blog

Bericht uit Turkije: Lintjesknipmomenten

Geen categorie

Als je in Turkije de top-100 van belastingbetalers wilt halen, moet je minimaal 1 miljoen dollar belasting betalen op jaarbasis. Dat lijkt veel, maar in dit land wonen 35 miljardairs en de hoogste belastingschaal is 35 procent. Je zou dus een iets andere verdeling mogen verwachten.

Veel voor de belastingdienst bestemd geld gaat hier nog steeds naar andere bestemmingen dan de Algemene Middelen. Vastgoed bijvoorbeeld. De vraag naar duurdere appartementen in vooral Istanboel blijft stijgen. In die stad stegen de prijzen voor nieuwe appartementen met gemiddeld 20 procent over een periode van een jaar, waar de inflatie ‘slechts’ 8 procent bedroeg. Tussen 2010 en nu is dat zelfs 80 procent, waar de Turkse lira met zo’n 33 procent ontwaardde.

Volgens sommige analisten een recept voor een klassieke vastgoedbubble. Want terwijl de prijzen in het hoogste segment stijgen, lijkt de vraag in bredere zin juist af te nemen, onder andere door een sterk gestegen rente. De ontwikkelaars blijven bouwen met goedkope bestaande leningen maar de beoogde klanten hebben steeds lastiger toegang tot kapitaal. Ondertussen blijven de echt dure woningen goed verkopen, de nieuwe eigenaren daar waren nooit van plan er ook werkelijk te gaan wonen en betalen graag cash.

Ondertussen maakt Turkije zich op voor de presidentsverkiezingen. Voorheen werd het formele hoogste ambt in het land bekleed door een indirect gekozen president, maar nu de zittende premier Erdogan volgens interne partijregels geen vierde termijn mag aanblijven als premier, zit er voor hem niets anders op dan maar president te worden. Ter voorbereiding van die promotie is een aantal jaren geleden de grondwet aangepast zodat de president direct door het volk kan worden verkozen. Met dat directe mandaat (door de partijmarketeers ‘de nationale wil’ gedoopt) hoopt Erdogan zich als president iets meer te kunnen permitteren dan alleen het doorknippen van lintjes.

Daarmee kun je als hotemetoot in dit land overigens veel tijd kwijt zijn, er wordt veel gebouwd voor de publieke zaak: Bosporusbruggen, hogesnelheidslijnen, tunnels en allergrootste airports, enz. En ieder knipevenement biedt een uitgelezen kans voor wat verkiezingspubliciteit. En hoe luidruchtiger er wordt geknipt, hoe minder het opvalt dat de economie stiekem niet zo lekker meer draait. De Turkse lira heeft in het eerste kwartaal van dit jaar een snoekduik gemaakt waar hij maar met moeite is uitgekomen (stabiliseerde op het bereikte laagste punt) en dat zet vooral middelgrote Turkse ondernemingen onder druk. Deze hebben zich onder gunstig economisch gesternte de afgelopen jaren diep in de dollar- en euroschulden gestoken, maar merken nu dat de rentebetalingen moeilijker worden. Want hoewel de overheidsfinanciën solide zijn, met een relatief lage publiek schuld, is het zwaartepunt van het lenen naar de private sector verschoven.

De meeste van de eerder genoemde grote lintjesknipprojecten worden in publiek-private samenwerking gerealiseerd, waar de overheid garandeert dat er bijvoorbeeld voldoende reizigers worden geleverd, maar de aannemers het geleende kapitaal ophoesten en het financiële risico lopen. Dat lijkt steeds lastiger te worden, want de grote projecten moeten financiering van de internationale kapitaalmarkt aantrekken en dat wordt steeds lastiger nu het politieke klimaat in Turkije minder voorspelbaar is geworden. En daarnaast heb je als partner van de overheid soms ook gewoon pech. Zo wordt voor de te bouwen derde airport in Istanboel, die met uiteindelijk 150 miljoen passagiers capaciteit de ambitie heeft de grootste ter wereld te worden, gerekend op 10 miljard euro financiering. Dat is nog niet rond maar met de bouw is alvast begonnen. Echter, deze luchthaven wordt gebouwd op een terrein dat tot voor kort een grote steengroeve was en om de soms tientallen meters diepe kraters te vullen is grond nodig. Heel veel grond. Grond dat uit een nog aan te leggen kanaal parallel aan de Bosporus moet komen. Dat kanaal echter lijkt er niet te komen en was meer bedoeld om een lintjesknipmoment te creëren.

Patrick van Dooyeweert, managing director Qubicon Real Estate Investments
Reacties naar patrick.van.dooyeweert@qubicon.eu

Reageer op dit artikel