blog

Amsterdam op ramkoers met Zadelhoff over Slotervaart

Beleggingen

Amsterdam op ramkoers met Zadelhoff over Slotervaart
Ruud de Wit

De al enige maanden slepende onenigheden tussen de gemeente Amsterdam de toekomst van het Slotervaartziekenhuis bereikt woensdag 25 juni 2019 een nieuw dieptepunt

Hoofdrolspelers in dit steekspel zijn de ambtenaren van het Grondbedrijf en de twee wethouders Simone Kukenheim (D66) en Marieke van Doorninck (GroenLinks)  aan de ene kant en de curatoren van MC Slotervaart met vastgoedinvesteerder Zadelhoff Beheer – het vastgoedvehikel van Cor van Zadelhoff – aan de andere kant. De gemeente en de curatoren treffen elkaar in hoger beroep voor de rechter-commissaris bij de rechtbank in Amsterdam.

De gemeente Amsterdam is namelijk in hoger beroep gegaan tegen een uitspraak van 4 juni 2019, dat de curatoren gewoon verder kunnen gaan met hun deal met Zadelhoff en dat zij dus geen rekening hoeven te houden met het door de gemeente zelf opgelegde voorkeursrecht tot koop. Hoe ver laat je het als gemeente – lees de politiek – komen in een maatschappelijk vastgoedconflict, vraag ik me af.

Maandag 24 juni meldde een aantal media – waaronder De Telegraaf – dat de curatoren Van Zanten en De Groot van het failliete en inmiddels leegstaande Slotervaartziekenhuis een bod van de gemeente Amsterdam op het onderliggend vastgoed en de grond hebben afgewezen. Dit bod zou – aldus goedingelichte bronnen – ruim tien miljoen euro liggen onder de hypothecaire lening die Zadelhoff Beheer in april 2019 aan de curatoren heeft verstrekt om de faillissementsschulden van de twee aandeelhouders Loek Winter en Willem de Boer te voldoen.

Misbruik van macht

Over deze zaak waarin de gemeente volgens juristen en vastgoedexperts een twijfelachtige rol speelt, heb ik al eerder een column geschreven. Deze is op 15 april op de website en in de Nieuwsbrief van Vastgoedmarkt gepubliceerd onder de kop ‘Amsterdam maakt misbruik van macht inzake Slotervaartziekenhuis’. Je mag als columnist natuurlijk niet verwachten dat de gemeente dan het boetekleed aantrekt, maar dat het gesignaleerde machtsmisbruik zou voortduren is toch op zijn minst verbazingwekkend.

Waar het om gaat is dat de gemeente Amsterdam koste wat kost het Slotervaartziekenhuis in handen wil krijgen. Formeel om daarmee de zorgbestemming van het complex in Amsterdam-West te behouden, maar waarschijnlijk ook omdat zij daarmee de grondwaarde wil veilig stellen. Deze grondwaarde wordt door experts geschat op mogelijk wel 150 miljoen euro, als de zorgbestemming wordt veranderd in een woonbestemming. Ook wil de gemeente voorkomen dat de huidige eigenaren van de aandelen in het Slotervaartziekenhuis via de MC Slotervaart zich nog langer met het Slotervaartziekenhuis bemoeien.

Eenzijdig voorkeursrecht

De gemeente is van mening dat deze aandeelhouders onzorgvuldig – en mogelijk zelfs onrechtmatig – met het ziekenhuis zijn omgesprongen. Om te voorkomen dat het Slotervaartziekenhuis dus via de aandeelhouders in de handen van Zadelhoff Beheer terecht komt – wat bij een hypothecaire lening van 45 miljoen euro aan de twee aandeelhouders op papier nog steeds mogelijk is – heeft de gemeente inmiddels eenzijdig een voorkeursrecht ingevoerd bij verkoop door de curatoren. Het bod van rond 35 miljoen euro dat de gemeente heeft gedaan bij de curatoren – het bedrag is officieel geheim – noemt de gemeente zelf ‘realistisch en marktconform’.

De curatoren denken daar anders over, blijkt uit de media. Zij zijn van mening dat de vorderingen en schulden van het ziekenhuis aanzienlijk hoger liggen en wel rond vijftig miljoen euro, inclusief noodzakelijke nieuwe investeringen in het complex. Zadelhoff Beheer heeft de curatoren dus laten weten dat bedrag op tafel te willen leggen, maar dat zint de gemeente in het geheel niet. De twee betrokken wethouders (Kukenheim van Zorg en Van Doorninck van Ruimtelijke Ontwikkeling) hebben echter nog een ander maatregel is het vooruitzicht gesteld om te voorkomen dat Zadelhoff Beheer toch met de deal wegkomt. De gemeente wil zelfs tot beëindiging van de erfpacht van de grond onder het Slotervaartziekenhuis overgaan. Deze erfpacht loopt nog tachtig jaar, maar de gemeente wil die eenzijdig terugkopen, waarschijnlijk voor een bedrag dat rond de tien miljoen euro ligt. Juristen hebben al laten weten dat deze erfpachtmaatregel buiten alle proporties is en zeer waarschijnlijk juridisch geen enkele kans maakt.

