Schaalvergroting is en blijft de belangrijkste ruimtelijke trend in de detailhandel. In de afgelopen tien jaar steeg het aantal vierkante meters vloeroppervlak per winkel nog harder dan in de vier decennia daarvoor. De gemiddelde winkel is nu ruim zeven keer zo groot als vijftig jaar geleden. Het aantal winkels is sinds 2003 licht gedaald, maar het marktaandeel van webwinkels is explosief gestegen. Deze ontwikkeling zal op den duur leiden tot overbewinkeling en verzadiging, aldus het PBL.

Het PBL-rapport gaat ook in op de spanning tussen markt, regels en ruimte. Nederland is vergeleken met de ons omringende landen behoudend en consistent in zijn detailhandelsbeleid. De branchebeperking op perifere locaties leidde tot het fenomeen ‘meubelboulevard’ en hield de vestiging van grootschalige shopping malls en hypermarchés tegen. Daarin wijkt de Nederlandse detailhandelstructuur af van die van landen als Duitsland, Frankrijk en de Verenigde Staten.

Het kabinet Rutte heeft in de recent uitgebrachte Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte het locatiebeleid voor de detailhandel gedecentraliseerd. Maar uit het PBL-onderzoek blijkt dat er nog altijd belangrijke restricties bestaan op provinciaal en gemeentelijk niveau. Vooralsnog is daarom geen sprake van een volledige liberalisatie. Ook in de nabije toekomst zullen er dus geen shopping malls en hypermarchés in Nederland verschijnen.