nieuws

Vastgoedmarkt Toen: februari 2018

Financieel

Vastgoedmarkt Toen: februari 2018
Vastgoedmarkt Toen

Vastgoedmarkt verschijnt sinds 1974. In deze rubriek kijken wij maandelijks terug op transacties en ontwikkelingen die sinds die tijd zijn gemeld.

Februari 1982

Op 20 april organiseert Vastgoedmarkt voor het eerst een groot congres. Het gaat om een eendagscongres over Vastgoed in de Verenigde Staten.  Het vindt plaats in alle zalen van het Hilton Hotel in Amsterdam. Congresvoorzitter is prof. dr. C.F.Karsten, oud-voorzitter van de raad van bestuur van de Amsterdam-Rotterdam Bank en professor aan de Business School van de Columbia University in the City of New York. Er wordt gerekend op rond 500 deelnemers, voor méér is trouwens geen plaats. Behandeld zullen worden de fiscale, juridische en marktaspecten van beleggen in onroerend goed in de USA. Sprekers zijn afkomstig van fiscalisten Moret Guddde Brinkman (vestigingen in Amerika en Nederland) en Arthur Young (USA) , juristen (advocaten/notarissen) van Loeff & van der Ploeg (Nederland/USA) en Shearman & Sterling uit New York, terwijl de marktaspecten van Nederlandse investeerderszijde worden belicht door J.C.van Spronsen, directeur Nationale-Nederlanden/Vastgoed (en een grote belegger in Amerikaans onroerend goed) en door de directie van het real estate investments department van Citibank in New York. De kosten van inschrijving bedragen per deelnemer 525 gulden. Bij inschrijving van twee of meer is dat 445 gulden per persoon.

De afdeling Planontwikkeling van Hollandse Beton Mij (onderdeel HBG-bouwgroep) heeft een ontwerp gemaakt voor de bebouwing van het voormalige Hagemeijer-complex aan de Rijswijkseweg, de Neherkade en de Laakweg achter het Station Hollands Spoor in Den Haag. Het gaat om 19.400 m2 kantoor, 11.700 m2 bedrijfsruimte, 148 woningen en een bovengronds parkeergarage voor 460 auto’s. De totale investering, inclusief grond die nu eigendom van de gemeente is, wordt geraamd op 68 miljoen gulden. De kantoren zijn in het plan opgenomen om de huren van de woningen en bedrijfsruimten relatief laag te kunnen houden.

Het Rabo Pensioenfonds heeft voor naar raming 17 miljoen gulden het vorig jaar aan de PTT verhuurde voormalige hoofdkantoor van Akzo in Arnhem gekocht. Het is 6.000 m2 groot en er kan nog eenzelfde metrage worden bijgebouwd. Zadelhoff Arnhem die samen met ABC de verkoop van het gebouw in handen had, bracht de transactie tot stand.

De bungalowparken van Sporthuis Centrum met 3.000 woningen en bijbehorende voorzieningen zijn officieel aan de markt. Een bericht in Vastgoedmarkt, eind november dat dit zou gaan gebeuren, werd toen met klem ontkend. Volgens sommige bronnen (niet bevestigd door verkoper) zou de vraagprijs circa 400 miljoen gulden bedragen. Deze week werd bekend dat het Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds met Sporthuis Centrum in gesprek is over een overname.

Februari 1992

Vandaag, op de dag van uitkomen van de editie van Vastgoedmarkt, zal het ABP definitief beslissen over een participatie van 2,5 miljard gulden in het Rodamco. Gaat dit door, dan neemt het pensioenfonds voor dertig procent deel in het vastgoedfonds. Er wordt ook gesproken over een mogelijke inbreng via aandelenruil door het pensioenfonds van zijn gehele vastgoedportefeuille (ex-woningen) in Rodamco. Het gaat daarbij om zo’n 5,5 miljard gulden in binnen- en buitenland. De woningportefeuille van PGGM van 600 miljoen valt buiten het overleg. Zou ook dit doorgaan, dan zouden ABP en PGGM tezamen de meerderheid kunnen hebben in Rodamco. Maar ook zou het fonds in gesprek zijn met de Franse verzekeraar AGF over een omvangrijke participatie.

In de Vastgoedmarkt wordt de kans niet uitgesloten dat de Rijksgebouwendienst RGD voor de financiering van een groot pakket kantoorgebouwen, vooral bestemd voor justitiële diensten, met een totale investering van tussen de één miljard en 1,5 miljard gulden binnenkort een regeling gaat treffen. Volgens onbevestigde berichten zou de ING-groep en dan in het bijzonder de daarvan deel uitmakende NMB Postbank/MBO geïnteresseerd zijn als financier op te treden. Jones Lang Wootton adviseert de RGD.

