nieuws

Amsterdam is van iedereen (2)

Beleggingen

In mijn column van vorige maand ging ik in op de spagaat, waarin Amsterdam zich heeft gemanoeuvreerd.

Amsterdam is van iedereen (2)
Ruud de Wit

Aan de ene kant wil de stad zich profileren als aantrekkelijke vestigingsplaats voor internationale bedrijven en organisaties én als topbestemming voor de toerist. Maar aan de andere kant worstelt de stad met te veel bezoekers en te weinig betaalbare huur-en koopwoningen voor de eigen bevolking. Meer concreet: woningen voor studenten, starters en vooral zij die zijn aangewezen op het middensegment.

In de publieke opinie – gevoed door media en politieke partijen – heeft dat tekort aan beschikbare betaalbare huisvesting zich de afgelopen maand toegespitst op ene prins Van Oranje-Nassau Van Vollenhoven, beter bekend als prins Bernhard. De ene columnist na de ander heeft zich uitgesloofd om deze prins neer te zetten als ‘huisjesmelker’. Alleen Jort Kelder heb ik op nuances kunnen betrappen in de hetze tegen private woningbeleggers in het tv-programma Pauw. En Frank van Zijl schreef in de Volkskrant een mooi en vooral reëel portret van de prins, waaruit zeker niet geconcludeerd kan worden dat hij een verderfelijke huisjesmelker is.

Ik moest hieraan denken toen eind november bekend werd dat Nederland erin geslaagd was het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) naar Amsterdam te brengen. Weliswaar dankzij een goed uitgevallen loting, maar dat deed er niet zoveel toe voor de BV Rutte, dit keer nota bene aangevoerd door ex-PvdA-leider Wouter Bos. Het EMA moet vanwege de brexit uiterlijk begin maart 2019 Londen verruilen voor Amsterdam en dat zal opnieuw een aanslag betekenen voor de toch al overvolle woningmarkt in de hoofdstad. Zeker omdat deze werknemers verreweg het hoogste huurwoningsegment – tussen de 2.000 en 3.000 euro huur per maand – zullen aanspreken, een schaars segment dat niet bepaald wordt bediend door woningcorporaties en institutionele beleggers, maar vooral door verfoeide private beleggers.

Wat heeft dit EMA-grapje gekost?

Ik zou graag een rekensommetje willen zien wat dit EMA-grapje Amsterdam en de Nederlandse staat heeft gekost en nog gaat kosten. Je kunt je ook afvragen wat de stad en Nederland er eigenlijk verder mee opschieten dan een beetje internationaal prestige. Amsterdam rekent zich echter in de eerste plaats rijk vanwege de 30.000 extra hotelovernachtingen die het EMA blijkbaar met zich meebrengt. Ook wordt er gewezen op de uitgaven die deze zeer goed betaalde EMA-werknemers gaan doen in winkels en de horeca. Maar daar staat tegenover dat de EMA-werknemers als expats en vaak met een tijdelijk verblijf in de hoofdstad niet bepaald zullen bijdragen aan de door de lokale politieke partijen zo gewenste cohesie in de Amsterdamse woonwijken.

Eigenlijk illustreert en bevestigt de komst van het EMA vooral de toch al ernstige tweedeling in de stad. Een steeds rijker en welvarender wordende minderheid – voor een belangrijk deel bestaand uit expats en welgestelde (wereld)burgers – en de overgrote meerderheid van mensen die slechts in aanmerking komen voor sociale uitkeringen en sociale woningen. Met daarnaast de Amsterdammers met een gemiddeld inkomen, die echter geen woningen kunnen huren of kopen en daardoor moeten uitwijken naar andere steden.
In mijn column van vorige maand wees ik erop, dat de huidige problemen op de Amsterdamse woningmarkt grotendeels het gevolg zijn van een falend politiek beleid over de afgelopen decennia. Met als gevolg een door de sterk groeiende toeristenstromen uit de voegen barstende binnenstad, een explosie aan nieuwe hotels, bars, restaurants en andere horecagelegenheden, een onevenredig groot aantal Airbnb-overnachtingen en een infrastructuur die dit allemaal niet meer kan behappen.

Beperking en beknotting van private beleggers

De maatregelen die de politiek – met name via de SP en de PvdA – nu poneert, liggen in het verlengde: het beperken van het aantal Airbnb-overnachtingen en het beknotten van de mogelijkheid voor private beleggers om nog langer woningen op de vrije markt te kopen. Er wordt zelfs serieus voorgesteld het kopen van woningen in Amsterdam alleen nog maar toe te staan als de koper er zelf in gaat wonen. Nederland op z’n smalst.

Dat nieuwe kantoor van de EMA op de Zuidas – 43.000 m2 – wordt in vastgoedkringen ongetwijfeld toegejuicht. De Rijksgebouwendienst schrijft een tender uit voor de ontwikkeling van het kantoorcomplex en vervolgens zal het gebouw, met een aantrekkelijke lange termijnhuurder (minimaal 20 jaar!) tegen een topprijs worden verkocht aan een belegger. Dat wordt waarschijnlijk weer een buitenlandse belegger, omdat wij erin geslaagd zijn zo’n beetje al ons commercieel relevante vastgoed bij niet-Nederlandse partijen in de uitverkoop te doen.

Waarom niet beleggen in het EMA-kantoor?

Misschien is het toch iets dat prins Bernhard en zijn welvarende vrienden en andere private beleggers moeten overwegen: in plaats van woningen op de vrije Amsterdamse markt te kopen, meebieden op het nieuwe EMA-kantoor. Zo’n oranje gedomineerd beleggingsconsortium zal zeker kunnen rekenen op een topfinanciering en kan worden uitgelegd als een vaderlandslievende daad. En dan komt het toch weer goed met de vastgoedprins, wat de Amsterdamse SP-wethouder Laurens Yvens daar ook van mag vinden.

Over de auteur
Ruud de Wit is voormalig hoofdredacteur van Vastgoedmarkt

Deze column is verschenen in Vastgoedmarkt van december 2017.

Reageer op dit artikel