nieuws

Van transformatie en exits naar de intrede van nieuw geld

Geen categorie

Terugkijken is met je rug naar de toekomst staan. Dat neemt niet weg dat je wel moet terugkijken om trends, veranderingen en ontwikkelingen te kunnen duiden voor de toekomst.

Kijkend naar 2016 vallen mij drie grote ontwikkelingen op: er is nooit eerder zoveel vastgoed naar woningen getransformeerd, de verkoop van leningportefeuilles nam een vlucht en de Exodus van private equity-partijen die sinds de crisis als eersten kochten, is ingezet. Trends die ook zeker nog doorzetten in 2017, dit dan aangevuld met de entree van nieuw geld op de markt.

Transformatie

2016 mag, naast alle andere ontwikkelingen, in elk geval het jaar van de transformaties worden genoemd. De Green Campus aan het Maanplein in Den Haag is hier een mooi voorbeeld van. Borghese Real Estate en COD transformeren hier een fors deel van de kantoren op deze locatie naar merendeels vrijesectorhuurwoningen. Amsterdam bevindt zich in deze storm van transformaties in het oog. En dat is niet zo gek: het is – samen met Utrecht – de markt waar het woningtekort het snelst oploopt, het overaanbod van kantoren het grootst is en het is dé markt waar investeerders woningbezit willen hebben. Je ziet dan nu ook dat buitenlandse beleggers inmiddels volwaardige concurrenten zijn van Nederlandse instituten op de woningmarkt, in elk geval in de Randstad en in midden-Nederland.

2016 bracht ons de grote woningtransformatie-doorbraak maar het einde ervan is zeker nog niet in zicht. Institutionele beleggers en vooral pensioen gerelateerde vastgoedfondsen zullen hun interesse de komende tijd zeker nog behouden. Net als buitenlandse beleggers hoewel die tot nog toe nauwelijks voor nieuwbouw cq getransformeerd woningbezit kozen maar voor de beste portefeuilles op de beste plekken. 

Leningportefeuilleverkoop

Het afgelopen jaar heeft zich ook gekenmerkt door de verkoop van vastgoedportefeuilles door de verkoop van leningen. Propertize was hiervan misschien wel het meest zichtbare, en meest besproken voorbeeld. Maar we zagen ook de oprichting van het National Asset Management Agency in Ierland die vastgoedleningen opkocht van de banken. Ook is er een groot aantal Europese banken dat zijn lening portefeuilles verkocht aan investeerders. Deze trend nemen we zeker mee naar 2017. Wij verwachten dat de snelheid waarmee dit type transacties kan worden gedaan en de perceptie van het risicoprofiel (laag) belangrijke drivers zijn achter het doorzetten van deze trend naar de komende jaren. En dat is goed nieuws voor ons als vastgoedadviseurs, het is een discipline waar we echt waarde kunnen toevoegen door het inzichtelijk maken van de onderliggende waarde van de leningen. Juist de constructie van transparant procesmanagement, optimale kennis van het onderliggende vastgoed én de commerciële kwaliteiten in onze organisatie maken ons een sterke adviseur in deze trajecten. 

Exits

De laatste belangrijke ontwikkeling op de Nederlandse vastgoedmarkt was het vertrek van grote private equity partijen die sinds 2012 de Nederlandse markt opkwamen. In het kielzog van een partij als Victory Advisors zagen zij als eersten dat de verschillen tussen aanvangsrendementen en lage rentes bijna nergens zo groot was als in Nederland. Deze partijen richten zich nu ook op bijvoorbeeld Italië en zijn naast koper ook verkoper. Zoals verwacht, en in lijn met hun business plannen, hebben zij de eerste succesvolle verkopen aan eindbeleggers gerealiseerd. We zien verder dat de meeste Duitse open-end en speciaal fondsen inmiddels zijn uitverkocht en de close-end fondsen langzaamaan gaan verkopen. En op de drempel van 2016 deed hiermee ook het eerste Chinese geld zijn intrede op de markt met Anbang die recent de kantorenportefeuille van Blackstone kocht. 

Nieuw in 2017

Voor 2017 verwacht ik dat nieuw geld van nieuwe kopersgroepen een belangrijke invloed gaan hebben op de markt. Hierbij denk ik aan Frans geld dat via fondsen geïnvesteerd zal worden, een versterking van Duitse beleggers in het core segment, Angelsaksische investeerders mede als gevolg van Brexit en mogelijk ook – maar dat zal de tijd uitwijzen – als gevolg van de verkiezing van Trump. En in mijn verwachting gaan de Koreanen en Chinezen nu ook echt komen. Het Chinese Anbang, de koper van de Blackstone-portefeuille, kwam onlangs naar Nederland en onze grote steden staan hoog op internationale lijsten van beleggers. Kortom: de grote verandering voor 2017 zal vooral de diversiteit in kopersgroepen zijn.

 

Over de auteur

Mathijs Flierman is hoofd Capital Markets Cushman & Wakefield Nederland

Dit  artikel is gepubliceerd in Vastgoedmarkt van december 2016

 

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels