blog

Ondermijning en de vastgoedsector

Beleggingen

Wat het publiek al decennia lang wist en waar praktijkmensen al even lang voor waarschuwden, heeft nu de aandacht van de politiek weten te krijgen.

Ondermijning en de vastgoedsector
Tom Berkhout

De ‘onderwereld’ (drugs- en wapenhandel, mensensmokkel) heeft zich inmiddels stevig genesteld in de ‘bovenwereld’, met ondermijning van de structuren die de samenleving overeind houden tot gevolg. Recentelijk verscheen het rapport van Tromp en Tops over de verwevenheid van de onderwereld met de bovenwereld in – ‘of all places’ – Amsterdam. Financiële, juridische en administratieve dienstverleners, ja, wie niet, hebben in toenemende mate te maken gekregen met schimmige partijen en hebben zich daarmee laten ‘besmetten’. Ook notarissen en makelaars weten ervan mee te praten; voor zover ze wat durven te zeggen tenminste. Er moet dus wat gebeuren. Politici en bestuurders willen er nu mee aan de slag. Minister Grapperhaus van Justitie en Veiligheid heeft 100 miljoen euro vrijgemaakt voor bestrijding van de uitwassen. Er is zelfs een Strategisch Beraad Ondermijning opgericht, waarin tal van overheidspartijen en relevante organisaties vertegenwoordigd zijn. Een van de actielijnen is de verbetering van het zicht op criminele geldstromen. Een andere actielijn zal zich richten op maatregelen op wetgevend terrein, met onder meer een onderdeel voor gegevensuitwisseling.

De vastgoedsector blijft niet buiten schot. Grapperhaus noemt die in één adem met transport en logistiek, financiële dienstverlening, lokale horeca en detailhandel. Ook korpschef van de Nationale Politie Erik Akerboom pleit in de Volkskrant (3/10/2019) voor een brede aanpak, ‘waarin al die spelers die in het verleden niet aangesloten waren, geen prioriteit gaven of wegkeken — dus ook jeugdzorg, de vastgoedsector, transportbranche, financiën — gaan meebewegen en daaraan dezelfde urgentie geven.’ Met een brede zwaai worden omvangrijke sectoren over één kam geschoren en wordt er nogal wat verondersteld over ‘de vastgoedsector’. Die sector is heel breed en diep. Er zijn zo’n negen miljoen WOZ-objecten in Nederland en tienduizenden of meer hebben daar op de een of andere manier mee te maken. Op de vastgoedbeleggingsmarkt begeven zich binnen- en buitenlandse institutionele beleggers en ondernemers, particulieren en ook — dat kan niet ontkend worden — al dan niet zware criminelen die worden gefaciliteerd met ‘bedrijfshuisvesting’ (opslag) of vastgoedbeleggingen (witwassen).
Het is natuurlijk onzinnig om ‘de vastgoedsector’ of al die andere sectoren weg te zetten als criminele organisaties. Integendeel, de branche- en beroepsorganisaties in het vastgoed, zoals de IVBN, de NEPROM en de KNB, hebben flink opgeschaald na de bouw- en vastgoedfraude. Er is veel aandacht voor fraudepreventie. Maar kennelijk verwachten politici en bestuurders nog veel meer. De professionele partijen in en om het vastgoed zullen nóg verder moeten opschalen in het gevecht tegen ondermijning, zodat ze niet in het verkeerde rijtje terecht komen. Dat betekent onder meer dat men transparantie van partijen moet eisen: waar komt het geld vandaan, wie is de uiteindelijke belanghebbende? ‘We hebben het zelf in de hand wie we voor ons feestje uitnodigen’. Of vrijwillig en breed gedragen meer openheid bieden over transacties in een transactieregister. Hoe meer er goedgekeurd kan worden, hoe meer aandacht en tijd beschikbaar komt voor het aanpakken van de kwaadwilligen in het vastgoed. Maar dan moet de politiek ook de werktuigen verschaffen (wet- en regelgeving met name op gebied van privacybescherming en dergelijke) om de genoemde branches armslag te geven.

Over de auteur
Tom Berkhout is hoogleraar bij het Nyenrode Real Estate Center

Deze blog staat ook in Vastgoedmarkt 8, 2019

Reageer op dit artikel