blog

Preparing for bad times (1)

Financieel

Met veel tromgeroffel presenteerde de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA) tijdens de Provada de tweede ‘publieke managementletter’ voor de vastgoedsector.

Preparing for bad times (1)
Tom Berkhout

Het rapport heeft de pakkende titel: ‘Keerpunt nabij’— overigens zonder uitroep- of vraagteken. De NBA-managementletters zijn gericht aan de vele betrokkenen bij commercieel vastgoed. De beroepsorganisatie wil signalen afgeven aan bestuurders van vastgoedondernemingen en hun accountants: ga de dialoog aan over belangrijk geachte thema’s en ga met een proactieve houding sectorbrede problemen te lijf. De zichtbare bemoeienis van de NBA-professionals met de sector is zeer te waarderen — dat vooropgesteld.

Het eerste rapport, ‘Zeg waar het op staat’, verscheen tijdens de crisis (2011). In dat rapport stonden zes signalen centraal: structurele leegstand bedreigt de kantorenmarkt; de noodzaak tot (her)financiering wordt onderschat; meer aandacht voor goed bestuur, interne beheersing en fraudepreventie; waardering moet transparanter; niet duurzaam zijn leidt tot waardedaling; vastgoed vereist gespecialiseerde professioneel kritische accountants. ‘Als je deze signalen al niet in het snotje hebt als vastgoedprofessional, op welke planeet leef je dan?’, zo vroeg ik mij destijds al af. De signalen werden voorzien van allerlei hoog-over-aanbevelingen, waarvan ik mij afvraag wie in de vastgoedwereld zich er concreet iets aan gelegen liet liggen of moest laten liggen.

Niemand werd benoemd als resultaatsverantwoordelijke. De terugkoppeling op de aanbevelingen van destijds lezende, word ik hierin bevestigd. Het meeste komt eigenlijk vanzelf wel goed, zo lijkt het. Niet in de laatste plaats door de aantrekkende markt en door de acties van andere organisaties. Maar wat heeft de NBA dan zelf gedaan? De NBA heeft duidelijk haar kwaliteitsstempel gedrukt op het Platform Taxateurs en Accountants. En dat is heel goed geweest voor het taxatievak in Nederland.

Wat de fraudepreventie betreft, verscheen eind 2011 een NBA-handreiking voor de vastgoedsector, waarin veel aandacht werd gegeven aan dit punt. De terugkoppeling hiernaar blijft in algemeenheden hangen. De accountant moet toch vooral kritisch blijven, zo schrijft men. Overigens woedt momenteel in het FD een felle discussie over de rol van de accountant als mede-fraudebestrijder. Dat is veelzeggend.

Van het huidige rapport vraag ik mij eigenlijk af waarom het is uitgebracht. Kijk maar waar de aandacht op wordt gevestigd: de sector bevindt zich al ver in de cyclus; innovatie brengt ingrijpende wijzigingen; ook vastgoed is een doelwit voor cybercrime; meer uitbesteden maakt fraudegevoeliger; wonen krijgt steeds meer de status van beleggen. Voor de enigszins professionele vastgoedbelegger zijn dit open deuren – althans, dat mag ik toch hopen.

Wat mij aangaat is het enige belangrijke punt in deze managementletter dat vastgoedbeleggers tijdig moeten anticiperen op het onvermijdelijke keerpunt in de markt. De handreiking geeft een handjevol nuttige aanbevelingen, maar daar blijft het helaas bij, terwijl er toch veel (praktijk)kennis bij de gespecialiseerde vastgoedaccountants aanwezig is. Had dat punt nou als enige uitgewerkt!

Op Nyenrode zetten we het thema ‘Preparing for bad times’ steeds prominenter op de vastgoedagenda in open en (vooral) besloten seminars. Alles loopt nu gelukkig nog crescendo en wanneer die omslag komt weten we niet, maar alvast een beetje droog oefenen met noodscenario’s kan geen kwaad als de muziek plotseling stopt. In menige vastgoedorganisatie zit nog waardevolle kennis die is opgedaan tijdens de laatste crisis. Wat is er tegen om die kennis gemobiliseerd te houden?

Ik vermoed zomaar dat deze column een vervolg krijgt doordat andere waarschuwende instanties zich melden, vandaar die ‘1’ tussen haakjes. Enfin, Warren Buffet heeft alvast de vraagprijs van zijn vakantiehuisje, dat begin 2017 nog te koop stond voor 11 miljoen dollar, verlaagd naar 7,9 miljoen dollar.

Over de auteur:
Tom Berkhout is hoogleraar aan het Nyenrode Real Estate Center in Breukelen.

Deze column verscheen in Vastgoedmarkt van september 2018.

Reageer op dit artikel