nieuws

Vastgoedmarkt toen: oktober

Financieel

Vastgoedmarkt toen: oktober
Vastgoedmarkt Toen

Vastgoedmarkt verschijnt sinds 1974. In deze rubriek kijken wij maandelijks terug op transacties en ontwikkelingen die sinds die tijd zijn gemeld.

Oktober 1982

-Het ziet er naar uit dat het pensioenfonds PGGM binnenkort een bod zal uitbrengen op de vastgoedbeleggingsmaatschappij Wereldhave. Dit tenzij Wereldhave in de komende dagen kenbaar zou maken dat het pensioenfonds een onaanvaardbare partij is. Hoewel daarover geen mededelingen zijn gedaan, gaan waarnemers in de markt ervan uit dat het bod mogelijk 120 dan wel 125 gulden per aandeel zal bedragen; een premie van circa dertig gulden boven de beurskoers van 93 gulden direct vóór deze bekendmaking. De intrinsieke waarde ligt overigens met 134,75 per aandeel een stuk hoger. Het gecorrigeerde koersniveau heeft de afgelopen vijf jaar nooit boven de 112 gulden gelegen. Wereldhave heeft een internationale portefeuille commercieel vastgoed van 1140 miljoen gulden en PGGM een van bijna 2300 miljoen gulden waaronder ook veel woningen in Nederland. Richard Ellis initieerde de actie in samenwerking met de directie van het pensioenfonds.

-De NMB Bank gaat in 1986 het hoofdkantoor verplaatsen van de Eduard van Beinumstraat in Amsterdam-zuid (nu Zuidas) naar Zuidoost. Het plan is om daar een kantoor met bijna 49.000 m2 vloeroppervlakte te realiseren; een investering van rond 220 miljoen gulden. Zadelhoff adviseert. De huidige vestiging uit 1974 is 37.000 m2 groot en kostte destijds 60 miljoen gulden. Deze staat op via grondruil verkregen eigen grond (bijzonder voor de locatie) en heeft uitbreidingsmogelijkheden met 25.000 m2. Het complex in Zuidoost komt naast het door dochter MBO in 1984 te bouwen stadsdeelcentrum. Dit gaat 43.000 m2 winkels, 54.000 m2 in fasen te bouwen kantoren, 600 woningwetwoningen voor de gemeente en een garage voor 2500 autos omvatten. De totale investering wordt op 310 miljoen gulden begroot.

Breevast wil in november dit jaar beginnen met de bouw van het Centrum Oost in de Alexanderpolder in Rotterdam. Het gaat om 26.000 m2 winkels, 20.000 m2 kantoor in fasen en later tot 1300 woningen. De grond, voor het centrum, 3,5 ha, wordt door de gemeente voor 50 jaar in erfpacht uitgegeven. De winkels worden op 1500 m2 na (voor C&A) als belegging verkocht, samen met de kantoren. De totale investeringswaarde in het beleggingsdeel wordt op 160 miljoen gulden geraamd. De huurprijzen voor de winkels zullen tussen de 200 gulden en 400 gulden per m2 bedragen met enkele uitschieters naar boven voor zeer markante vestigingspunt.

-De besprekingen tussen pensioenfonds PGGM en Wereldhave (zie ook deze rubriek in de editie van vorige maand) over een mogelijk door het pensioenfonds uit te brengen bod lopen vertraging op. Aanvankelijk werd 115 gulden per aandeel geboden maar dit werd direct afgewezen. Direct daarop werd het bod indicatief naar 122,50 verhoogd. Inmiddels zou volgens sommige berichten een groep met 40 procent van de aandelen Wereldhave deze prijs ook te laag vinden omdat zij de aandelen in de eigen balans hebben opgenomen tegen de intrinsieke waarde van 134,50. Zij zouden dan moeten afboeken.

-De voorgenomen fusie tussen de Nederlandse Bond van Makelaars NBM (ruim 1300 leden) en de Makelaarsvereniging Amsterdam MVA (400 leden) komt steeds dichterbij. Als naam voor de nieuwe organisatie wordt gedacht aan Nederlandse Vereniging van Makelaars in o.g. (NVM).

Oktober 1992

-Onder de naam Winkelfonds Nederland gaat MBO, projectontwikkelingsdochter van de ING Bank deze maand over tot de introductie van een niet ter beurze genoteerd en in zijn soort uniek vastgoedfonds. Voor het eerst wordt een grote landelijk gespreide portefeuille met winkelcentra naar de markt gebracht dat binnen enkele jaren een omvang van 800 miljoen gulden moet krijgen. Het is bestemd voor institutionele beleggers die elk voor minimaal vijf procent kunnen participeren. Het fonds start met zes centra ter waarde van 340 miljoen gulden. Het gaat om Amsterdamse Poort in Amsterdam, centra in Vlissingen, Zwijndrecht en Purmerend en de themacentra Woonboulevard Heerlen en Doe Mere in Almere. Het netto-aanvangsrendement is 6,9 procent.

