nieuws

Het mega-project van de IASB

Financieel

De International Accounting Standards Board (IASB) werkt al jaren aan minder, maar betere toelichtingen in de jaarrekeningen die begrijpelijker en relevanter zijn. Een megaproject.

Het mega-project van de IASB
Jaarrekening

Het thema Betere communicatie

In een poging om de helderheid van financiële rapportages te verbeteren, heeft de IASB Betere Communicatie in financiële verslaggeving een centraal thema van zijn agenda voor de jaren 2017 tot 2021 gemaakt. Het zogenoemde Disclosure Initiative maakt deel uit van dit thema en heeft als doel om de effectiviteit van toelichtingen in IFRS-jaarrekeningen onder de loep te nemen.

De aanpassingen zijn de eerste poging van de IASB om er voor te zorgen dat jaarrekeningen (alleen) relevante informatie bevatten.Ook worden voorbeelden gegeven van het aanbrengen van een volgorde in de te verstrekken toelichtingen maar benadrukt de standaard dat er geen verplichte volgorde is. Eerder gegeven aanwijzingen over het opnemen van de grondslagen voor waardering en resultaatbepaling worden verwijderd uit IAS 1.

De aanpassingen op de standaard inzake de presentatie van jaarrekeningen (IAS 1) houden in dat relevante informatie niet mag worden verhuld door deze tezamen met niet materiële informatie weer te geven of te aggregeren, dat het materialiteitbeginsel – het niet opnemen van niet materiele informatie – betrekking heeft op alle onderdelen van de jaarrekening en zelfs geldt voor op zich verplichte informatie (de zogenaamde ‘minimum disclosure requirement’). Daarnaast wordt het nu mogelijk gemaakt om in de balans en winst en verliesrekening subtotalen aan te brengen dan wel juist regels samen te voegen.Aanpassingen op IAS 1 – presentatie van jaarrekeningen

Aanpassingen op IAS 7 – het kasstroomoverzicht

De aanpassingen op IAS 7, het kasstroomoverzicht, zijn er op gericht om in de jaarrekening duidelijk te maken hoe wijzigingen in schuldposities samen hangen met financieringsactiviteiten. Daartoe dienen mutaties in schuldposities minimaal te worden gespecificeerd naar wijzigingen als gevolg van: 1) kasstromen; 2) het verkrijgen of verliezen van beslissende zeggenschap over dochterondernemingen; 3) koersverschillen; 4) veranderingen in reële waarden; en 5) wijzigingen als gevolg van overige mutaties. Schulden worden hierbij gedefinieerd als verplichtingen welke hebben geleid of zullen leiden tot kasstromen uit hoofde van financieringsactiviteiten zoals opgenomen in het kasstroom overzicht.

Het verschaffen van een verloopoverzicht van de schulden, welke een aansluiting geeft van de beginstand op de eindstand, is een manier is om aan deze vereisten te voldoen. Dit verloop dient dan wel separaat te worden weer gegeven van wijzigingen in andere activa en passiva.

De aanpassingen zijn even zozeer van toepassing op financiële vaste activa als deze aan dezelfde criteria voldoen; lees hebben geleid of zullen leiden tot kasstromen.

Praktijk handreiking inzake materialiteit: september 2017

Deze handreiking getiteld ‘IFRS Practice Statement 2: Making materiality judgment’, waarvan naleving niet verplicht is, geeft voor de opstellers van een jaarrekening richting aan het begrip materialiteit en verwijst daarvoor naar de definitie opgenomen in IAS 1. Het gaat er hierbij om dat de primaire gebruikers van jaarrekeningen, zijnde (potentiële) investeerders, financiers en crediteuren, voldoende relevante informatie krijgen. Niet materiële informatie behoeft niet te worden toegelicht, zelfs als IFRS daar specifiek om vraagt. De handreiking geeft een vier stappen model: identificeer, verzamel, evalueer, organiseer en beoordeel materiële informatie. Het is daarbij van belang dat de jaarrekening voldoende duidelijk maakt wanneer en waarom informatie materieel is. De handreiking gaat ook specifiek in op informatie betrekking hebbende op voorafgaande periodes; indien materieel moet deze worden vermeld zelfs als deze niet was genomen in voorafgaande jaarrekeningen. Tot slot wijst de handreiking er nogmaals op dat wanneer er sprake is van fouten, deze moeten worden gecorrigeerd indien het cumulatief effect daarvan materieel is.

Definitie van materialiteit, concept-standaard uitgegeven in september 2017

In deze concept standaard, waarvan de commentaar periode afliep op 1 januari 2018, worden wijzigingen voorgesteld op IAS 1 en IAS 8 (grondslagen voor waarderingen en resultaat bepaling, wijzigingen in schattingen en foutherstel). De belangrijkste wijzigingen worden in de volgende tabel weer gegeven:

IAS 1 huidig Voorstel
Informatie is materieel indien deze de beslissingen van gebruikers kunnen beïnvloeden Invoegen dat dit redelijkerwijs kan worden verwacht
Focus op niet opgenomen of foutieve informatie Ook focus op informatie welke wordt verhuld
Karakteristieken van gebruikers niet opgenomen Het gaat om de primaire gebruikers van jaarrekeningen (zie hierboven voor de definitie hiervan)

De concept-standaard benadrukt dat de IASB geen checklist approach voorstaat en geeft daartoe aan dat niet alleen de definitie van materialiteit van belang is, maar ook hoe wordt geëvalueerd wanneer informatie materieel is. De concept standaard verwijst hiervoor naar de bovengenoemde praktijkhandreiking.

Algemene principes ter zake van toelichtingsvereisten

Dit project is gericht op het identificeren en beter begrijpen van (praktische) problemen met betrekking tot het voldoen aan de IFRS toelichtingsvereisten voor jaarrekeningen en het hiertoe ontwikkelen van een reeks van nieuwe principes dan wel verduidelijking aan te brengen op de bestaande principes. De nadruk hierbij ligt op de toelichtingsvereisten zoals opgenomen in IAS 1 (Presentatie van jaarrekeningen) en het ontwikkelen van concepten gericht op aanpassing van het conceptuele raamwerk. De IASB publiceerde hiertoe een discussienota in maart 2017. Deze nota richt zich op de principes van effectieve communicatie.

De discussienota geeft aan dat effectieve communicatie onder meer bedrijfsspecifiek, helder, duidelijk en vergelijkbaar moet zijn met andere entiteiten. Is het laatste een voorzichtige aanzet tot een sector benadering? De nota stelt voor toe te staan bepaalde informatie middels verwijzingen op te nemen, bijvoorbeeld door in de jaarrekening te verwijzen naar het directie verslag. De nota gaat ook in op alternatieve prestatie indicatoren en stelt, vergelijkbaar met eerder richtlijnen van de Europese toezichthouder Esma , dat deze niet misleidend mogen zijn, moeten zijn voorzien van vergelijkende cijfers, consistent dienen te worden toegepast en geen meer prominente plaats mogen hebben dan basis IFRS-informatie. De nota maakt ook onderscheid tussen materiële en niet-materiële grondslagen voor waardering en resultaatbepaling en gaat tot slot in op de vraag hoe de problematiek van de hoeveelheid toelichtingen verder aan te pakken. Voor het laatste worden twee mogelijkheden opgeworpen: of het ontwikkelen van een set van overkoepelende doelstellingen of het ontwikkelen van een enkele standaard die alle toelichtingen behandelt. Vooral het laatste zou een rigoureuze ingreep vormen.

Beoordeling van algemene criteria inzake toelichtingsvereisten

Dit onderhanden project betreft een review en beoordeling van richtlijnen met betrekking tot toelichtingsvereisten in nieuwe standaarden en aanpassingen op bestaande standaarden. Toelichtingsvereisten in bestaande standaarden kunnen hierbij worden heroverwogen om de effectiviteit van toelichtingen te verbeteren.

Financial Statement Project

Het Primary Financial Statements project (PFS) is ook nog onderhanden en richt zich met name op de goede weergave van de financiële prestaties van de onderneming in de primaire financiële overzichten, zijnde de balans, het kasstroomoverzicht, de winst en verlies rekening en de vermogensverloopstaat.

Het project verkent onder andere het toestaan van subtotalen zoals Ebit en Ebitda, bespreekt mogelijke verbeteringen en standaardisatie van het kasstroom overzicht, waarbij onder ander de indirecte methode tot meer consistentie moet leiden en richt zich ook op digitale rapportage. Er wordt ook overwogen om voor een aantal sectoren, waaronder vastgoed, templates voor primaire financiële overzichten te ontwikkelen.

In 2018 zal worden besloten of het project zal leiden tot een discussie nota of tot een ontwerpstandaard.

Aanpassingen op het conceptuele raamwerk en IFRS-taxonomie

De voorziene aanpassingen op het conceptuele raamwerk zijn gericht op het bewerkstelligen van een meer compleet, helder en actueel overzicht van algemene concepten van financiële verslaggeving. Het taxonomie project richt zich voornamelijk op het verbeteren van de elektronische beschikbaarheid van IFRS-informatie en het elektronische labellen van financiële informatie in jaarrekeningen met behulp van XBRL-referenties zodat gebruikers en toezichthouders effectiever en sneller informatie in elektronisch gerapporteerde jaarrekeningen kunnen opzoeken. Dit moet het ook mogelijk maken om met behulp van zoekmachines elektronisch gepubliceerde jaarrekeningen onderling op bepaalde kenmerken te kunnen vergelijken, bijvoorbeeld hoe vastgoed entiteiten hun servicekosten presenteren, bruto of netto.

Slotopmerkingen

De IASB doet duidelijk pogingen om jaarrekeningen meer relevante informatie te laten bevatten, begrijpelijker te maken en te ontdoen van overbodige bagage. Zal dat een einde maken aan de allang ingeslagen weg naar steeds omvangrijker jaarrekeningen, meer toelichting en de checklist-cultuur? De tijd zal het leren. Feit is dat veel van de overwegingen en aangedragen principes subjectief van aard zijn en dat er weinig concrete aanwijzingen worden gegeven, zoals de wel aangedragen mogelijkheid om informatie die al in het directie verslag staat niet te herhalen in de jaarrekening maar er alleen naar te verwijzen. Te vrezen valt echter dat zolang het toezicht rule en niet priciple based is, dat er bij twijfel niet wordt ingehaald, entiteiten blijven volharden in de checklist-cultuur en het opnemen van een eindeloze reeks van informatie waarbij door de bomen het bos niet meer kan worden gezien.

Over de auteur
Ad Buisman is partner Real Estate, Hospitality & Construction bij de internationale adviseur EY.

Reacties naar ad.buisman@nl.ey.com

Dit artikel verscheen in Vastgoedmarkt van januari 2018.

Reageer op dit artikel