nieuws

Kunst als een bijzondere asset van een vastgoedontwikkeling

regios

Nowadays, de retail(her)ontwikkeling in het centrum van Amsterdam, in de volksmond beter bekend als het C&A-pand aan het Damrak, nadert zijn voltooiing. Tussen het Damrak en de Nieuwendijk wordt op dit moment een kunstwerk gerealiseerd, Amsterdam Oersoep geheten.

Een deel van deze herontwikkeling van institutionele belegger/eigenaar Bouwinvest is inmiddels voltooid: de flagshipstore van Zara aan de Nieuwendijk is open sinds afgelopen zomer, net zoals de flagshipstore van JD Sports. Ook de C&A flagshipstore in het geheel gestripte en herontwikkelde voormalige C&A-pand tussen de Nieuwendijk en het Damrak is al geruime tijd open voor het publiek. Primark, dat in het pand ook een flagshipstore opent, is net begonnen met de inrichting en er wordt van uitgegaan dat de officiële opening nog dit jaar plaatsvindt. 

Een belangrijk aspect van deze ingrijpende herontwikkeling is de passage tussen het Damrak en de Nieuwendijk, de Beurspassage. Hoewel ontwikkelaar TOP Vastgoed – die in opdracht van Bouwinvest de herontwikkeling uitvoert – aanvankelijk overwoog deze passage uit de plannen te schrappen, keerde deze toch terug in het ontwerp. Zowel de gemeente als de buurtbewoners hadden aangeven ernstige bezwaren te hebben tegen het verdwijnen van deze loopverbinding tussen twee belangrijke winkelstraten. De Beurspassage komt dus terug in het Amsterdamse centrum, alleen op een iets gewijzigde plek en met een veel hoger plafond.

 

Aantrekkelijkheid 

Bouwinvest is zeer te spreken over de uiteindelijke beslissing om de passage te handhaven. Omdat het hier gaat om een publieke doorgang, is besloten – op aanraden van  TOP Vastgoed – niet te kiezen voor de makkelijkste en meest voor de hand liggende weg. Collin Boelhouwer, hoofd Assetmanagement Winkels van Bouwinvest: ‘Bouwinvest wil als belegger niet alleen in vastgoed, maar ook in de locatie zelf investeren. Ons doel is consumenten te trekken voor de huurders van ons vastgoed, in dit geval: de winkelruimten. Dat doen we door mooie, functionele en duurzame gebouwen te ontwikkelen, te kopen en te beheren. Maar de aantrekkelijkheid kan worden versterkt door van de directe omgeving en de publieke ruimte iets bijzonders te maken.  Zo leveren wij een financiële bijdrage aan de fietsparkeergarage die onder het Beursplein wordt gerealiseerd door de gemeente. Wij willen met  Nowadays en met het kunstwerk in de passage iets teruggeven aan de stad, de gemeente en vooral de buurt. Met het kunstwerk in de passage sluiten we de herontwikkeling af, maar voegen we tegelijk iets prachtigs en extra’s toe voor de huurders, de winkeliers, de bewoners en de bezoekers van de stad.’

Vanaf het moment dat duidelijk was, dat de Beurspassage in het project Nowadays zou blijven, hebben Bouwinvest en TOP Vastgoed samen met de gemeente en de buurt gewerkt aan een originele en spraakmakende oplossing. Boelhouwer: ‘We hebben ervoor gezorgd dat de winkel van Primark daar een ingang  krijgt. Ook creëren we een voorziening voor onze buurman Banketbakkerij Van der Linde, die volgens kenners het beste ijs van de stad verkoopt. Die krijgt in de passage een groot raam. Verder is er in de passage een vestiging van de populaire Amsterdamse formule De Koffiesalon opgenomen. De Beurspassage is altijd een drukke doorgang geweest van het Damrak naar de Nieuwendijk en dat vereist extra aandacht voor de kwaliteit, veiligheid en beleving. We hebben daarom een competitie georganiseerd onder kunstenaars om hun visie te geven op de aankleding van de passage. Wij wilden een unieke invulling van een, door zowel zijn hoogte als lengte, ook voor Amsterdam bijzondere passage.’

