nieuws

Verslaggeving & Verslaglegging: Een betere cfo door blockchain

Data en technologie

Verslaggeving & Verslaglegging: Een betere cfo door blockchain

In de rubriek Verslaggeving en Verslaglegging gaan we deze keer nader in op de betekenis van blockchain voor de financiële functie*. Blockchain zal de cfo voorzien van de middelen en vaardigheden die hem in staat stellen om een cruciale rol te spelen in het strategische planningsproces.

Wat is blockchain?

In onze bijdrage in Vastgoedmarkt van april (‘Help, Finance is niet meer‘) stelden we: ‘Organisaties zijn op ontelbare manieren met elkaar verbonden en voor de onderlinge activiteiten wordt automatisch verantwoording afgelegd in de cloud terwijl de integriteit wordt gegarandeerd door middel van blockchain-technologie.’ Maar hoe werkt dat nu?

Blockchaintechnologie is een manier om gegevens te structureren en valideren zonder tussenkomst van een officiële instantie of tussenpersoon. Een blockchain is een gedistribueerde database waarin een continu groeiend aantal records wordt opgeslagen. De database slaat deze records op in blokken in plaats van ze in één bestand samen te vatten. Elk blok is dan verbonden met het volgende blok, in lineaire en chronologische volgorde, met behulp van een cryptografische handtekening. Als gevolg hiervan kunnen records, na validatie en goedkeuring niet meer worden herzien en is elke poging tot verandering zichtbaar voor alle deelnemers.

Dit proces maakt het mogelijk blockchains te gebruiken als grootboeken/logboeken (distributed ledger), die kunnen worden gedeeld en goed- of afgekeurd door iedereen met de juiste toegangsrechten. Deze gedistribueerde grootboeken kunnen worden verspreid over meerdere sites, landen of instellingen. Hoewel blockchaintechnologie de basis is voor cryptocurrency zoals Bitcoin, zijn er verschillende financiële en boekhoudkundige toepassingen die verder gaan dan cryptocurrencies.

Soorten blockchains

Op basis van de toegangsrechten worden blockchains gecategoriseerd als openbaar, besloten of hybride. Dit is vergelijkbaar met de verschillen tussen het openbare internet en een intranet van een bedrijf.

• Openbaar: alle transacties in deze blockchains zijn openbaar en voor deelname zijn geen toestemmingsrechten vereist.

• Besloten: deze blockchains zijn beperkt tot aangewezen deelnemers, transacties zijn privé en toestemming van een eigenaar of manager is vereist om deel te kunnen nemen aan dit netwerk. Deze worden vaak gebruikt door particuliere consortia om de waardeketen van een sector te beheersen.

• Hybride blockchains: dit betreft het opkomende concept van sidechain, die het verschillende blockchains mogelijk maakt (openbaar en/of privé) om met elkaar te communiceren, waardoor transacties tussen deelnemers over verschillende blockchainnetwerken mogelijk worden.

Distributed ledger-structuur

Distributed ledger

  1. Een blockchain bestaat uit een serie van blokken met daarin gevalideerde transacties.
  2. Elk blok is verbonden met het vorige blok waardoor beschadiging van data en fraude kan worden voorkomen en accurate en volledige informatie mogelijk wordt gemaakt
  3. De keten van blokken worden dan opgeslagen en gerepliceerd over het gehele netwerk. Zo wordt een gedeeld logboek/grootboek gecreëerd.

De ontwrichting van de financiële functie

De visie op de rol van de cfo en de financiële functie verandert voortdurend. In een EY-studie over het DNA van de cfo-functie** heeft 58 procent van de financiële leiders ‘Digitaal’ aangewezen als één van de vier krachten die de rol van cfo kunnen ontwrichten. Blockchaintechnologie is een belangrijk onderdeel van deze digitale trend; het is één van de meest fascinerende en impactvolle digitale ontwikkelingen. Hoewel het zich nog in de beginfase van ontwikkeling bevindt – met praktische toepassingen nu nog vooral gericht op het betalingsverkeer – kan blockchain een revolutie teweegbrengen in de manier waarop de financiële functie werkt.