-Aan het Corbuloplein in Voorburg worden 83 premiehuurappartementen, 35 koopappartementen, 6500 m2 kantoor en een parkeergarage ontwikkeld door het Bouwfonds Nederlandse Gemeenten en  gebouwd door Intervam (dochter HBG). De investering bedraag 55 miljoen gulden. De huurappartementen zijn voor 18 miljoen gulden verkocht aan Unileverpensioenfonds Progress.

-Het ABP en de NV Luchthaven Schiphol hebben een principe-akkoord gesloten voor de financiering van de eerste fase van een grootschalig kantorencomplex met een WTC-achtige formule op Schiphol Centrum. Het gaat om 25.000 m2 netto ruimten plus een parkeergarage voor 3000 auto’s. De investering wordt, prijspeil 1995 bij oplevering, op 280 miljoen gulden geraamd. Er is door het ABP optie genomen op een ongeveer evengrote tweede fase. De huurprijs voor de kantoren zal circa 600 gulden per m2 bedragen. De luchthaven exploiteert de garage zelf. De grond wordt, in afwijking van wat gebruikelijk is op de luchthaven, voor 75 jaar in erfpacht uitgegeven en de grondopbrengst zal mede sterk afhankelijk zijn van de te behalen huuropbrengsten.

GAK Vastgoed (nu Syntrus Achmea) wil in de komende jaren een portefeuille met solitaire winkels op A-1 stand in Nederland opbouwen met een omvang van 300 miljoen tot 400 miljoen gulden. Gemikt wordt op winkels met een investeringswaarde van tussen de 0,5 miljoen en 6 miljoen gulden.Het pensioenfonds Metaalindustrie wordt met een belang van 67 procent de grootste aandeelhouder in de portefeuille.

-De planvoorraad winkelcentra in centra met een minimaal vloeroppervlak van 2500 m2 is in de afgelopen twaalf maanden licht gedaald van 740.000 m2 tot 725.000 m2. Het gaat om 93 projecten tegen 111 een jaar geleden. Dit blijkt uit het jaarlijks onderzoek van Vastgoedmarkt. Er gingen 20 winkelcentra met een totale vloeroppervlakte van 120.000 m2 in aanbouw. Vastgoedmarkt registreerde in de afgelopen twee jaar 900 winkelverhuurtransacties vanaf minimaal 50.000 gulden per jaar. In de voorgaande twee jaar ging het om 650 transacties. In de afgelopen twee jaar werden daarnaast 160 winkelbeleggingstransacties genoteerd tot een totaal van 1,4 miljard gulden tegen 200 transacties voor in totaal 1,2 miljard gulden in de twee jaar daarvoor.

Oktober 2002

-Het Duitse Bankhaus Wölbern heeft voor 41 miljoen euro van de Maarsen Groep een kantorencomplex van 25.600 m2 aan de Laan der Continenten in Alphen a/d Rijn gekocht. Het zal worden ingebracht in het beleggingsfonds Holland 48. Grootste huurder is Wolters Kluwer met 18.800 m2 die hiervoor drie miljoen huur per jaar betaalt. Stephan Makelaars trad op voor koper en DTZ Zadelhoff voor verkoper.

-Vastgoedfonds Corio koopt voor 72,4 miljoen euro van ontwikkelaar MAB het winkelcentrum aan het Pieter Vreedeplein in Tilburg. Aan het plein zelf komt 22.500 m2 winkelvloeroppervlakte, aan de City Centerstraat 1250 m2. Tevens is er een bioscoopcomplex met zeven zalen en in totaal 1700 plaatsen. Het verwachte bruto-aanvangsrendement bedraagt minimaal zeven procent.

Rodamco Europe heeft voor 85 miljoen euro een belang van 50 procent genomen in het winkelcentrum Galeria Mokotov ten zuiden van de Poolse hoofdstad Warschau. Het is bijna 60.000 m2 groot verdeeld over 240 winkels. Alle ruimten zijn verhuurd. Er is parkeergelegenheid voor 2100 auto’s. Het netto-aanvangsrendement is tien procent.

