nieuws

Rics: Maatschappelijk vastgoed bestaat niet

Financieel

Rics: Maatschappelijk vastgoed bestaat niet
Zorgvastgoed

Volgens de Rics-werkgroep Maatschappelijk Vastgoed wordt deze vastgoedklasse in de toekomst net zo beheerd als regulier vastgoed. Zo bijzonder is maatschappelijk vastgoed namelijk niet.

We realiseren ons dat de context van zorg-, onderwijs-, corporatie- en gemeentelijk vastgoed verschillend kan zijn qua beleid en financiering, maar dat doet niets af aan de noodzaak om te komen van specifieke sturing naar reguliere sturing. Onze stelling is dat maatschappelijk vastgoed niet zo specifiek is, er altijd een waarde aan welk vastgoed dan ook te koppelen is en daarmee bestuurbaar is als ieder andere vastgoedportefeuille.

Maatschappelijk vastgoed wordt vanuit de literatuur, het werkveld en wetenschap (nog) niet eenduidig gedefinieerd. Uit een wetenschappelijke verkenning blijkt dat vier definities algemeen erkend worden. De overeenkomsten die deze definities hebben, liggen op het vlak van de gebouwde omgeving en maatschappelijke activiteiten.

Vier definities en hun gemene delers

Vlak, 2007: Alle vastgoed dat blijkens zijn bestemming of gebruik het uitvoering geven aan – als zodanig door de samenleving geïdentificeerde – publieke functies mogelijk maakt.

Vrom, 2007: Daaronder kun je de (gebouwde) ruimte verstaan die nodig is voor alle voorzieningen en activiteiten die voor leefbare en vitale wijken en buurten noodzakelijk zijn.

Veuger, 2014: De specifieke karakteristiek van het maatschappelijk vastgoed heeft betrekking op a) een gebouwgerelateerde gemeenschappelijke sociale activiteit en b) het voorzien en faciliteren van die behoefte van belanghebbenden vanuit een erkend maatschappelijk belang.

VNG, 2014: Een gebouw 1) waarin maatschappelijke diensten aan burgers worden verleend of door burgers zelf worden gecreëerd, 2) waarvan de exploitatie (gedeeltelijk) door publieke middelen mogelijk wordt gemaakt, 3) waarin vraag (burgers) en aanbod (instellingen) fysiek bij elkaar komen en 4) waar iedereen (voor wie het bedoeld is) toegang heeft.

Als vakgroep definiëren wij maatschappelijk vastgoed als: ‘De specifieke karakteristiek van het maatschappelijk vastgoed heeft betrekking op de gebouwde omgeving en een gebouwgerelateerde gemeenschappelijke activiteit en het voorzien van die behoefte van belanghebbenden vanuit een erkend maatschappelijk belang (Veuger 2014) met aandachtsgebieden als: gemeentelijk vastgoed, zorgvastgoed, onderwijsvastgoed en vastgoed van woningcorporaties.’

Anders dan bij commercieel vastgoed ontbreken bij maatschappelijk vastgoed voorwaarden om het vastgoed bestuurbaar te maken

De maatschappelijke context en activiteiten zijn dus leidend voor de definitie van maatschappelijk vastgoed. Dit betreft de maatschappelijke velden van overheid, zorg, onderwijs en woningcorporaties. Waterschappen, infrastructuur, gronden en natuurgebieden vallen hier nadrukkelijk buiten. Het gaat ons als vakgroep om het verder professionaliseren van het vakgebied tot een transparant en marktgericht proces van bedrijfsvoering en maatschappelijk rendement.

De vakgroep ziet voor de komende vier jaar vijf onderwerpen die van belang zijn voor de verdere professionalisering van het vakgebied:

  • Strategische vastgoedsturing en besturingsmodellen.
  • Afwegingskaders als een scharnier tussen beleid en uitvoering, vraag en aanbod.
  • Meerjarenperspectieven in samenhang met big data en demografische ontwikkelingen.
  • Waardering, transparantie en referenties van en voor maatschappelijk vastgoed.
  • Ontsluiting van onderzoeken.

Anders dan bij commercieel vastgoed, ontbreken bij maatschappelijk vastgoed voorwaarden om het vastgoed bestuurbaar te maken. Bij een pensioenfonds is helder dat op strategisch, tactisch en operationeel niveau de taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden (TVB) worden gestuurd door respectievelijk de aandeelhouders, het bestuur en de vastgoedorganisatie. Bij maatschappelijk vastgoed is dat zelden helder. Vraag is dan ook welke voorwaarden maatschappelijke organisaties moeten stellen om het vastgoedbeleid te laten aansluiten bij het beleid van de organisatie. De vakgroep zal ontwikkelingen hierin volgen, kennis delen en de maatschappelijke discussie aangaan met het werkveld van Rics Nederland en internationaal.

De vakgroep wil het vakgebied verder professionaliseren tot een transparant en marktgericht proces

Jaarlijks organiseert de vakgroep een werkbezoek met een inhoudelijk thematische presentatie en een discussie over dilemma’s in maatschappelijk vastgoed. Ook organiseert de vakgroep bijeenkomsten die bij deelname zogeheten PE-punten opleveren. Een groep betrokken experts zal samen met de vakgroep uitvoering geven aan de activiteiten en inhoudelijke discussies.

De vakgroep Maatschappelijk Vastgoed bestaat uit: Jan Veuger (Hanzehogeschool Groningen, voorzitter), Marcel Nijhof MRICS (Provincie Gelderland), Björn Smits van Beijeren (Woonzorgcentra Hooglanden), Annette van den Beemt-Tjeerdsma MSc (Hanzehogeschool Groningen), Gerben de Wild Msc (Rijksvastgoedbedrijf), Hanna Merks (Ymere), Wouter van den Wildenberg (Fakton), Dennis van der Pas (Habion), Bert van Scherpenzeel (AAG), Joel Scherrenberg (Scherrenberg Advies), Alex Dekker (gemeente Amsterdam), Joris Dhamen (Areaal) en Joosje Lugard (Colliers International).

Rics-bijeenkomst ‘Maatschappelijk vastgoed bestaat niet’

6 oktober 2018, voormalige Stadstimmerhuis, Amsterdam
14:30-15.00 uur: Registratie en ontvangst
15.00-17.00 uur: Inhoudelijk programma, met aansluitend netwerkborrel

Sprekers zijn: Tessa Flantua (hoofd verkoop Rijksvastgoedbedrijf), Aafke Zwart (senior relatiemanager Zorg & Welzijn, Triodos Bank), René Goorden (sectorspecialist Woningcorporaties BNG) en Johan Krul (voorzitter raad van bestuur Patyna en bestuurslid Actiz).

Over de auteur:
Jan Veuger is lector Vastgoed aan de Hanzehogeschool in Groningen.

Dit artikel verscheen in Vastgoedmarkt van september 2018.

Reageer op dit artikel