blog

Te veel om op te noemen

Geen categorie

Meestal kost het me geen moeite een onderwerp te vinden om dit persoonlijk commentaar inhoud te geven. Deze keer was er echt te veel om op te noemen en kon ik kiezen uit minstens drie onderwerpen. Zo was er de IVBN / RICS-bijeenkomst in het WTC, begin september, die in het teken stond van fraude(bestrijding) in het commercieel vastgoed.

Ook de aanhoudende discussie over de mega mall in Tilburg biedt genoeg aanknopingspunten voor een persoonlijke invulling. Vastgoedmarkt biedt al sinds de eerste plannen voor dit baanbrekende nieuwe winkelcentrum een platform om die discussie gaande te houden. Zie ook de nieuwe bijdragen over dit thema in dit nummer en natuurlijk op onze geheel vernieuwde website productie.vastgoedmarkt.nl.

En dan is er nog de kredietcrisis die is uitgemond in een wereldwijde crisis van ons hele financiële systeem en die het kapitalisme – waar ik nooit zo’n voorstander van ben geweest – aan het wankelen heeft gebracht. Met dramatische gevolgen, waarvan de uitwerking – ook op de nationale en internationale commercieel vastgoedmarkten – onduidelijk is. Het moeilijke bij dit thema is, dat zelfs een jaar na de eerste symptomen van een aangekondigd drama het absoluut niet duidelijk is hoelang de naweeën gaan duren en wat de uiteindelijke schade zal zijn.

Daarom laat ik alle drie de onderwerpen kort de revue passeren. Allereerst het door de IVBN gepresenteerde rapport Beheersing van frauderisico’s in de professionele vastgoedsector, waarvan Vastgoedmarkt eerder dit jaar al grote delen in concept heeft afgedrukt. Ik heb de IVBN al in het recente verleden gecomplimenteerd over de manier waarop deze belangenorganisatie van institutionele beleggers heeft gereageerd op de verdenkingen van grootschalige fraude bij vastgoedtransacties. Het rapport dat er nu ligt, is een gedurfde, realistische en transparante handleiding voor iedereen die wil voorkomen dat zijn organisatie wordt getroffen door een zaak als het onderhavige fraudegeval. Maar, zoals IVBN-voorzitter René Hogenboom terecht zegt, het blijft mensenwerk en hoeveel voorschriften en regels er ook worden gemaakt, er zullen altijd weer mensen zijn die proberen daaromheen te werken. Met andere woorden: garanties zijn nooit te geven. Maar reflectie, kritisch naar jezelf en elkaar kijken, rapporteren als je denkt dat iets niet klopt en vooral helder verantwoording afleggen, zijn de basis van een uitmuntende en door-en-door fatsoenlijke vastgoedbeleggingspraktijk.

Dan de mega mall in Tilburg, die er misschien toch gaat komen, als het aan het gemeentebestuur van Tilburg ligt. Ik zal hier geen persoonlijke uitspraak doen over de gewenstheid van die mall maar vind de discussie al waardevol. De discussie levert namelijk het bewijs dat de retail- en retailvastgoedmarkt springlevend zijn; dat er partijen zijn die hun nek willen uitsteken en ook willen investeren in nieuwe plannen, opvattingen en analyses. Ik hoop dat alle betrokkenen – overheden, retailers, de vastgoedsector én de consumenten – eruit komen, waarbij het er eigenlijk niet toe doet of die mall nu in Geldermalsen, Venlo, Tilburg, Schiphol, de Maasvlakte of op het gedroomde Tulp-eiland komt.

Ten slotte, de dramatische ontwikkelingen op de financiële markten. Daar is veel over te zeggen, maar veel van wat er wordt gezegd en opgeschreven, is direct al weer achterhaald door nieuwe ontwikkelingen. Daarom beperk ik me hier bij de consequenties voor de Nederlandse commercieel vastgoedbranche. Wat mij opvalt, is dat die er toch opvallend goed bij staat, tegen het licht van de gebeurtenissen om ons heen. Vastgoed blijkt ook in deze turbulente tijden een heel aardige asset in de beleggingsportefeuille te zijn en is minder kwetsbaar als de financiële problemen wereldwijd hard toeslaan. In het beleggerskatern komt een aantal deskundigen aan het woord, die dat heel goed aangeven.

Zeker is, dat ook de Nederlandse commercieel vastgoedbranche een zwaar jaar tegemoet gaat. Dat geldt voor de beleggers, de financiers en zeker ook de ontwikkelaars. Maar vooralsnog ga ik ervan uit dat fundamenten goed zijn en voor zover er toch betonrot is – en die is er – , zal die worden opgeruimd. Er zullen dus partijen uitvallen en failliet gaan en er zal flink moeten worden afgeboekt. Maar dat hoort bij een gezonde markt

Deze column is eerder gepubliceerd in Vastgoedmarkt september 2008.

Reageer op dit artikel