nieuws

Schaalvergroting winkels komt tot stilstand

Geen categorie

De grootste ketens worden nauwelijks meer groter en voor het predikaat ‘middelgroot’ is minder omvang nodig. Zo nemen de grootste detailhandelsbedrijven toch meer afstand tot de rest van het veld.

Schaalvergroting winkels komt tot stilstand

Aan de schaalvergroting in de Nederlandse detailhandel komt in ieder geval voorlopig een einde. Dat concludeert Vastgoedmarkt op basis van de Locatus Top 100 [pdf] gemeten naar winkelvloeroppervlakte. De top-10 van 2015 had nog 3,6 procent meer vierkante meters in gebruik dan de top-10 van 2014. En dat tiental gebruikte weer 4 procent meer dan de top-10 van 2013. Anno 2016 bedraagt het verschil met het voorgaande jaar maar 0,2 procent. De bovenste tien gebruiken 5.046.336 m2.

Het belangrijkste verschil met voorgaande jaren ligt bij Jumbo. Na een expansiefase maakt het bedrijf een pas op de plaats. Het aantal vierkante meters van de supermarktketen steeg met 2,4 procent (17.161 m2) naar 728.033 m2. In 2015 bedroeg die groei nog 22,1 procent. Het aantal vestigingen van Jumbo bleef in 2016 stabiel op 578. Daaruit volgt dat de oppervlakte van een gemiddelde Jumbo met 2,4 procent groeide naar 1.260 m2. 

V&D

Met supermarkten is meteen een segment genoemd waar de groten nog groeien. Nummer één Albert Heijn voegde 1,1 procent (12.006 m2) toe en heeft nu 1.058.006 m2 in gebruik. Nummer zeven Lidl tekent voor de grootste toename, met 4,7 procent (17.327 m2) naar 387.418 m2. Bij Aldi op plek negen groeit de winkelvloeroppervlakte met 2,8 procent (9.854 m2) naar 363.823 m2. 

Buiten het supermarktsegment manifesteert zich de sanering van de Nederlandse detailhandel. Negatieve uitschieter in de top van de lijst is de nummer 10. Daar prijkte vorig jaar nog V&D met 343.645 m2. Door het faillissement van de warenhuisketen schuift Ikea een plaats op vanaf plek elf met 312.711 m2.

Ombouw Kijkshop

Ook aan het verdwijnen van de nummer 100 van vorig jaar ging een faillissement vooraf. Miss Etam startte door in afgeslankte vorm, zakte vorig jaar van de 78e naar de 100e plaats en valt nu buiten de lijst. De absentie van Kijkshop, vorig jaar nog 99e, ligt aan een inkrimping van het winkelbestand. Acht vestigingen werden overgenomen door Readen voor een ombouw tot Neckermann-winkels, zo werd in januari 2016 bekend. Uit de lijst verdwenen ook Esprit en Supercoop. 

Door de faillissementen van V&D en Etam is minder nodig voor een plek in de top-100 op basis van winkelvloeroppervlakte. Kluswijs komt binnen op positie 99 met 31.487 m2, achter nieuwkomer Sport 2000 op plaats 98 met 31.789 m2. Die totalen waren niet genoeg geweest voor een vermelding in de top-100 van 2015. Andere nieuwkomers in de lijst van 2016 op basis van winkelvloeroppervlakte zijn Pets Place op nummer 96 met 32.628 m2, Dio op plaats 95 met 33.849 m2 en Topshelf op plaats 66 met 49.231 m2. 

De consument die de hand op de knip houdt wordt op zijn wenken bediend. Tot de grootste stijgers op de lijst op basis van winkelvloeroppervlakte horen vooral retailers actief in het betaalbare segment. Primark klimt van de 62e naar de 51e plaats, Keuken Kampioen van de 93e naar de 84e en kringloopwinkel Het Goed van de 90e naar de 83e plaats. 

Achteruit

Ondanks het uitblijven van verdere schaalvergroting groeit het verschil tussen de grootste en de middelgrote ketens. Tegenover de groei van 0,2 procent bij de top-10 staat een afname met 2 procent bij de onderste tien uit de top 100 gemeten naar winkeloppervlakte. Vorig jaar waren de nummer 91 tot en met 100 goed voor 342.686 m2, dit jaar is dat 335.747 m2. 

Tegelijkertijd groeit het aandeel van de top-5 in de totale vloeroppervlakte. Waren de toppers Albert Heijn, Jumbo, Gamma, Praxis en Karwei in oktober 2015 nog goed voor 24,7 procent van de vierkanter meters, een jaar later was dat 25,4 procent. De top-5 heeft 3.216.270 m2 oppervlakte, voor de top-100 is dat 12.682.325 m2. 

De Locatus Top 100 [pdf] op basis van verkooppunten bevestigt dat vooral het middensegment van de Nederlandse detailhandel achteruit boert. Tegenover een daling van 0,4 procent (dertien filialen) bij de top-5 staat een afname met 0,8 procent (187 filialen) voor de top-100. Aan de top van de lijst op basis van verkooppunten springt alleen de krimp van Blokker in het oog. De leverancier van huishoudelijke artikelen heeft 33 winkels minder dan een jaar eerder. Media hebben gesuggereerd dat filialen die als ongeschikt gelden voor de lopende moderniseringsoperatie op slot gaan. 

KPN verdwenen

Lager op de lijst worden de uitschieters relatief groter. Bedraagt de krimp bij nummer vijf Blokker 5,7 procent, bij nummer veertien Rabobank en bij nummer twintig Bruna is dat 9,2 procent (afnamen met 45 en 31 vestigingen). Dat is nog weinig vergeleken met de 17,3 procent krimp bij ABN Amro (met 51 vestigingen), de afname met 14,5 procent bij nummer 55 Hunkemöller (30 filialen minder) en de daling met 19 procent (39 filialen weg) bij nummer 65 Scapino. 

Verdwenen uit de lijst op basis van verkooppunten zijn BelCompany, Big Bazar, Brezan en KPN. Nieuw in de top-100 op basis van verkooppunten zijn de slijterijen van Coop (nummer tachtig) en Jumbo (83), tankstationketen Firezone (89), fitnessketen Basic-Fit (95) en optiekketen Specsavers (gedeelde honderdste plaats).

Auteur: Peter Hanff
Dit artikel verscheen in Vastgoedmarkt van november 2016 

 

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels