nieuws

Vastgoedmarkt Toen: augustus/september

Beleggingen

Vastgoedmarkt Toen: augustus/september
Vastgoedmarkt Toen

Vastgoedmarkt verschijnt sinds 1974. In deze rubriek kijken wij maandelijks terug op transacties en ontwikkelingen die sinds die tijd zijn gemeld.

Augustus/september 1982

-Door een steunoperatie van Nationale-Nederlanden en ABP is de continuïteit van de Westland/Utrecht Hypotheekbank veiliggesteld. Via plaatsing van preferente aandelen krijgt de verzekeraar een meerderheidsbelang in WUH. Samen met ABP wordt ook voor 300 miljoen gulden in het garantievermogen van de bank deelgenomen. De problemen ontstonden door de ineenstorting van de vastgoedmarkt (waar WUH naast financier ook een belangrijke ontwikkelaar is). De snelle reactie voorkomt een situatie zoals bij de Tilburgsche Hypotheekbank waar met name de financieringen in het vastgoedhandelscircuit (met veel uitpondwoningen) de boosdoener waren. De enige overgebleven geheel zelfstandige grote hypotheekinstelling is de FGH. Volgens Vastgoedmarkt in een commentaar, zou het niet van realisme getuigen te veronderstellen dat de FGH met eveneens omvangrijke leningen aan het vastgoedhandelscircuit verschoond is gebleven (en zal blijven) van de problemen in de bedrijfstak.

-In de afgelopen twaalf maanden is door professionele Nederlandse beleggers en ontwikkelaars per saldo voor omgerekend tussen de 750 miljoen en 1000 miljoen gulden aan vastgoed geacquireerd in de VS en Canada. Het gaat om het saldo tussen aan- en verkopen. De totale belangen komen nu uit op tussen de 4250 miljoen en 4500 miljoen gulden aan vastgoedwaarde, dus inclusief eventuele financieringen. Dit blijkt uit onderzoek van Vastgoedmarkt. De laatste drie maanden is door de Nederlandse partijen pas op de plaats gemaakt vanwege de dollarkoers (momenteel rond 2,40 gulden per dollar), de hoge rentestand en de aarzeling in de Amerikaanse economie.

-Bij het Bedrijfspensioenfonds voor de Bouwnijverheid is de balanswaarde van de vastgoedportefeuille vorig jaar voor het eerst boven de één miljard gulden uitgekomen, namelijk op 1,03 miljard gulden ofwel 22 procent van het totaal belegde vermogen. Zo blijkt uit het zojuist verschenen jaarverslag 1981. Er werden 1500 premiehuurwoningen in aanbouw genomen en dit jaar wordt een aantal van 2300 verwacht. Het is de bedoeling het onroerend goed belang op te voeren tot 30 procent van het vermogen.

MBO, ontwikkelingsdochter van de NMB-Bank zal in 1984 beginnen met de realisering van het stadsdeelcentrum Bijlmermeer in Amsterdam. Het gaat om 50.000 m2 winkels, tussen de 500 en 600 woningen en 100.000 m2 ‘schermbebouwing’ met kantoorruimten waarvan tot zestig procent bestemd wordt als tweede hoofdvestiging van de bank. De totale investering wordt op circa 500 miljoen gulden geraamd.

-De terugval in de economie blijkt ook duidelijk uit de nieuwe uitgifte van bedrijfsterreinen in Nederland. Volgens onderzoek van de Economisch-Technologisch Instituten, samen met de Rijksplanologische Dienst, blijkt dat in 1981 in totaal 488 ha terrein is uitgegeven. Het jaar daarvoor was het 758 ha en in 1979 nog zelfs 1291 ha. Het aanbod direct uitgeefbaar bedrijfsterrein steeg overig jaar per saldo met bijna acht procent tot 7884 ha. In voorbereiding was daarnaast 9004 ha ofwel ruim twee procent meer dan eind 1980. Vastgoedmarkt raamt het totaal geïnvesteerde vermogen het directe aanbod van 7884 ha op ruwweg vijf miljard gulden.

Augustus/september 1992

MBO, de vastgoedontwikkelingsdochter van ING Bank zal het zelf ontwikkelde onroerend goed (vooral winkelcentra, maar ook kantoren), dat gedurende een bepaalde periode ‘ter rijping’ in eigen portefeuille wordt gehouden, eerder dan voorheen aanbieden aan beleggers. Eind 1991 was de portefeuille 965 miljoen gulden met daarop afbouwverplichtingen ad 164 miljoen gulden. Tevens wil MBO op een structurele manier projecten in het buitenland gaan ontwikkelen. Tenslotte zal het financieringsbedrijf van de onderneming zich meer gaan richten op de financiering van winkels, kantoren en ook van beleggers. De voorbereidingsportefeuille van MBO heeft een totale bedrijfsvloeroppervlakte van 320.000 m2 (investeringswaarde rond 1,5 miljard gulden) en verder is men bezig met de financiering van dan wel belegging in van 160.000 m2 kantoren voor justitiële diensten, een geraamde investering van 600 miljoen gulden.

-Vastgoedontwikkelaar Blauwhoed heeft vorig jaar na een verlies in 1990 onverwacht een ruime nettowinst van 13,3 miljoen gulden gehaald op een omzet van 213 miljoen gulden. Plannen om woningontwikkelingsdochter Eurowoningen te verkopen zijn van de baan. Eurowoningen verkocht tegen gunstige prijzen 920 woningen aan individuele kopers en daarnaast 220 woningen aan beleggers. In de commerciële sector werd ruim 25.000 m2 winkelruimte en 5500 m2 kantoorruimte opgeleverd. Dochter De Hypothekers Associatie behaalde met zestig vestigingen een totale hypotheekbemiddelingsproductie van 1,47 miljard, betrekking hebbend op circa 10.000 hypotheken.

-Eind 1997 zal het nieuwe hoofdkantoor van ABN Amro Bank aan de Karel Lotsylaan in Amsterdam-Buitenveldert (nu is dit de Zuidas) gereed moeten zijn. De bank heeft met de gemeente een grondruilovereenkomst gesloten. Voor de oorspronkelijk als erfpacht uit te geven grond voor de 75.000 m2 te bouwen kantoor wordt 120 miljoen gulden betaald, ofwel 1600 gulden per m2 kantoorvloer bij een oorspronkelijke vraagprijs van 150 miljoen gulden (2000 gulden per m2). In ruil ‘betaalt’ de bank met vier grote hoofdkantoorlocaties in het centrum van Amsterdam die nu nog op eigen grond staan met daarop gebouwen met een gezamenlijke vloeroppervlakte van 120.000 m2. Zadelhoff en De Boer, Den Hartog, Hooft adviseerden ABN Amro.

-De activiteiten van buitenlandse beleggers op de Nederlandse vastgoedmarkt zijn in de periode van midden augustus 1991 tot midden augustus dit jaar verder gedaald. Er werd voor rond 350 miljoen gekocht; voornamelijk kantoren. In de vorige twaalfmaandsperiode ging het nog om 1.000 miljoen gulden. Een en ander blijkt uit door Vastgoedmarkt bijgehouden gegevens. De verdere teruggang houdt opnieuw verband met de vrijwel weggevallen Noordeuropese belangstelling en de algemeen matige animo van beleggers op de internationale onroerendgoedmarkten. Scandinaviërs waren met 175 miljoen gulden niettemin toch nog de belangrijkste kopers, gevolgd door Duitsers, Luxemburgers en Zwitsers met tussen de 40 miljoen en 50 miljoen gulden per land.

Augustus/september 2002

-Voor 310 miljoen euro heeft projectontwikkelaar Amstelland branchegenoot Multi Development Corporation gekocht. Dit bedrag wordt voor 78 miljoen euro uit eigen middelen betaald en de rest, het overgrote deel, via plaatsing van aandelen bij de verkopende twee aandeelhouders van MDC. Voor Amstelland betekent de acquisitie een ruime verbreding van haar positie in Nederland maar ook dus internationaal. In Nederland heeft Amstelland bijna 1.000 ha aan bouwlocaties in bezit en nog eens 800 ha via publiek-private samenwerkingsverbanden.

NS Vastgoed wil meer woningen rond stations bouwen en niet alleen kantoren. Woningen zijn ook beter voor de sociale omgeving , dit zegt directievoorzitter ir. Cees de Boo in een interview met Vastgoedmarkt. In Rotterdam wordt bij station Blaak al uitvoering aan het voornemen gegeven door daar, naast een kantoorgebouw, ook een woontoren te realiseren. Ook Breda, Gouda en Amersfoort hebben al laten weten open te staan voor het initiatief.

-De Erasmus Universiteit in Rotterdam gaat het Woudenstein-complex in Kralingen uitbreiden met een gebouw van 50.000 m2 inclusief parkeerruimte voor 420 auto’s. De investering zal rond 55 miljoen euro bedragen. Een deel van de ruimten, 24.000 m2, zal voorlopig als kantoor te huur worden aangeboden voor 165 euro per m2. Voor de parkeerplaats is dat 1.000 euro per jaar. De Mik bedrijfshuisvesting verzorgt de verhuur.