Kunstproducent Mothership uit Rotterdam is ingeschakeld om de ambities voor de passage te concretiseren. Jeroen Everaert van Mothership heeft Bouwinvest en TOP Vastgoed ervan kunnen overtuigen de lat hoog te leggen en de aankleding van de gehele passage bij het kunstwerk te betrekken. Vijf kunstenaars kregen aldus de mogelijkheid hun visie te presenteren voor een commissie die werd gevormd door vertegenwoordigers van Bouwinvest, ontwikkelaar TOP Vastgoed en projectmanager FiMek. De presentatie van de kunstenaars Arno Coenen en Iris Roskam – bekend van hun zeer succesvolle plafondschildering in de Markthal Rotterdam – samen met Hans van Bentem –  leverde een unanieme uitkomst op. De laatste heeft zijn reputatie onder meer te danken aan zijn bijzondere kroonluchters in de campagnes van modeontwerpers Victor & Rolf en de LION in het ministerie van Defensie te Den Haag.

 

Weggeblazen 

Boelhouwer: ‘Na hun presentatie, die de naam Amsterdam Oersoep had gekregen, waren we allemaal even enthousiast. We werden werkelijk weggeblazen door hun voorstellen. Ook de architecten van Nowadays, de beroemde Amerikaanse architect Robert Stern en het bureau van Kees Rijnboutt, waren zeer te spreken over de voorstellen. Het ontwerp en de ingebrachte ideeën beantwoorden aan onze vraag om met een invulling te komen die het publiek als het ware uitnodigt om naar binnen te gaan. Het gaat hier om een integraal idee dat uitstekend past in de totale architectuur van het project en die van de omgeving met een gebouw als de Beurs van Berlage of het interieur van De Bijenkorf. Inhoudelijk vonden we ook de insteek om te kiezen voor een Amsterdamse onderwaterwereld, vol met herkenbare symbolen en verwijzingen naar het verleden, uiterst toepasselijk. Wij denken dat bewoners, bezoekers uit Nederland voor een dagje Amsterdam, en ook de vele honderdduizenden toeristen uit de rest van de wereld maar al te graag een kijkje komen nemen in de nieuwe passage en video’s, foto’s, en selfies gaan maken.’

 

Rode Loper 

Boelhouwer: ‘Onze plannen met het totale project sloten vanaf het begin aan bij de bedoeling van de gemeente om de kwaliteit van het Damrak te verbeteren. De gemeente had net haar ambitieuze plannen voor postcodegebied 1012 gestart en de herinrichting van het Damrak geïnitieerd met het project De Rode Loper.’

Amsterdam legde in 2010 haar plannen voor de binnenstad vast in de Strategienota Coalitieproject 1012. Die plannen komen voor het Damrak neer op het toevoegen van kwaliteit en diversiteit in het aanbod. Daarin past een project met topretailketens als C&A en Primark. ‘Het pand Damrak 70, inclusief de Beurspassage, is een van de tien sleutelprojecten in het postcodegebied 1012’, zegt  Boelhouwer met overtuiging: ‘De gemeente wil hier niet alleen de kwaliteit van de winkels verbeteren, maar ook betere openbare ruimte, een beter beheer en meer aandacht voor het terugdringen van overlast door terrassen en reclame-uitingen.’

 

