De schaalvergroting van de afgelopen jaren leidde er, volgens openingsspreker Joost Beunderman van Urhahn Urban Design, toe dat gebruikers geen invloed meer hebben op hun eigen leefomgeving. ‘De stedelijke ervaring wordt kant en klaar aangeboden. Het is een gemiste kans dat er geen ruimte is voor creativiteit en eigen inbreng. Ondernemerschap wordt juist gestimuleerd als gebruikers hun ruimte zelf invullen en productief gebruiken. Dit kan alleen als de kavelgrootte en de partijen niet te groot zijn. Deze manier van ontwikkelen vraagt om een andere houding van de gemeenten. In plaats van vastgelegde plannen zijn flexibele strategieën en bestemmingsplannen nodig. Dit wil echter niet zeggen dat er geen regels nodig zijn.’

Edwin Buitelaar van het Planbureau voor de Leefomgeving: ‘Gemeenten waren tot de economische crisis voor een groot deel afhankelijk van inkomsten uit de grondexploitaties. Tegelijkertijd stellen zij het kader op voor kwaliteit en dat gaat slecht samen. Met de Grex-wet kunnen gemeenten hun doelstellingen ook realiseren.’ Maar volgens Marieke Prins van de gemeente Tilburg kun je met de Grex-wet de gewenste dynamiek niet bewerkstelligen. ‘Je moet én faciliteren én actief grondbeleid voeren. De gemeente Tilburg doet nu geen aankopen met een verwacht rendement, maar denkt wel na over de grond die zij in bezit heeft.’

Dat niet alleen kleinschalige projecten levensvatbaar zijn, bleek wel uit het bezoek aan de bouwplaats van het Utrechtse stationsgebied. Er is volgens Beunderman dan ook geen sprake van een tegenstelling. ‘Kleine spontane projecten zijn vooral een verbreding van de opgave. Na verloop van tijd kan de stapsgewijze ontwikkeling van een gebied worden opgeschaald.’ Arjen Knoester van de gemeente Rotterdam: ‘Als partijen een goede visie met elkaar maken en delen, kunnen zij iets realiseren waar echt behoefte aan is. Een bijzonder en onderscheidend project is eerder haalbaar.’