blog

Kabinetsformatie en 2040

Geen categorie

Het kan niet anders dat de lopende kabinetsformatie inzoomt op de meest dringende korte termijnproblemen: de staatsschuld, de kwakkelende economie en de haperende integratie, om maar eens een paar voorbeelden te noemen.

Tegelijkertijd zijn er ook lange termijnprocessen, waarvan de effecten nu zichtbaar worden en die ook nu om een antwoord vragen. De vergrijzing is daar een goed voorbeeld van, want die leidt tot afnemende beroepsbevolking en stijgende pensioen- en gezondheidszorglasten. Samengevat: lange termijnprocessen vragen om een antwoord waarmee je vandaag moet en kunt beginnen.

Inzicht in lange termijnontwikkelingen lijkt soms gemakkelijker te verkrijgen dan korte termijnvoorspellingen. Een ‘fraai’ voorbeeld hiervan is het Centraal PlanBureau (CPB) dat de afgelopen twee jaar de plank regelmatig flink missloeg, terwijl tegelijkertijd de lange termijnverkenningen van het CPB in Den Haag en daarbuiten niet aan geloofwaardigheid hebben ingeboet.

In de zomer publiceerde het CPB een nieuwe lange termijnverkenning NL 2040, waarin met vier scenario’s de toekomst van de Nederlandse economie in beeld is gebracht. Maar – verrassend – het zijn nu geen economische modellen met cijfers, maar een doorwrochte behandeling van Nederland als vestigingsplaats. Om met onzekerheden om te gaan (nieuwe doorbraaktechnologieën? nieuwe economische centra in Azië? nieuwe energievoorzieningen?) wordt traditiegetrouw gewerkt met scenario’s. Deze bieden studenten, werknemers, bedrijven en overheid handvatten om zich voor te bereiden op de toekomst. Alle scenario’s zijn even denkbaar, ze laten zien hoe uiteenlopend de toekomstige wereld kan zijn. De toekomst is per definitie onzeker en wordt onzekerder naarmate we verder vooruit kijken. De scenario’s voor 2040 schetsen vier mogelijke werelden, uitgaande van twee fundamentele onzekerheden: de omvang van steden en de taakverdeling tussen werknemers. De vier scenario’s:
– Talent Towns (100.000 – 200.000 inwoners) zijn kleine, sterk gespecialiseerde steden met een wereldwijd netwerk van verbindingen. Die bieden kansen voor gespecialiseerde werknemers, maar kennen ook een grote mate van onzekerheid en concurrentie.
– Cosmopolitan Centres (2 – 8 miljoen inwoners) zijn grote gespecialiseerde steden die uitblinken in nieuwe technologie. Werknemers profiteren volop van interacties en bewegen vanuit de hele wereld naar de stad van hun specialisme.
– Egalitarian Ecologies (100.000 – 500.000 inwoners) zijn kleine steden die een breed scala aan goederen en diensten produceren aangepast aan plaatselijke voorkeuren. Werknemers opereren zelfstandig, gebruikmakend van wereldwijd beschikbare kennis en informatie.
– Metropolitan Markets (meer dan 10 miljoen inwoners) is een scenario met enkele megasteden. Deze steden hebben grote aantrekkingskracht op bedrijven en werknemers wat ten koste gaat van de periferie.

Gemeenschappelijke noemer in alle scenario’s: we verdienen in 2040 ons brood met goed opgeleide mensen in sterke steden. Volgens het CPB zijn in 2040 sterke steden nodig voor de ontplooiing van kennis. De mobiliteit van mensen en bedrijven zal verder zijn toegenomen. Steeds meer zoeken talentvolle mensen elkaar op om ideeën uit te wisselen. Sterke steden zijn dus nodig om talentvolle mensen en bedrijven aan te trekken en vast te houden. Een goed opgeleide beroepsbevolking wordt nog meer bepalend voor economisch succes dan die nu al is. Door steden de ruimte te geven en mensen passend te scholen kan Nederland zich goed voorbereiden op de toekomst.

Het te voeren beleid verschilt per scenario. Huren verdient de voorkeur boven kopen in scenario’s met veel specialisatie (als specialisatie van een stad wegvalt, daalt namelijk de waarde van een woning). Specifi ek innovatiebeleid is alleen van belang in het scenario met gespecialiseerde grote steden. Maar er zijn ook vier future proof-maatregelen ongeacht welk scenario realiteit is over dertig jaar: technologieontwikkeling en -toepassing; een open en internationale houding; flexibiliteit op arbeidsmarkt en woningmarkt; investeren in steden, inclusief hun bereikbaarheid. En nu maar hopen dat het nieuwe kabinet hiermee iets doet.

Deze column is eerder gepubliceerd in Vastgoedmarkt september 2010.

REACTIES NAAR
rene.buck@bciglobal.com

Reageer op dit artikel