blog

De Ontluistering

Geen categorie

De Ontknoping. Zo hebben de FD-journalisten Gerben van der Marel en Vasco van der Boon hun tweede boek over de vastgoedfraude genoemd.

Bij de presentatie van het boek lieten zij er geen twijfel over bestaan: een derde boek zal er (voorlopig?) niet komen. Ze hebben het wel gehad met de Klimopaffaire. Van der Marel is inmiddels voor het FD verhuisd naar Washington en Van der Boon gaat zich op andere zaken richten, na eerst een tijdje te hebben afgekickt op een van de Waddeneilanden.

Ik kan me dat goed voorstellen. Vier jaar lang heeft het duo zich vastgebeten in de grootste vastgoedfraudezaak uit de geschiedenis en ze hebben in die periode een enorme hoeveelheid artikelen geschreven. Hun eerste boek over deze affaire, De Vastgoedfraude, werd een bestseller en er volgt nog een theaterstuk en mogelijk een film en/of tv-serie. Ik heb de twee collega’s in het verleden regelmatig verweten door hun berichtgeving journalistieke hand- en spandiensten te verrichten voor het OM en dat ze daardoor impliciet op de stoel van de rechter zijn gaan zitten.

Door de toonzetting via hun krant, Het Financieele Dagblad, is de Klimopaffaire voor mij een schoolvoorbeeld geworden van trial by media, een fenomeen dat in de strijd om lezers, adverteerders en dus inkomsten in de toekomst steeds vaker zal kunnen worden geconstateerd. Meer journalistieke onafhankelijkheid ten opzichte van de onderliggende zaak had hun megaopus gesierd. Dat neemt niet weg dat ik waardering heb voor hun journalistieke werk en zeker voor de volharding, waarmee zij zich in deze materie hebben vastgebeten. Dat zij er nu genoeg van hebben, is dus meer dan begrijpelijk. Dat heeft de vastgoedbranche inmiddels ook en ongetwijfeld ook de lezer van het FD die wel eens iets anders wil lezen dan de zoveelste ontboezeming over de levenswandel en het zakendoen van oom ‘cocaïne’ Nico, de inloopkast van de Sfi nx ‘potjes’ Jan en de Limburgse ‘vastgoedmacho’ Stille Will.

Een ontknoping is hun tweede boek niet geworden. De Klimopaffaire heeft weliswaar geleid tot veroordelingen, maar tegen een deel van de verdachten loopt de procesgang nog. Ook is nog niet besloten of een aantal verdachten alsnog voor de rechter zal worden gebracht en een hoger beroep en cassatie zullen nog enige jaren duren. Dat Van Vlijmen, Frencken, Vijsma c.s. dus snel effectief achter slot en grendel belanden, is niet waarschijnlijk.

Was De Vastgoedfraude voor velen een schokkend boek over de handel en wandel van een (aanzienlijk?) deel van de Nederlandse vastgoedbranche, een goed boek was het zeker niet. Niet goed geschreven en voor de belangstellende lezer al snel slaapverwekkend. Een vrijwel letterlijke weergave van uitgelekte processtukken, verhoren en uitgetikte afgeluisterde gesprekken is na enige honderden pagina’s ook niet vol te houden.
Wat dat betreft is De Ontknoping aanzienlijk leesbaarder. De auteurs hebben een aantal keuzes gemaakt uit de hoeveelheid materiaal die ze na de procesgang tot hun beschikking hadden en hebben die gerangschikt rond de hoofdrolspelers. En wat ze beschrijven is opnieuw ontluisterend voor de vastgoedbranche.

Schaamteloos zijn de leugens, verdraaiingen en het vaak zielige gedrag in de rechtszaal van de Frenckens, Frisches, Van Vlijmens, Del Castilho’s, Menkes en Vijsma’s van deze vastgoedwereld en alles bij elkaar moet je concluderen dat de heren bij de vonnissen die er nu liggen, goed zijn weggekomen. Toch maakt De Ontknoping al snel dezelfde fout als De Vastgoedfraude. De auteurs zijn duidelijk in de problemen gekomen tussen het tijdstip van de vonnissen en de geplande datum van de uitgave. Daardoor hadden ze te weinig tijd om de vonnissen adequaat in het boek te verwerken. Het boek is slordig geredigeerd en heeft alles van een haastklus. Sommige delen van het boek zijn daardoor volslagen onbegrijpelijk voor een leek, veronderstellen veel te veel voorkennis en lijken vooral te zijn ingegeven door ‘name and shame’. Een bestseller zal De Ontknoping niet worden, vermoed ik.

Vier jaar lang vastgoedfraude is meer dan genoeg geweest. Laten we hopen dat de branche afdoende maatregelen heeft genomen om een herhaling te voorkomen, of op zijn minst te bemoeilijken. Ook al moet ik er direct aan toevoegen dat ik daarover weinig illusies heb, want de vastgoedbranche blijft mensenwerk en mensen zijn nu eenmaal niet allemaal tot het goede geroepen. Ik heb lang naar een woord gezocht, waarmee ik ook voor mezelf de Klimopaffaire, althans voorlopig, op stal wil zetten. Geen ontknoping, maar veel eerder Ontluistering. Ontluistering over het gedrag van mensen, van hun arrogantie, hebzucht, bekrompenheid en misschien ook wel hun naïviteit. Laat ik het daar maar bij houden.

Deze column is eerder gepubliceerd in Vastgoedmarkt maart 2012.

Reageer op dit artikel