Verregaande afspraken

Er zijn overigens de afgelopen maanden, zo heeft Vastgoedmarkt vernomen, wel degelijk gesprekken geweest tussen Zadelhoff Beheer, de curatoren en de gemeente Amsterdam. Daarbij heeft Zadelhoff Beheer de garantie gegeven zich volledig te willen houden aan de wens van de gemeente om de zorgbestemming van het Slotervaartziekenhuis-complex te behouden. Over de rol van de twee door de gemeente Amsterdam gewraakte aandeelhouders Winter en De Boer is Zadelhoff Beheer bereid verregaande afspraken te maken. Beide aandeelhouders zullen hoe dan ook niet terugkeren in het Slotervaartziekenhuis, zelfs als onafhankelijk onderzoek uitwijst dat de twee heren niets kan worden verweten omtrent het faillissement van het Slotervaartziekenhuis.

De Telegraaf citeert curator Marc van Zanten over de kwestie van de twee aandeelhouders: ‘Zadelhoff wil zich houden aan wensen van de gemeente, zoals een maximum verhuurprijs en een bepaald type zorg. En Winter en De Boer hebben beloofd hun aandelen tijdelijk onder te brengen bij Zadelhoff. Als uit onafhankelijk faillissementsonderzoek blijkt dat zij geen verkeerde dingen hebben gedaan, dan krijgen ze alsnog hun aandelenbelang. Valt dat onderzoek negatief uit, dan blijven de aandelen bij Zadelhoff.’ Dat lijkt me helder, duidelijk en netjes.

Geen exclusieve zorgbedrijfjes

Maar het lijkt er steeds meer op dat de kwestie van de twee aandeelhouders slechts een excuus is voor de gemeente om Zadelhoff Beheer dwars te zitten. De gemeente ziet blijkbaar helemaal niets in de Zadelhoff-constructie, omdat zij vreest dat Zadelhoff Beheer dure exclusieve zorgbedrijfjes in het ziekenhuis huisvest in plaats van toegankelijke zorg voor mensen uit de buurt. In kringen die bekend zijn met deze zaak, bestaat het vermoeden dat Zadelhoff Beheer plannen heeft om van het Slotervaartziekenhuis-complex een Medical Mall te maken om daarin zoveel mogelijk Amsterdamse zorginstellingen huisvesting te bieden. Maar niets wijst erop dat het de bedoeling is er een exclusieve en dure locatie van te maken. Zadelhoff Beheer wil in het complex onder meer een zorg- en verpleeginstelling huisvesten en goedkope huisvesting voor verpleeghulpen, die nu in Amsterdam nauwelijks aan betaalbare huisvesting kunnen komen.

Maar de gemeente gaat gewoon door op haar ramkoers. Inmiddels hebben de eerste veilingen van de inboedel zich al voltrokken. Daarbij heeft Zadelhoff Beheer overigens geboden om te voorkomen dat kostbare medische apparatuur en inventaris voor een veel te laag bedrag uit het complex verdwijnt. Denk daarbij aan de inrichting van operatiekamers en kostbare MRI-scanners.

Adequaat beheer

In het hoger beroep gaat het voor Zadelhoff Beheer vooral over de door de gemeente betwiste boedelhypotheek die Zadelhoff Beheer heeft afgesproken met de aandeelhouders en curatoren. Als de gemeente ervan overtuigd was dat die eerder aangekondigde lening van 45 miljoen aan de aandeelhouders om de schulden van het faillissement via de curatoren af te lossen, waarom heeft zij dan drie maanden gewacht met het uitbrengen van een veel te laag eigen bod? Voor zowel de schuldeisers als voor het onderhoud van het complex is het zorg dat er zo snel mogelijk met een betrouwbare oplossing komt. Rekeningen moeten worden betaald en het complex moet adequaat worden beheerd. Te meer daar het Rode Kruis en ook het Antoni van Leeuwenhoek-ziekenhuis in het complex zijn gehuisvest en het in niemands belang is dat de levering van bijvoorbeeld elektriciteit moet worden gestaakt, omdat er geen geld meer voor handen is.

Insiders vragen zich verder af waarom Amsterdam het zo ver laat komen in de strijd tegen Zadelhoff Beheer. Je hoeft eigenaar Cor van Zadelhoff niet zonder meer op zijn blauwe ogen (als hij die al heeft!) te geloven, maar hij is zeker niet een van die vastgoed-cowboys die de Amsterdamse politiek maar al te graag en ongenuanceerd afschildert als verantwoordelijk voor allerlei vastgoedproblemen in de stad, met name op de woningmarkt. Van Zadelhoff is een belangrijke maatschappelijke investeerder in de stad en een minstens zo belangrijke ondersteuner van allerlei goede en culturele doelen. Voor zover bekend heeft er ook geen overleg – of zelfs maar een gesprek – plaatsgevonden met burgemeester Femke Halsema, terwijl het algemeen bekend is dat Van Zadelhoff en de vorige burgemeester – de in Amsterdam nog steeds zeer populaire Eberhard van der Laan – op goede voet stonden. Deze eigenlijk belachelijke Slotervaartziekenhuis-kwestie was onder Van der Laan nooit zo uit de hand gelopen.

Problemen in de stad

De gemeente Amsterdam met de huidige politieke coalitie – en ook veel ambtenaren – zijn blijkbaar van mening dat alle vastgoedinvesteerders niet deugen en dat met hen geen zaken moet worden gedaan. Terwijl zij – de politiek en ambtenaren – zelf toch vooral verantwoordelijk zijn voor ernstige problemen in de stad op het gebied van infrastructuur, massatoerisme, vastgoed en wonen. Wat er nu gebeurt rond het Slotervaartziekenhuis lijkt niet langer alleen op machtsmisbruik door de gemeente uit frustratie, maar is dat daadwerkelijk.

Reageer op dit artikel