Hoe zal blockchain dan impact hebben op de cfo?

Van oudsher hebben cfo’s drie belangrijke rollen: uitvoering, enablement en strategie en communicatie. Deze rollen bestaan ​​volgens de eerder genoemde studie uit zes segmenten: het vertrouwen geven in de cijfers, inzicht bieden, orde op zaken stellen, financiering, ontwikkeling van bedrijfsstrategie en externe communicatie. Blockchain heeft het potentieel om elk van deze segmenten te beïnvloeden, de rol van de cfo te herdefiniëren en een revolutie in de financiële functie te ontketenen. Volgens het onderzoek zal de financiële functie blockchains gaan gebruiken om de IT-beveiliging te vergroten, het beheer van uitgebreide en complexe waardeketens te beheersen en het naleven en handhaven van contracten te borgen.

De uitvoerende rol van de cfo

Het vertrouwen geven in de cijfers
Een belangrijke taak van de cfo is het zorgdragen voor een solide en betrouwbare financiële positie van zijn bedrijf. Blockchain kan hierbij een belangrijk hulpmiddel zijn, het verhogen van betrouwbaarheid van gegevens is immers een primaire eigenschap van elk blockchainsysteem. Binnen een blockchainsysteem vormt het zogeheten hash-resultaat van elk blok een unieke identificatie, die vervolgens is opgenomen in het volgende blok voor de verificatie van de integriteit van de gegevens. Daarnaast beschermt blockchain ook de gegevensintegriteit door een volledige kopie van de database te distribueren naar elke deelnemer. Alle wijzigingen of bewerkingen van eerdere transacties moeten worden goedgekeurd door alle deelnemers, dus is het haast onmogelijk voor deelnemers om onopgemerkt gegevens te wijzigen of fraude te plegen. Bovendien, anders dan binnen een gecentraliseerd systeem, is blockchain niet afhankelijk van één centraal controlepunt.

Blockchaintechnologie heeft een aantal kenmerken die kunnen bewerkstelligen dat financiële gegevens nauwkeuriger, veiliger en eenvoudiger zijn te analyseren. De technologie maakt het ook mogelijk om ‘slimme contracten’ te creëren die de uitvoering van een contract vergemakkelijken en controleerbaar maken. Deze slimme contracten hebben geprogrammeerde regels die zijn opgeslagen, worden geverifieerd en uitgevoerd op een blockchain, die daardoor een platform wordt voor automatische uitvoering van overeenkomsten en het voldoen aan de bepalingen hierin borgt. Deze technologie is bij uitstek geschikt voor zogeheten geïntegreerde bouwcontracten, zoals de UAV-GC contracten.

Slimme contracten hebben geprogrammeerde regels die zijn opgeslagen, worden geverifieerd en uitgevoerd op een blockchain

Blockchaintechnologie maakt ook het geautomatiseerd bijhouden en volgen van deze contracten en transacties mogelijk. De nauwkeurigheid en betrouwbaarheid van alle transacties en elkaar opvolgende boekingen worden beheerd via cryptografietechnieken. Met een gedeeld grootboek worden gegevens immers gevalideerd aan de bron op nauwkeurigheid en volledigheid.

De toegankelijkheid van blockchain tot data kan verregaande implicaties hebben voor het auditproces van een bedrijf. In een gedecentraliseerd, gedeeld grootboek wordt elke transactie automatisch door alle betrokken partijen geverifieerd, waardoor de rol van de accountant om transacties te testen, aanzienlijk kan worden verkleind en grote delen van de controle kunnen worden geautomatiseerd.

De inherente eigenschap van blockchain om gegevensintegriteit te bewaken kan betekenen dat accountants minder transactiegericht zullen gaan controleren en zich in plaats daarvan zullen concentreren op het bevestigen van de geldigheid van de digitale weergave van fysieke activa en of de codificatie van contracten voldoet aan de verslaggevingsstandaarden. Dit maakt meer focus mogelijk op de meer complexe transacties en interne controles, waardoor de diepgang en reikwijdte van de controle fundamenteel kan veranderen.