ING Real Estate heeft via haar Amerikaanse dochter Clarion de Crow Holdings Industrial Trust overgenomen met rond 1,5 miljard euro aan logistiek vastgoed. Het grootste deel, 1,3 miljard blijft bij ING en zal worden ondergebracht in een fonds waarin men zelf voor ruim 25 procent blijft deelnemen, de overige circa 75 procent wordt doorgeplaatst bij andere beleggers. De overige 200 miljoen wordt rechtstreeks aan derden verkocht. In de 1,3 miljard euro worden ongeveer 250 logistieke objecten in 22 steden met een totale vloeroppervlakte van 3,2 miljoen m2 ondergebracht.

-Verzekeraar Delta Lloyd heeft de helft van het in eigen portefeuille zijnde Mondriaan-kantoorgebouw aan de Omval in Amsterdam in gebruik genomen. Het gaat om vijftien verdiepingen van de in totaal dertig die het gebouw, dat in totaal 25.000 m2 ruimten bevat, telt. De investering in het gehele complex bedroeg ongeveer 90 miljoen euro. De gemiddelde huurprijs in het gebouw is 270 euro per m2.

Rotterdam gaat de erfpacht afschaffen om zo de stad aantrekkelijker te maken voor burgers en bedrijven. Dit is opgenomen in het programma van het nieuwe college van B&W. Bestaande erfpachter krijgen vanaf 1 januari 2003 de gelegenheid hun erfpacht om te zetten in eigendom. Nu Rotterdam de erfpacht afschaft, blijven alleen Amsterdam en Utrecht nog over als Nederlandse steden waarvoor een rigide erfpachtsysteem geldt.

Oktober 2012

-Onder druk van De Nederlandsche Bank DNB en de Autoriteit Financiele Markten AFM verkent de vastgoedsector de mogelijkheid van een centraal transactieregister. Dwingende wetgeving dreigt als de markt die database niet zelf tot stand brengt. Dan verliest de sector de greep op het proces aldus beide toezichthouders. Hoogleraar vastgoedwaardering prof. dr. Aart Hordijk onderzoekt hoe zo’n register het best kan worden opgezet, zo is -in samenspraak tussen DNB, AFM, de sector en accountants- afgesproken. De animo in de sector was echter -en blijkt volgens een peiling van Vastgoedmarkt ook nu- vrij gering. Er zouden namelijk ook tal van vertrouwelijke gegevens moeten worden verstrekt waarvan door derden gebruik (of juist misbruik) zou kunnen worden gemaakt. Vast lijkt wel te staan dat verzamelen van data alleen zal lukken binnen een wettelijk kader, zo concludeert Vastgoedmarkt in een commentaar.

De opname van kantoren op de vrije markt is in de eerste drie kwartalen van dit jaar met 36 procent gedaald tot 0,7 miljoen m2. Wanneer deze trend zich voortzet is het onzeker of voor het gehele jaar één miljoen m2 zal worden gehaald. Zo niet, dan is dat voor het eerst in 25 jaar. Dit blijkt uit onderzoek van Vastgoedmarkt. In de bedrijfsruimtesector daalde de opname met circa 22 procent tot bijna 350.000 m2. Mede als gevolg van de slechte economische situatie heeft de gemeente Amsterdam opnieuw in de planvoorraad kantoren geschrapt; namelijk 1 miljoen m2. Sinds 2005 is van de toen bestaande planvoorraad van 8,3 miljoen m2 kantoren te bouwen tot 2030, in totaal 6,4 miljoen m2 geschrapt.

-In de afgelopen 12 maanden is de planvoorraad winkelcentra -zowel in voorbereiding als in aanbouw- van Nederlandse ontwikkelaars en beleggers elders in Europa (inclusief Turkije) met bijna 30 procent gedaald tot 1,6 miljoen m2. Daarvan is 0,4 miljoen m2 in aanbouw. In deze periode werden centra met in totaal 0,55 miljoen m2 opgeleverd. Er heeft dus per saldo geen groei in de voorraad plaatsgevonden. In Zuidoost Azië is er een ontwikkelingsprogramma van 0,15 miljoen m2 bij Nederlandse partijen. Een en ander blijkt uit jaarlijks onderzoek van Vastgoedmarkt.

-Het Belgische vastgoedfonds Confinimmo heeft voor 11,5 miljoen euro het ziekenhuis van Bergman Clinics in Naarden gekocht. Het gerenoveerde complex is bijna 6.000 m2 groot. Het huurcontract loopt 15 jaar met optie van tien. Het brutorendement bedraagt 7,2 procent.

Over de auteur
Dirk Rompelman is de oprichter en voormalig hoofdredacteur van Vastgoedmarkt. Momenteel verricht hij redactionele en research taken voor Vastgoedmarkt.

Reageer op dit artikel