Drie ontwikkelaars, de Britse Laing, de Franse SAE en de Nederlandse MBO (NMB-bank) zijn door de gemeente Rotterdam gecontracteerd voor het maken van een studie en masterplan voor de Wilhelminapier op de Kop van Zuid. Voorzien wordt de bouw van 200.000 m2 tot 250.000 m2 kantoren, 50.000 m2 overige commerciële functies zoals hotels en winkels en 1000 woningen. De totale investering zou tussen de één miljard en 1,5 miljard gulden kunnen liggen.

Voor het door aannemer/ontwikkelaar Giesbers aan de Markt in Wijchen te realiseren winkelcentrum van 6.000 m2 plus 80 bovenwoningen en een parkeergarage voor 250 auto’s, is Albert Heijn als eerste grote huurder gecontracteerd. Deze betaalt 250 gulden huur voor 1750 m2 ten behoeve van een supermarkt. Voor winkelruimten van rond 100 m2 zal de huurprijs 325 gulden per m2 worden en voor kleinere ruimten oplopend tot 450 per m2. Er zijn meer dan voldoende gegadigden. De investering wordt op 30 miljoen gulden geraamd.

Amstelland Vastgoed gaat in Almere-Buiten een gemengd centrumproject realiseren. Het bestaat uit 5.000 m2 winkels, 2250 m2 kantoor en 85 appartementen. De investering bedraagt 45 miljoen gulden. De huur van de appartementen zal tussen de 800 en 1000 gulden per maand liggen. Architect is het bureau Ellerman c.s.

Februari 2002

Projectontwikkelaar MAB heeft van Deutsche Telecom haar 1,74 ha grote terrein in de binnenstad van Frankfurt gekocht. Het ligt aan de Zeil, Grosse Eschenheimer Strasse en Stiftstrasse. De locatie zal volgens bestaande plannen worden herontwikkeld tot 40.000 m2 kantoor, 40.000 m2 winkels, 20.000 m2 horeca en leisure , 5.000 m2 woningen  en 2000 parkeerplaatsen. De totale investering wordt op zo’n 600 miljoen euro geraamd. Volgens onbevestigde berichten zou voor de grond ongeveer 250 miljoen euro zijn betaald. Voor de realisering (financiering vooral) heeft MAB een joint venture gesloten met Bouwfonds Property Finance.

Vastgoedfonds Euro Commercial Properties verkocht voor 40,4 miljoen euro het monumentale zogenaamde ‘Gouden Bocht‘-kantorencomplex aan de Herengracht 459-483/Reguliersdwarsstraat 12-38 in Amsterdam aan een buitenlandse belegger. Het is circa 14.000 m2 groot. Oorspronkelijk was hier verzekeraar Delta-Lloyd gevestigd maar deze vertrok midden jaren zeventig en verkocht het toen voor omgerekend 12,5 miljoen euro aan particuliere beleggers. In 1988, na lange leegstand verkochten deze voor ongeveer 14 miljoen euro aan een Noorse belegger die het in 1991 voor 21 miljoen euro doorverkocht aan Deense investeerders. Die verkochten in 1997 voor 24,7 miljoen euro aan Euro Commercial Properties die in vijf jaar tijd dus een winst van bijna 65 procent boekt. Jones Lang Wootton adviseerde het vastgoedfonds.

Projectontwikkelaar Leyten en Partners gaat met de Groningse gemeente Ten Boer een centrumplan realiseren bestaande uit 2500 m2 winkels, 2000 m2 voor dienstverlening en 50 appartementen. De stichtingskosten worden op 13,5 miljoen euro geraamd. De winkels worden vanaf 1160 euro per m2 verkocht. De appartementen, 85 m2 tot 120 m2 hebben een verkoopprijs van ca 1500 euro per m2. Boelen & Jorritsma is met de verkoop belast.

Kantoren Fonds Nederland KFN wordt voor bijna 23 miljoen euro de belegger van het 10.800 m2 grote aan Deloitte verhuurde kantoor in het business park Flight Forum in Eindhoven. De oplevering vindt over ruim een jaar plaats.

Holland Casino heeft voor ongeveer 18 miljoen euro het gebouw Kurhausweg 1 in Scheveningen gekocht van ING Vastgoed. Het casino is hier al sinds 1994 gevestigd. Het gebouw gelegen naast het Kurhaus hotel, is 6800 m2 groot en heeft 60 ondergrondse parkeerplaatsen. Koper werd geadviseerd door DTZ Zadelhoff.

