 Nederlandse gemeenten’. Zelf ben ik enthousiast, maar ambitieus mag het zeker genoemd worden.

Retailagenda

Op verzoek van minister Kamp (Economische Zaken) moest er een concreet actieplan komen om het herstel te bevorderen in de Nederlandse detailhandel. Verschillende betrokken partners zoals Detailhandel Nederland, Thuiswinkel.org, IVBN, Vastgoedbelang, MKB Nederland, VNO-NCW, Rabobank, IPO, VNG, G32 stedennetwerk hebben samengewerkt aan deze retailagenda. Deze retailagenda richt zich op een concrete en integrale aanpak tussen ondernemers, winkeliers, gemeenten, vastgoedeigenaren, provincies, banken en het Rijk.

De agenda, die de komende drie jaar moet worden uitgewerkt door een daarvoor opgerichte regiegroep, is volgens de minister nodig omdat momenteel 7,5 procent van alle winkels in Nederland leeg staat en 30 procent van de totale winkeloppervlakte uit overcapaciteit bestaat. 50 Nederlandse gemeenten zullen hieraan mee gaan werken.

De 20 afspraken uit de retailagenda moeten er voor zorgen dat elke marktpartij weer een toekomst heeft in het Nederlandse winkellandschap. De voorgeschiedenis van deze concrete 20 stappen is het door Platform 31 en in opdracht van Detailhandel Nederland vervat in het rapport ‘Winkelgebied van de Toekomst’. Hierin zijn 75 maatregelen zijn genoemd om winkelgebieden toekomstbestendig te maken.

Mijn visie: retaildeals

In deze blog neem ik jullie mee in mijn visie op de eerste afspraak uit de retailagenda namelijk de retaildeals. Dit vind ik de meest uitdagende afspraak, gezien de rol van gemeenten ten opzichte van winkeliers en vastgoedeigenaren ingrijpend moet veranderen. In deze retaildeal-afspraak hebben gemeenten een cruciale rol in het creëren van sterke winkelgebieden. Het huidige reactieve gedrag van (het merendeel van de) gemeenten is een situatie waar ik dagelijks tegen aan loop.

De uitdagingen

1. Terugdringen winkeloppervlakte

Hoewel de huidige winkelier en vastgoedbelegger het er wel over eens zijn dat er zaken moeten veranderen, is het daadwerkelijk beslissingen doorvoeren, zoals het terugnemen van winkeloppervlakte, niet makkelijk gezien de grote (financiële) belangen die meespelen. Ik kan je op een briefje geven dat als een gemeente op de koffie komt en jouw winkelbelegging is bestempeld als ‘kansarm’ dat er de nodige vervolggesprekken en stappen gaan komen. 

2. Regierol gemeenten
De tweede uitdaging zal zijn de proactieve regierol die gemeenten in deze afspraak zal moeten nemen – wat niet hun natuurlijke rol is. De gemeenten zullen (weliswaar met ondersteuning van een retailteam en een zogeheten toolkit) professionele ondernemers en vastgoedeigenaren moeten gaan aansturen en aanjagen om tot verandering te komen in een gemeente. Een regievoorstel zou bijvoorbeeld kunnen door een nieuwe (quick win) detailhandelsvisie te ontwikkelen over waar geïnvesteerd wordt en waar winkeloppervlakte moet verdwijnen, en door een concreet actieplan met prioriteiten te ontwikkelen.

Een ander punt binnen de retaildeal is het opstellen van scenario’s over toekomstige winkelstructuren binnen een gemeente. Bijvoorbeeld de onduidelijkheid over de branchevervaging van volumineuze detailhandel en de koopzondagen. Daar in een gemeente meerdere politieke bewegingen aan het roer zitten, is vanuit het verkiezingsprogramma van deze partijen vaak geen eensgezindheid. Bij voorbeeld als  in een gemeente de openstelling van de koopzondag cruciaal is voor het functioneren van een bouwmarkt of supermarkt en een politieke partij in de coalitie hier tegen is, zullen de belangen van marktpartijen moeten worden afgewogen tegen vaak (persoonlijke) politieke belangen.

3. Medewerking gemeenten

Twaalf gemeenten gaan experimenteren met de retailtoolkit. In mijn ogen is een grote uitdaging voor gemeenten het verminderen en eenvoudiger maken van regels voor winkeliers en vastgoedeigenaren. In de retailtoolkit krijgen gemeenten uitleg over planschade, bedrijfsinvesteringszones en scenarioplanning en marktrapportages. Provincies moeten hierin de gemeenten steunen.

Samenvattend

Gemeenten moeten van beleidsmaker en handhaver een belangrijke ondernemende marktpartij worden. Durven alle 50 gemeenten dit aan? Het wordt een hele uitdaging voor gemeenten om een daadkrachtig plan richting winkeliers en vastgoedeigenaren te presenteren dat in lijn ligt met de wensen van de hedendaagse consument en de steun heeft van hun politieke achterban en coalitie.

Dan moeten gemeenten er wel in slagen om
daadkrachtig te acteren op marktrapportages
soepeler om te gaan met regels voor winkeliers en vastgoedbeleggers
politieke belangen gelijkwaardig af te wegen met de belangen van de marktpartijen en
te investeren in de bedrijvigheid en leefbaarheid van een gemeente en haar ondernemers.

Dan zie ik dit als de sleutel tot het begin van de transformatie naar toekomstbestendige winkelgebieden. Verder kan ik niks anders zeggen dan ‘chapeau’ voor de betrokken partijen die de retailagenda hebben opgesteld!

Klaas Boekschoten, senior accountmanager bij ASR vastgoed Vermogensbeheer

Breng je stem uit op Klaas Boekschoten in het online stemformulier

Reageer op dit artikel