nieuws

AFM: MiFID II biedt beleggers betere bescherming

Financieel

De Europese beleggingsrichtlijn Markets in Financial Instruments Directive (MiFID)II moet beleggers meer transparantie bieden en leiden tot een efficiëntere werking van de financiële markten.

AFM: MiFID II biedt beleggers betere bescherming

MiFID II heeft als doel de tekortkomingen van de uit 2004 daterende richtlijn MiFID I te repareren en de ordelijke werking van de financiële markten en de bescherming van beleggers te versterken, legt Tanya Pieters-Gorissen uit. Zij is hoofd Toezicht Asset Management bij toezichthouder AFM in Amsterdam.

De richtlijn zou aanvankelijk begin dit  jaar in werking treden, maar dat is uitgesteld tot 3 januari 2018 ‘omdat de markt en de toezichthouders er technisch nog niet klaar voor waren.’ MiFID I is herzien omdat grote veranderingen op de kapitaalmarkten deze richtlijn hebben ingehaald. Er waren ook tekortkomingen. Onder meer op het gebied van transparantie, toezicht op OTC-handel (over-the-counter) en technologische ontwikkelingen, zoals High Frequency Trading (HFT). Ook waren er onvoldoende regels voor markten waarin producten werden aangeboden die in het recente verleden tot problemen hebben geleid  zoals de handel in de veel in de vastgoedsector gebruikte rentederivaten en gestructureerde producten.

De herziening van MiFID I leidt volgens Pieters-Gorissen tot belangrijke wijzigingen in regelgeving op het gebied van beleggersbescherming. De bescherming van de beleggers neemt toe door aangescherpte en nieuwe gedragsregels onder MiFID II. Beleggingsondernemingen moeten bijvoorbeeld meer informatie verstrekken over de kosten van een beleggingsdienst en of het beleggingsadvies op een onafhankelijke manier tot stand is gekomen. Er komen ook nieuwe gedragsregels voor beleggingsdienstverlening. Zo moet personeel met klantcontact voldoen aan vakbekwaamheidseisen. Ook door het stellen van organisatorische eisen ontstaat er meer beleggingsbescherming. Bijvoorbeeld doordat regels voor productontwikkeling ook voor beleggingsondernemingen gaan gelden.

Meer rapportage

Dat de rapportageverplichtingen met de nieuwe regelgeving toenemen, erkent het AFM-hoofd volmondig. ‘Maar met het idee, en het doel ervoor te zorgen dat de financiële markten efficiënter  gaan werken.’ MiFID II beoogt net als bijvoorbeeld de AIFMD-richtlijn die sinds juli 2014 van kracht is voor beheerders van ‘alternatieve’ beleggingsinstellingen zoals vastgoedfondsen, en Solvency II voor de verzekeraars, een herhaling van de financiële crisis te voorkomen. Maar wat voegt MiFID II precies aan AIFMD toe?

Pieters-Gorissen: ‘AIFMD geldt voor fondsmanagers van alle alternatieve investeringsmogelijkheden, waaronder hedgefondsen, private equity maar ook vastgoed. AIFMD heeft dus betrekking op het collectieve beheer van alternatieve beleggingsfondsen. MiFID en MiFID II gelden voor beleggingsondernemingen, de dienstverleners en adviseurs. Dus het spreekt in die zin een wat andere populatie aan. Onder MiFID II vallen ook nieuwe partijen zoals de handelaren voor eigen rekening en commodity traders. Als een AIFM-vergunninghouder naast  het collectief beheer ook beleggingsdiensten verstrekt dan vallen die evengoed  onder MiFID II.’

Separate rekening en jv’s

Maar hoe zit het dan met de in de vastgoedwereld zo populaire structuren waarbij de assetmanager een mandaat krijgt van een klant om te beleggen voor separate rekening of waarbij zij een joint venture of clubdeal initiëren en/of beheren? Volgens INREV, de Europese brancheorganisatie voor niet-beursgenoteerd vastgoed, vallen die nu niet onder de AIFMD, maar waarschijnlijk wel onder MiFID II. Pieters-Gorissen: ‘Veel zal afhangen van waaruit de specifieke diensten bestaan die de vermogensbeheerder verleent. Het draait dan vooral om de basis waarop zo’n partij wordt ingehuurd.’

Volgens haar mogen instellingen die onder de AIFM-regeling vallen ook na 3 januari bepaalde diensten vervullen die onder MiFID II vallen, zonder dat ze daarvoor een MiFID vergunning benodigd hebben. Voor die diensten moeten zij zich uiteraard wel houden aan de door MiFID gestelde vereisten. ‘In feite zijn er straks drie groepen. Ten eerste beheerders die alleen maar fondsen aanbieden die vallen onder de AIFMD. Ten tweede de beheerders die fondsen aanbieden, maar ook de onder de AIFMD toegestane beleggingsdiensten uit MiFiD II verrichten. Ten derde de instellingen die alleen de onder MiFID II vallende diensten aanbieden.’