Onderscheidend kunstwerk 

Dat het kunstproject Amsterdam Oersoep uitstekend past, bevestigt Roeland Rengelink, lid van het dagelijks bestuur van het stadsdeel Centrum en onder meer belast met zaken als cultuur, economie, gebiedsgericht werken, burgerparticipatie en dienstverlening. ‘Winkelen moet aantrekkelijker worden voor de consument. Door van de Beurspassage een aansprekend en onderscheidend kunstwerk te maken, wordt de leefbaarheid van het hele gebied vergroot. Wij hebben het ontwerp van Coenen, Roskam en Van Bentem goed bekeken en zien er de kwaliteit van in. Ook Welstand heeft er geen enkel probleem mee. Het is een heel bijzonder en uitgesproken ontwerp dat tegen kitsch grenst, maar dat is juist in deze tijd erg trendy. Ik vind het ontwerp zelfs enigszins on-Amsterdams. Als overheid zijn wij er niet voor om ons nadrukkelijk te bemoeien met de artistieke invulling van de publieke ruimte en moeten wij dus terughoudend zijn, ook al moet je er wel je finale akkoord aan geven. Maar dat een institutionele belegger als Bouwinvest zo’n initiatief neemt, juichen wij toe. Zo’n passage kan makkelijk een probleem worden vanuit veiligheidsoogpunt, maar Bouwinvest neemt met de invulling ervan zijn verantwoordelijkheid door er kwaliteit aan toe te voegen. Bouwinvest en de ontwikkelaar TOP Vastgoed hadden ook kunnen kiezen voor het geijkte plaatje met hoge, witte muren en hier en daar een lampje. Amsterdam Oersoep is veel meer dan dat en kan een nieuwe toeristische attractie worden, in het verlengde van al die andere bijzondere attracties die de stad heeft en die wereldwijd bewonderd worden.’

Het integrale kunstwerk van Coenen/Roskam/Van Bentem heeft de naam Amsterdam Oersoep gekregen, omdat het nadrukkelijk aansluit op de omliggende Amsterdamse grachten. Vandaar ook de dominante groenblauwe kleur die het hele project tekent. Centraal staat het water van de eeuwenoude Amsterdamse grachten, de oersoep, met alles wat daarin kan worden aangetroffen. De materialen die onder meer in de grachten worden gevonden, inclusief fietsonderdelen, worden verwerkt in de kroonluchters van Van Bentem. De enorme wanden worden opgesierd met grote spiegels voorzien van bladgoud.

 

2 tot 3 procent

Goedkoop zal de artistieke bijdrage aan Nowadays/Beurspassage niet worden, weet Collin Boelhouwer: ‘We hebben het hier over een kunstproject van 450 vierkante meter mozaïek in combinatie met zeven kroonluchters, grote spiegels, wandarmaturen en andere versieringen. Het kunstwerk wordt consequent doorgetrokken in de nieuwe vestiging van De Koffiesalon, die een plek heeft gekregen in de passage. Normaal wordt door een ontwikkelaar een bedrag aan kunstvoorzieningen aangehouden van een half procent van het geïnvesteerd vermogen. Dat bedrag ligt in dit geval aanzienlijk hoger, tussen de 2 en 3 procent. Als institutionele belegger, met een nadrukkelijk maatschappelijke opdracht, zijn we van mening dat dit verantwoord is. We willen ons als Bouwinvest niet profileren als een mecenas, maar als wij een bijdrage kunnen leveren om de kwaliteit van de stad op zo’n manier te vergroten, doen we dat graag. Daar komt nog bij dat de nu zichtbare kwaliteitsverbetering van het Damrak ook van invloed is op de verhoging van de huurniveaus in de omgeving en dat dient weer ons primair doel als vastgoedbelegger.’

 

Over de auteur

Ruud de Wit is voormalig hoofdredacteur van Vastgoedmarkt

Dit artikel is gepubliceerd in Vastgoedmarkt van april 2016 

 

Nowadays

Een van de belangrijkste vastgoedprojecten in Nederland vindt plaats in het winkelhart van Amsterdam. Top Vastgoed ontwikkelt hier voor het Bouwinvest Dutch Institutional Retail Fund de panden aan het Damrak 70 en 80 en Nieuwendijk 196, met in totaal 27.500 m2 winkelruimte. Ruud de Wit schreef in 2014 en 2015 een zestal artikelen in Vastgoedmarkt over belangrijke aspecten van de herontwikkeling Nowadays, zoals het project wordt genoemd. In de zevende aflevering van deze serie gaat hij in op Amsterdam Oersoep, het monumentale kunstontwerp, waarmee de oorspronkelijke Beurspassage wordt vormgegeven. Het betreft een kunstwerk van Arno Coenen, Iris Roskam en Hans van Bentem, naar een concept van Jeroen Everaert van Mothership. De officiële opening van dé ‘nieuwe Amsterdamse’ passage is gepland in het vroege najaar van 2016. 

 

 

Reageer op dit artikel