blog

Grimmig

Geen categorie

De World Economic Outlook is een gezaghebbende economische analyse van het IMF. In de laatste versie ervan, ‘Uneven Growth: Short- and Long-Term Factors’, wordt aandacht gevraagd voor een probleem waarmee niet alleen Nederland, maar vrijwel alle westerse landen mee kampen: vergrijzing en ontgroening.

Grimmig
Tom Berkhout

De economie kunnen we niet meer stutten of stuwen door jongeren. Jonge aanwas kan de productie- en vraaguitval van ouderen op den duur niet meer opvangen. De wereldwijde groei stagneert, werkloosheidscijfers blijven hoog en – of het niet op kan –  is er nog de enorme schuldenlast die veel landen parten speelt. De hoofdeconoom van het IMF schrijft verbetering van het onderwijs en verhoging van de productiviteit door technologische vernieuwing voor als recept. Klinkt goed. Klinkt logisch. Maar is dat wel zo eenvoudig te realiseren in de praktijk? Nu is dit thema voor de geïnteresseerde lezer van economisch nieuws op zich niet verrassend. Maar het is opvallend dat het IMF er nu zo nadrukkelijk aandacht voor vraagt.

Wat er ook van zij, wat betekenen vergrijzen en ontgroenen voor de vastgoed- en bouwsector? We koesteren ons in de Nederlandse vastgoed- en bouwsector nu wel met aantrekkende verkoop- en productiecijfers, maar hoe duurzaam is die ontwikkeling eigenlijk? Vooropgesteld zij dat deze cijfers niet over de gehele linie in de vastgoed- en bouwsector worden gerealiseerd, maar slechts in bepaalde segmenten en door bepaalde investeerders.

Ik noem bijvoorbeeld woningbeleggingen in ‘het rompertje’ en buitenlandse investeerders met zakken vol geld op zoek naar vastgoed in zogeheten secondary markets. Niettemin, vraaguitval door vergrijzing en ontgroening blijft op de loer liggen. Hoe kun je daar op anticiperen? Voor de Nederlandse vastgoed- en bouwsector is – naast verduurzamen – het anticiperen op ontgroening en vergrijzing de belangrijkste uitdaging voor de komende 15 jaar. Misschien kunnen we nu nog wel wat tijd kopen en worden we geholpen door Draghi’s desastreuse vloedgolf van geld, maar die uitdaging komt er snel aan.

Dit klinkt grimmig, ik weet het. Nu is het verstandig om altijd te waken voor de zogenoemde confirmation bias: kijken door een gekleurde bril en alleen die informatie accepteren die ons toevallig goed uitkomt, terwijl minder welkome informatie wordt genegeerd of gebagatelliseerd. En misschien geldt dit ook wel voor het IMF.

Het zou immers ook zo kunnen zijn dat vergrijzing en ontgroening juist een positieve invloed hebben op de vastgoedmarkt. Niet alleen voor onderdelen van de markt (zoals bijvoorbeeld zorg en seniorenhuisvesting), maar juist voor de gehele markt. Ik vraag daarom de lezers van deze column mij te helpen aan inzichten en informatie die van vergrijzing en ontgroening een positief fenomeen voor de vastgoed- en bouwwereld op lange termijn maken.

Niet alleen voor onderdelen van de markt (zoals bijvoorbeeld zorg en seniorenhuisvesting), maar juist voor de gehele markt. Kortom, zijn er wel grootschalige trends aan te wijzen die van krimp en leegstand een financieel en ruimtelijk oplosbaar probleem maken op de lange termijn? Of zijn het druppels op een gloeiende plaat? Is die vergrijzings- en ontgroeningsgolf eerder een zegen dan een bedreiging en zo ja, voor wie, voor wat en waar?

Ik wacht in spanning af.

Auteur: Tom Berkhout, professor Real Estate Nyenrode Business Universiteit

Deze column verscheen in Vastgoedmarkt van mei 2015.

Reageer op dit artikel