BAM NBM Vastgoed wil het winkelhart van Brunssum in Limburg herontwikkelen onder de naam De Kroon. Met de gemeente is hiervoor een samenwerkingsovereenkomst gesloten. Het gaat om 12.500 m2 winkels en voorzieningen (waarvan 7500 m2 uitbreiding), 120 woningen koop en huur en een garage voor 450 auto’s. Een kantoor van 6.000 m2 is nog in studie. De investering wordt op 60 miljoen euro geraamd. De bouw moet volgend jaar starten.

Redevco, het internationale vastgoedfonds van de familie Brenninkmeijer, heeft van luxe retailer groep LVMH de begane grond van Avenue des Champs Elysées 70/72 in Parijs gekocht. Het is met een oppervlakte van 1600 m2 een van de grootste winkels op deze prestigieuze locatie. Huurder is parfumerieketen Sephora. Eerder kocht Redevco ook al vier winkels van LVMH aan de Rue de Rivoli. De totale investering lag rond de negentig miljoen euro.

-Beleggers in niet-genoteerde vastgoedfondsen hebben onlangs een belangenorganisatie opgericht onder de naam European Association of Investors in non-listed Real Estate: Inrev. De structuur wordt hetzelfde als die van European Public Real Estate Association, Epra, waarbij de wèl beursgenoteerde vastgoedfondsen zijn aangesloten. Inrev wil t.z.t. net als Epra, een index samenstellen. De niet-genoteerde hebben weinig bekendheid en daar moet nu verandering in komen. Eerste voorzitter van Inrev wordt Michiel Olland van pensioenfonds ABP.

Augustus/september 2012

-De combinatie Foruminvest/Van Wijnen verwacht eind 2015 het Centrumplan Helmond te kunnen openen. Het gaat om 22.500 m2 winkels en aanverwante horeca, honderd appartementen en 500 bovengronds parkeerplaatsen. Het plangebied ligt tussen het voormalige ’t Speelhuis en de Zuid-Willemsvaart. De investering wordt op ergens tussen de tachtig miljoen en honderd miljoen euro geraamd.

Redevco, de onroerendgoedbeleggingsmaatschappij van de familie Brenninkmeijer heeft zijn belangen in Turkije verkocht aan de Amerikaanse Blackstone Group. Het gaat om drie winkelcentra (één in Ankara en twee in Manisa) met in totaal circa 105.000 m2 vloeroppervlakte. De waarde daarvan is niet bekendgemaakt maar Vastgoedmarkt gaat uit van omstreeks 220 miljoen euro. Daarnaast gaan ook de ontwikkelingsportefeuille met een omvang van zo ‘n 600 miljoen euro en de managementorganisatie met 45 medewerkers mee.

-De opname van kantoorruimte in Nederland is in de eerste helft van dit jaar met rond 17 procent gedaald ten opzichte van dezelfde periode in 2011. Uit door Vastgoedmarkt samengestelde cijfers blijkt dat er rond 500.000 m2 kantoorruimte is verhuurd in gebouwen met een vloeroppervlakte vanaf 500 m2 tegen 600.000 m2 vorig jaar.

PGGM Private Real Estate Fund heeft een belang van 33 procent verworven in het Aziatische vastgoedfonds (niet genoteerd) Parkway Parade Partnership PPP. Dit is eigenaar van het gelijknamige winkelcentrum in het oostelijk deel van de stadstaat Singapore. De waarde van het fonds is ongeveer omgerekend 650 miljoen euro.

-De failliete ontwikkelaar Phanos uit Houten laat een schuld achter van ruim 400 miljoen euro. Grootste object in portefeuille is het recreatiepark Hof van Saksen in Nooitgedagt in Drente. Het zeer luxe park omvat 600 recreatiewoningen en bijkomende voorzieningen. De investering bedroeg rond 200 miljoen euro. Verkoop van dit complex bepaalt in belangrijke mate welk deel schuldeisers nog terug kunnen krijgen.

-Het bij Nederlandse publieke beleggers (instituten, al dan niet genoteerde vrijtoetreedbare beleggingsfondsen) in buitenlands onroerend goed vastgelegde eigen vermogen -dus na aftrek financieringen- is in 2011 per saldo opnieuw gestegen. Uit door Vastgoedmarkt bijgehouden globale gegevens gaat het om ruim 60 miljard euro tegen circa 55 miljard euro een jaar geleden. Daarmee maakt ‘het buitenland’ bijna zestig procent uit van het totale netto-vermogen van rond 105 miljard euro. De overige 40 procent betreft Nederlands vastgoed.

Over de auteur:
Dirk Rompelman is de oprichter en voormalig hoofdredacteur van Vastgoedmarkt. Momenteel verricht hij redactionele en research taken voor Vastgoedmarkt.

Reageer op dit artikel