Het verbeteren van inzicht
Financiële analyse vormt de basis voor goede besluitvorming. Blockchain-technologie kan de snelheid van rapportage vergroten en draagt bij aan goed versiebeheer. Logboeken kunnen met interne en externe partijen worden gedeeld waardoor de kwaliteit en snelheid van data-uitwisseling wordt verbeterd. Cfo’s kunnen elke transactie door het systeem heen volgen en online/realtime rapportages genereren. Kasstromen kunnen door de gehele keten heen worden gevolgd, wat leidt tot een betere voorspellende data-analyse, budgettering en limietbeheersing. Doordat blockchain de betrouwbaarheid en nauwkeurigheid van data vergroot, draagt het in belangrijke mate bij aan de toepasbaarheid van data-analyse, waardoor de kwaliteit en snelheid van de besluitvorming substantieel wordt vergoot.

Blockchain helpt ook om de steeds toenemende hoeveelheid en complexiteit van data te beheersen en voorkomt dat conclusies worden getrokken op basis van foute en of misleidende correlaties en data. Trends in de markt kunnen sneller worden opgespoord waardoor hier beter en sneller op kan worden geanticipeerd. Het maakt het ook mogelijk processen, de bedrijfsmodellen en de waardeketen beter te beheersen.

Zorgen dat het huis op orde is
De financiële functie dient aansluiting te hebben bij de strategische initiatieven van de organisatie. Met behulp van blockchain worden organisaties meer netwerkgedreven en wordt voorkomen dat er in silo’s wordt gewerkt. Het verhoogt de slagvaardigheid en behendigheid van de financiële functie doordat de financiële performance van projecten realtime kan worden gevolgd. Denk bijvoorbeeld aan portefeuillemanagement van de R&D-uitgaven. De afstemming en aansluiting van intercompanytransacties en saldi worden eenvoudiger, sneller en nagenoeg foutloos. Zowel interne als externe audits worden bijna volledig geautomatiseerd. Handmatige data-invoer verwordt tot de uitzondering en leidt zo tot aanzienlijke besparingen en verhoogt de snelheid van data verwerking.

Voorbeelden van blockchain in het vastgoed

De Rabobank en heeft een oplossing ontwikkeld voor verhuurders om snel en veilig contract- en huurinformatie vast te leggen: een portaal gebaseerd op blockchaintechnologie. Merin heeft in mei 2018 zijn eerste digitale huurcontract gesloten met Runnersworld voor 550 m2 winkelruimte aan de Westblaak 109 in Rotterdam. Eerder sloot Merin hiervoor al een samenwerkingsovereenkomst met dienstverlener Legal Things. Vastgoedbeheerder Annexum gaat blockchain-technologie van fintech-startup Bloqhouse inzetten voor de verkoop van vastgoedparticipaties aan particuliere beleggers. Advocatenkantoor DLA Piper en Bloqhouse startten eind 2017 een pilot om de handel in vastgoedaandelen te structureren via blockchain. Eerder ontwikkelden Deloitte en de gemeente Rotterdam onder de noemer Blockchain in Real Estate al een platform om huur- en andere vastgoedcontracten volledig digitaal af te handelen.

De strategische en communicatierol
Blockchain zorgt voor één enkele betrouwbare bron van gegevens. Het onderlinge vertrouwen tussen partijen zal hierdoor toenemen, zorgt ervoor dat transacties tussen partijen beter en efficiënter kunnen worden uitgevoerd en betrouwbaarder worden geregistreerd. Daardoor kunnen bedrijfs- en samenwerkingsvormen fundamenteel veranderen. Asset life cycle-management wordt effectiever omdat informatie over de prestaties van een actief beter en sneller kan worden gevolgd. Het draagt zo substantieel bij aan de datamanagementstrategie en bovendien kan de bescherming van dataprivacy beter worden geborgd – een groot goed, gezien de huidige trends in regelgeving.