De bedrijfspanden Albert Einsteinweg 5-17, Chr. Huygensweg 8-10 en K. Onnesweg 3 in Alphen aan den Rijn, totaal groot 21.000 m2 zijn door een particuliere belegger gekocht van een andere particulier voor 9,8 miljoen euro. De huur (10-jarig contract) bedraag 1,12 miljoen per jaar. Basis Bedrijfshuisvestting adviseerde koper.

Prof. drs. P.P.Kohnstamm neemt op 7 november na ruim 12,5 jaar afscheid als (eerste) hoogleraar Vastgoedkunde aan de Universiteit van Amsterdam en als voorzitter van de SBV School of Real Estate (nadien ASRE). Onder zijn leiding is het instituut uitgegroeid tot de meest toonaangevende (postdoctorale) opleiding op het gebied van onroerend goed in Nederland. Het afscheid vindt plaats tijdens een bijeenkomst in de kleine zaal van het Concertgebouw in Amsterdam met als thema: ‘De vastgoedmarkt in 2010’. Pé Kohnstamm is al jarenlang columnist van Vastgoedmarkt en zal ook na zijn afscheid als zodanig blijven functioneren.

Februari 2012

Vastgoedbank Property Finance, onderdeel van SNS Reaal heeft vorig jaar het verlies verminderd van 575 miljoen euro tot 248 miljoen euro. De afwaarderingen op de buitenlandse financieringen daalden van 610 miljoen euro tot 128 miljoen euro en die op de Nederlandse van 174 miljoen euro tot 123 miljoen euro. Ook dit jaar zullen de afboekingen relatief hoog blijven, zo liet SNS weten. Het totaal van de kredietlimieten daalde vorig jaar van 6,8 miljard euro tot 5,5 miljard euro waarvan 3,0 miljard in het buitenland.

De geplande ondertunneling van de A-10 ter hoogte van het NS-station Amsterdam Zuid op de Zuidas is onrendabel. Dat heeft het Centraal Plan Bureau CPB deze maand berekend. Na jaren vertraging bereikten overheden 8 februari een akkoord over een uitgekleed Dokmodel op de Zuidas waarbij de A10 over een lengte van 1200 meter onder de grond gaat en tegelijk wordt verbreed. Het Rijk draagt 979 miljoen euro bij, Amsterdam 201 miljoen, de Stadsregio 130 miljoen en de Provincie 75 miljoen. De werkzaamheden moeten in 2015 beginnen en in acht jaar zijn voltooid. Het Rijk schat de baten van de ondertunneling, en dan vooral de waarde van de nieuwe openbare ruimte op de tunneldaken op 360 miljoen euro. Het CPB noemt dat niet realistisch gezien de beperkte omvang van deze fysieke verandering.

Het nieuwe stadskantoor Deventer aan het Grote Kerkhof in de stad zal 65,4 miljoen euro kosten. Het gaat om 19.000m2 nieuwbouw en de renovatie van 4500 m2, totaal dus bijna 24.000 m2. Architect in Neutelings Riedijk. Momenteel is de gemeente verspreid over vijf panden in de stad gehuisvest. Over het plan is sinds 2007 onderhandeld.

De Neprom, de vereniging waarbij de grote projectontwikkelaars in ons land zijn aangesloten heeft de gedragscode aanzienlijk aangescherpt. Alle leden zijn sinds begin dit jaar verplicht om een transactieregister bij te houden waarin alle relevante gegevens over een gebouwen- of grondtransactie tussen bedrijven moeten worden gedocumenteerd. Leden mogen verder onder meer geen zakelijke relaties aanknopen met personen die banden hebben met personen/bedrijven waarmee het lid zaken doet. Bij substantiële transacties in commercieel vastgoed moet een screening plaatsvinden van contractpartijen als niets bekend is over hun integriteit. Volgens Neprom-voorzitter Wienke Bodewes (directievoorzitter van woningontwikkelaar/belegger Amvest) dult de vereniging absoluut geen frauduleus gedrag van zijn leden, zo stelt hij in een interview met Vastgoedmarkt. De IVBN waarbij de grote vastgoedbeleggers zijn aangesloten heeft al eerder de gedragscode aangescherpt. Volgens voorzitter Hans Copier (directeur bij CBRE Global Investors) mag er voor niet-integer gedrag geen ruimte zijn. Hij pleit voor een gezamenlijk optrekken van branche-organisaties, overheden en diensten als politie, justitie, belastingdienst en openbaar ministerie om de vastgoedsector schoon te maken van criminele invloeden. De acties van Neprom en IVBN sluiten aan op de malversaties die bij enkele ontwikkelaars en beleggers in vastgoed in de openbaarheid zijn gekomen en waarvan de verdachten inmiddels zijn veroordeeld.

Reageer op dit artikel