blog

Kansen door krimp

Geen categorie

Tijdens een seminar voor architecten en ontwikkelaars, deed de Ierse architect Don Murphy een opvallende uitspraak: tijdens de hongersnood die zijn land tussen 1845 en 1850 trof, daalde het inwonersaantal enorm. Nu nog leven er in de republiek minder mensen dan voor de aardappelziekte die zorgde voor verhongering en massa-emigratie. Sinds die tijd staat het land vol met verlaten spookhuizen. ‘We houden van die bouwsels.’

Murphy wilde (deels ironisch) vier dingen illustreren: in Nederland is op dit moment nauwelijks sprake van krimp, spookdorpen of -steden kennen we niet, leegstand bij woningen is nihil en uiteindelijk is er wellicht zelfs een positieve draai aan het fenomeen krimp te geven. Daarbij is het van belang tijdig op de veranderende demografie in te spelen, zeker in Oost-Groningen, Parkstad Limburg, het Groene Hart en Zeeuws-Vlaanderen.

Tijdens het seminar Nieuwe perspectieven voor locatieontwikkeling dat Vastgoedmarkt organiseerde, werden ook kansen in krimpgebieden belicht, onder meer door Joost Beunderman van Urhahn Urban Design. Dit bureau propageert de filosofie van de ‘Spontane Stad’: grootschalige stads- en gebiedsontwikkeling is voorbij, kleinschalige maakbaarheid met input van gebruikers heeft de toekomst, net als ‘lokale vindingrijkheid, flexibiliteit en openheid’. Bij steden en wijken van beperkte omvang, de dorpen in het Groene Hart of het dorp Nagele in de Noordoostpolder, is een dergelijke werkwijze bijna moeiteloos te realiseren. Lastiger wordt het bij grotere bouw- of herontwikkelingsopgaves, zoals in Parkstad Limburg.

Al enige tijd bestaat daar het project ‘Krimp als Kans’. De regio was immers een van de eerste gebieden in ons land die met krimp werd geconfronteerd. Tussen 1997 en 2005 was de bevolkingsafname 4 procent en tot 2035 loopt die op tot 18 procent. Traditionele instrumenten en methoden uit de ruimtelijke ordening zijn echter grotendeels gericht op een situatie van groei: een groeiende bevolking, een groeiende woningvraag en een groeiende economie. Parkstad benoemt krimp als een kans voor die delen van wijken die niet geliefd zijn, een kans om die grondig aan te pakken in overleg met bewoners.

Eén van de wijken, in de voormalige gemeente Hoensbroek – nu een wijk van Heerlen, begon al met sloop en herontwikkeling, maar beseft dat er meer nodig is. En dat dit inderdaad niet zonder inspraak en ideeën van de bevolking kan. Hier blijkt Parkstad de ideeën van de Spontane Stad te volgen. Zo waren er onlangs workshops waarbij bewoners werden uitgedaagd wensen en behoeften concreet te maken.

Een initiatief dat moet worden gevolgd, omdat het een voorbeeldproject kan zijn voor andere regio’s. Opvallend dan weer dat het kabinet stadsregio’s als Parkstad wil afschaffen, waardoor het gezamenlijk aanpakken van regionale problemen op bovengemeentelijk niveau weer wordt versnipperd en ieder voor zijn eigen belang zal kiezen.

Deze column van Mels Dees verscheen eerder in Vastgoedmarkt van oktober 2011

Reageer op dit artikel