Productontwikkeling

Wat zijn de belangrijkste nieuwe vereisten die  MIFID II stelt aan (vastgoed)vermogensbeheerders? ‘Naast de in Nederland al geldende regels op het gebied van productontwikkeling voor andere financiële ondernemingen krijgen we nu ook productontwikkelingsregels voor financiële instrumenten die worden ontwikkeld of aangeboden door beleggingsondernemingen. Een vastgoedbeheerder die bijvoorbeeld adviseert over deelnemingsrechten in vastgoedfondsen zal aan deze regels moeten voldoen. Ook wanneer deze deelnemingsrechten aan professionele partijen worden aangeboden’, verklaart Pieters-Gorissen. ‘Heel kort gezegd komt het er op neer dat de aanbieder, zowel de ontwikkelaar als distributeur, de plicht heeft om na te gaan of het beleggingsproduct in het belang is van de klant en daarbij moet beoordelen of het product aansluit bij de kenmerken, doelstellingen en behoeften van de beoogde doelgroep voor het product.’

Casper Hoekstra, Senior toezichthouder Asset Management, vult aan: ‘We hadden in Nederland al het provisieverbod, dat geldt voor dienstverlening aan niet-professionele  beleggers. MiFID stelt daarnaast strenge regels aan het ontvangen van provisies bij dienstverlening aan professionele klanten. Bovendien wordt de definitie van provisie onder MiFID II uitgebreid naar gratis verkregen research. Dus wanneer de beleggingsonderneming research krijgt, die samenhangt met de aangeboden producten en diensten, dan zal ze er in veel gevallen heel nadrukkelijk voor moeten betalen.’

De onderneming  kan deze kosten doorbelasten aan de eindklant, maar dat hoeft niet, vervolgt hij. ‘Je hoeft als asset manager voor research die je inkoopt geen rekening te sturen aan de klant. Maar hij dient er zich wel bewust van te zijn dat er een prijskaartje aan hangt. ‘De researchkosten mogen niet meer versleuteld zitten in de kosten voor de uitvoering van transacties.’

Kostentransparantie

Het verhaal dat je in de markt veel hoort is dat vermogensbeheerders de researchkosten voor eigen rekening gaan nemen. Maar dreigt dan niet het gevaar dat de andere tarieven gewoon omhoog gaan?

‘Het staat een beleggersonderneming vrij om een hogere beheervergoeding aan haar klanten te vragen’, antwoordt Hoekstra. ‘Wel is het de verwachting dat MiFID II zal bijdragen aan een hoger kostenbewustzijn bij klanten. Want kostentransparantie is een cruciaal onderdeel van MiFID II. De totale kosten moeten inzichtelijk worden gemaakt, zowel de kosten van de dienstverlening als de kosten van de financiële instrumenten. Een beleggingsonderneming maakt deze inzichtelijk zowel door het geven van een inschatting vooraf van de totale kosten en de lange termijn impact op het rendement, als door het periodiek rapporteren van de werkelijke kosten achteraf. Wanneer de klant kritischer is op de kosten zal de vermogensbeheerder ze ook eerder moeten verantwoorden.’

Meer concurrentie

De concurrentie tussen de analisten van banken en effectenhuizen zal zeker toenemen door de Europese regelgeving MiFID II, stelde Robert Woerdeman, Hoofd Vastgoed Research bij Kempen Securities, in het septembernummer van Vastgoedmarkt. Wat gaat MiFID II volgens de AFM  betekenen voor de concurrentieverhoudingen tussen de vermogensbeheerders en zal de aangescherpte regelgeving leiden tot verdere professionalisering en consolidatie in de vastgoed vermogensbeheer branche?

Pieters-Gorissen: ‘De ervaring leert dat wanneer kosten meer expliciet worden gemaakt dat er wel degelijk beter nagedacht wordt of men daadwerkelijk bereid is voor een bepaalde dienst te betalen. Het is een beetje de vraag waar in dit verband de consolidatie zal plaatsvinden. Je ziet bijvoorbeeld dat enkele grote partijen overwegen om hun researchrapporten publiekelijk op de website te plaatsen, waardoor ze voor iedereen toegankelijk zijn. Kleinere aanbieders van researchrapporten zullen wellicht wat minder snel genegen zijn dit te doen en dat zou inderdaad weleens tot mogelijke consequenties kunnen leiden  voor hun positie in de markt.’

Tijd dringt

Wat is het oordeel van de AFM over de wijze waarop de vastgoed vermogensbeheer  sector zich voorbereid op de nieuwe regelgeving? ‘Het is niet zo dat wij bij dit onderwerp een specifiek beeld hebben over de voorbereidingen in de vastgoedsector, licht het AFM-hoofd asset management  toe. ‘Maar in z’n algemeenheid is het beeld nogal divers. Sommige partijen zijn heel ver, anderen zijn nog maar net begonnen en verkeren in een aftastende fase. Wat de AFM zorgen baart is of iedereen over drie maanden aan de regels zal voldoen. Sommige partijen  lijken terughoudend  om voortgang te maken doordat zij aangeven nog in onzekerheid te verkeren over de consequenties voor hun dienstverlening.’

Zij wijst op de voorlichtingsbijeenkomsten die de AFM heeft georganiseerd over MiFID II. Daarnaast is er het online MiFID-loket (www.afm.nl/mifid2) waar iedereen met vragen terecht kan. ‘Ik wil echter  benadrukken dat het aan de partijen zelf is om aan alle wettelijke vereisten te voldoen. Mijn oproep luidt: wacht niet op pasklare vinklijstjes, maar ga zelf na: wat betekent dit voor mijn bedrijfsvoering en hoe ga ik acteren? De tijd dringt!’

 

Reageer op dit artikel