blog

Geen stimulans voor bouw- en vastgoedsector

Geen categorie

De afgelopen weken is duidelijk geworden dat deze regering geen wezenlijke steun kan en wil geven aan de bouw- en vastgoedsector. Ondanks uitspraken van minister Blok dat de recente maatregelen voor huren en hypotheken het vertrouwen bij burgers, corporaties en institutionele beleggers zullen terugbrengen, moeten wij constateren dat de sector geheel op eigen kracht de problemen in de markt moet oplossen.

De afgelopen jaren en maanden hebben tal van deskundigen oplossingsrichtingen aangedragen, maar uiteindelijk is ervoor gekozen om slechts een aantal versnipperde maatregelen door te voeren. Andere bedrijfstakken krijgen – afgezien van systeembanken – ook geen steun, maar het huidige kabinet miskent de essentiële rol van de bouwsector als motor van de economie. Dit is een gemiste kans. Sterker nog, de maatregelen voor de hoge afdracht van corporaties aan het Rijk zetten een extra rem op de woningbouw. Daarnaast helpen de vrijwel dagelijkse negatieve berichtgeving en de ongetwijfeld goed bedoelde waarschuwingen van toezichthouders en regering over de staatsschuld, hypotheken, pensioentekorten, ook allerminst om het consumentenvertrouwen op te krikken.

Het is dan ook niet verwonderlijk dat het aantal woningen dat in aanbouw wordt genomen, in 2013 en 2014 nog verder zal afnemen, met alle gevolgen van dien. Alle betrokken partijen zullen hun eigen broek moeten ophouden. Eigenaren van gronden, waaronder de gemeenten, zullen zelf moeten bepalen of zij die gronden bewaren voor toekomstig gebruik of dat men ze nu te koop aanbiedt, na vermoedelijk een afboeking. Interessant is hoe de accountants, die de gemeentelijke boeken moeten controleren, omgaan met de waardering van de gronden en welke gevolgen dit heeft voor de gemeentelijke financiën. Anders dan begin jaren tachtig, hebben de grote bouwers/ontwikkelaars geen grote voorraden onverkochte woningen, gereed of in aanbouw.

In de commercieel vastgoedmarkt is er bijna nooit van directe steun aan de sector sprake geweest. Het kantorenconvenant is een roemloze dood gestorven en de eigenaren van leegstaande panden moeten, net als de grondeigenaren, zelf kiezen wat te doen, tenzij de eventuele financier het stokje overneemt. Wij hebben de afgelopen vier decennia tenminste elke tien jaar ergens in de vastgoedmarkt een crisis gehad, maar dit is de eerste keer dat de vraag naar woningen, kantoren en winkels tegelijkertijd ernstig terugvalt.

Onlangs gaf de Sociaal-Economische Raad (SER) advies over de aanpak van de Nederlandse economie. Dit stuk bevat een groot aantal aanbevelingen voor wonen, pensioenen en banken. Het is jammer dat de SER nu pas, na vele jaren van stilte, in staat is om een unaniem advies uit te brengen. Maar als deze regering en DNB bereid zijn om eindelijk hun beleid aan te passen aan de weerbarstige realiteit, dan kan dit advies alsnog een belangrijke rol spelen. Niemand zal het de premier kwalijk nemen en hem van draaien betichten, als het kabinet de eerder ingenomen standpunten (in zowel Nederland als Brussel) zodanig bijstelt dat de neergaande spiraal van onze economie wordt omgebogen. Voor het vertrouwen in de toekomst is het verder goed ons te realiseren dat wij in een rijk land wonen, dat wij in onze pensioenfondsen een gigantische hoeveelheid besparingen hebben ondergebracht (waarvan de overheid via de inkomstenbelasting minstens 25 tot 30 procent krijgt) en dat het onze ondernemende jongeren niet ontbreekt aan talent en creativiteit.

Deze column van Professor Pé Kohnstamm verscheen eerder in Vastgoedmarkt april 2013.

Reageer op dit artikel