blog

Wall of Money biedt kansen

Geen categorie

Het zat er al een tijdje aan te komen. Er wordt in de markt gesproken over een tweede Wall of Money. Er is veel geld op zoek naar product. (Buitenlandse) banken zijn iets minder terughoudend. De premies uit pensioenen en verzekeringen blijven binnenkomen en moeten worden belegd. Institutionele beleggers hebben een vast deel dat in vastgoed wordt belegd. Daarnaast blijkt vastgoed relatief aantrekkelijk vergeleken met andere beleggingen. Zo krijgt de Nederlandse staat inmiddels geld toe als zij geld leent (gecorrigeerd voor inflatie dan). Dan liever 3 procent rendement op een vastgoedproject.

Wall of Money biedt kansen

Het opmerkelijke is dat, uitgezonderd de markt voor commerciële huurwoningen, de verschillende huurmarkten relatief weinig dynamiek kennen. Het aantal verhuisbewegingen van bedrijven blijft laag. De huren op de winkel- en kantorenmarkt staan onder druk door het overaanbod. De sterke groei uit het verleden komt niet meer terug. Desondanks is de vraag naar vastgoedbeleggingen sterk toegenomen. Dat tegelijkertijd steeds meer partijen hun verlies inmiddels hebben genomen en bereid zijn om te verkopen, helpt mee. Lage rendementen op alternatieven en de toenemende concurrentie onder beleggers zetten opwaartse druk op de verkoopprijzen. Als afgeleide daarvan lijkt ook de dynamiek op de grond- en ontwikkelingsmarkt weer wat terug te keren.

Deze nieuwe Wall of Money in het vastgoed is na de bijna zeven magere jaren voor velen erg welkom. Maar hier en daar wordt ook wat terughoudender gereageerd. Na het inzetten van de crisis is van verschillende kanten met overgave gestreden tegen eerst vooral lege kantoren maar vervolgens tegen alles wat leeg staat of leeg dreigt te komen. Onder andere door het EIB is de oorzaak van het leegstandsprobleem uitgebreid geanalyseerd. De oorzaak begrijpen helpt namelijk om het probleem te bestrijden. De oorzaak begrijpen helpt echter ook om problemen in de toekomst te voorkomen. Anders blijft het dweilen met de kraan open. De grote vraag is of de kraan inderdaad dicht is. Of dat deze volgende Wall of Money tot nieuwe schoenendozen en meubelboulevards langs de snelweg gaan leiden. En dus indirect de leegstand mogelijk weer vergroten.

Dat er weer geld beschikbaar is, is een gegeven. Maar dat hoeft geen bedreiging te zijn. De uitdaging op de kantoren- en winkelmarkt bestaat uit enerzijds de kwaliteitsvraag kunnen bedienen. Anderzijds gaat het om het opruimen van overbodige, bestaande voorraad. Voor het behalen en bij voorkeur combineren van beide doelstellingen helpt het dat er investeringskapitaal beschikbaar is. Met de ladder duurzame verstedelijking is in theorie de kraan ook dicht. Een goede toepassing van deze voormalige SER-ladder moet maatschappelijk ongewenste projecten voorkomen. Het instrument is zich nu aan het bewijzen. Maar ook wanneer de kraan in theorie nog niet dicht zou zijn, is de kans op nieuwe schoenendozen langs de snelweg niet zo groot. De financiële crisis en de verliezen die daardoor in de vastgoedsector zijn geleden, liggen nog vers in het geheugen. Er is terughoudendheid en een besef van maatschappelijke verantwoordelijkheid in de hele keten. Als het niet al een eigen verantwoordelijkheid is, voorkomt mogelijke imagoschade wel dat gebruikers te opportunistische huisvestingsbeslissingen nemen. Voor beleggers, ontwikkelaars en gemeenten geldt min of meer hetzelfde. De nieuwe Wall of Money is vooral een kans die de getroffen sector lucht verschaft en waardoor investeringskapitaal beschikbaar komt dat kan helpen om daarnaast maatschappelijke doelen te realiseren.

Matthieu Zuidema, Programmaleider Vastgoed en Bedrijven Economisch Instituut voor de Bouw (EIB)
Reacties naar mzuidema@eib.nl

Deze column is eerder verschenen in Vastgoedmarkt van oktober 2014.

Reageer op dit artikel