Communicatie naar de markt wordt sneller, betrouwbaarder en beter. Bedrijven hebben toegang tot elkaars gegevens. Dit leidt tot steeds meer transparantie en vertrouwen in elkaar. De samenwerking tussen bedrijven in de keten zal daardoor toenemen en daardoor zullen nieuwe samenwerkingsverbanden ontstaan die voorheen niet voor mogelijk werden gehouden. Door de toename van betrouwbare, online/realtime informatie zullen organisaties beter en sneller inzicht krijgen in de waardeontwikkeling van bedrijven. Goed voor de high performers, slecht voor de low performers.

De praktijk

De blockchain-technologie bevindt zich nog in de beginfase van ontwikkeling en het zal waarschijnlijk enige tijd duren voordat het volledige potentieel ervan wordt begrepen en benut. Hieronder enkele al bewezen toepassingen van blockchain.

De eerste drempel die moet worden overwonnen is het gebrek aan kennis

Wettelijke rapportering, management en regelgeving
Langzame en onnauwkeurige rapportagegegevens kunnen leiden tot slechte besluitvorming, extra kosten en zelfs tot onjuiste of te late informatie over mogelijke discontinuïteit van een onderneming. Met blockchain kunnen gegevens gelijktijdig worden gepubliceerd, waardoor de noodzaak voor de asynchrone rapportagecycli tussen wettelijke, regelgevende en managementrapportage overbodig wordt.

Intercompany-transparantie
Doordat er slechts één unieke versie van het gedistribueerde grootboek of logboek is, maakt blockchaintechnologie gelijktijdige afwikkeling van intercompanytransacties mogelijk. Dit zou tot enorme tijdbesparing kunnen leiden. Wij kunnen ons voorstellen dat ook de afwikkeling van servicekosten op deze wijze wordt geregeld.

Contracteren
Er zijn al diverse voorbeelden van de eerder genoemde slimme contracten, zoals de afwikkeling van huur of koop transacties van onroerend goed.

Identiteitsbeheer
Blockchain biedt een ideaal platform om de identiteit van de tegenpartij vast te stellen. De inherente fraudepreventiemogelijkheden van blockchain, via solide cryptografie en gedistribueerde grootboeken, zorgen voor een gemakkelijke en veilige manier om identiteiten digitaal te delen zonder tussenkomst van tussenpersonen zoals notarissen.

Eigendom en activabeheer
Als het gaat om eigendom en activabeheer, is het meest kritieke element het volgen van de herkomst van het onroerend goed. Door de gedistribueerde grootboekfunctie van de blockchain te gebruiken kan dit proces worden vereenvoudigd en versterkt door een digitaal herkenningsteken (token) via het blockchainsysteem toe te voegen, waardoor de kans op corrupte gegevens of fraude in de transactieketen wordt geëlimineerd. Hiermee wordt de authenticiteit van eigendomsbewijzen vastgesteld en kunnen ABC-transacties snel en effectief worden opgespoord, waardoor dure en tijdrovende herkomstcontroles overbodig worden.

De uitdagingen

De eerste drempel die moet worden overwonnen, is het gebrek aan kennis. Daarnaast is er een domino-effect, net zoals destijds met de invoering van de mobiele telefoon. Hoe groter het aantal aansluitingen, hoe sneller het gaat met de toepassing en verspreiding van de blockchaintechnologie. Verwacht daarom een exponentiële toename conform de Wet van Moore. Tot slot is implementatie geen sinecure. Vergelijk het met die van de invoering van een ERP-systeem. Tijdrovend en duur, maar als het er eenmaal staat, dan heb je er ook wat aan. Bedrijven doen er daarom goed aan haast te maken met de invoering en het gebruik van blockchain-technologie.

Over de auteur:
Ad Buisman is partner Real Estate, Hospitality and Construction bij EY.

Dit artikel verscheen in Vastgoedmarkt van september 2018.

*) Zie ook de EY-studie Blockchain, how this technology could impact the CFO
**) Zie de EY-studie The DNA of the CFO: the four forces disrupting finance leadership

 

Reageer op dit artikel