nieuws

Prima stemming op drukke Expo Real

Geen categorie

Expo Real 2016 verliep in uitgelaten stemming, ondanks de Brexit en grote politieke onzekerheden. Nederland was sterk vertegenwoordigd op Europa’s grootste vastgoedbeurs. De belangstelling voor ons land blijft onverminderd sterk.

Veel blije gezichten en enorme drukte die afgelopen drie dagen in de Messe München. ‘Zolang de rente laag blijft en een heleboel kapitaal beschikbaar is voor vastgoedinvesteringen zal de ‘boom verder gaan’, vatte Klaus Dittrich de situatie kernachtig samen. De topman van de Messe München kon zich vergenoegd in de handen wrijven: het aantal exposanten op de Expo Real steeg dit jaar met 2 procent. Hoewel het precieze aantal bezoekers nog onduidelijk was bij het schrijven van dit verslag, zal Expo Real 2016 ongetwijfeld als een van de beste de annalen ingaan.

Dat de feeststemming op de Europese vastgoedmarkten vooral is gebaseerd op het noodmedicijn van de Europese Centrale Bank (ECB) van superlage rentes en kwantitatieve verruiming, kon de pret niet drukken in München. ‘Zelfs een mogelijke  renteverhoging van 2 procent zal  investeren in vastgoed nog altijd interessant maken. De yield gap tussen de aanvangsrendementen en het rendement op staatsobligaties is thans immers historisch groot’, zei Jochen Schenk, raad van bestuurslid van Real I.S, tijdens de Expo Real tegen Vastgoedmarkt. De assetmanager uit München beheert een vastgoedportefeuille ter waarde van 7,2 miljard aan vastgoed, waarvan 600 miljoen euro in Nederland. Recent deed Real I.S. van zich spreken met de acquisitie van gebouw Huys Europa aan Piet Heinkade 167-173 in Amsterdam voor 37,98 miljoen euro.

Schenk is duidelijk te spreken over de Nederlandse kantorenmarkt. Ondanks de toenemende concurrentie en de prijsstijgingen voor topkwaliteit kantoren liggen de aanvangsrendementen in Nederland voor topkwaliteit kantoren nog altijd aanzienlijk hoger dan in Duitsland. Real I.S. steekt 9 miljoen euro in een grootscheepse opknapbeurt van Blaak 28. Het indrukwekkende Blaak House, sinds 2012 eigendom van Real I.S.,is het middelste van drie monumentale bankgebouwen, die samen het naoorlogse financiële district van Rotterdam vormden. Real I.S. is ook eigenaar van het toekomstige hoofdkantoor van KPN aan de Rotterdamse Wilhelminapier.

Andreas Schulz, managing director Transaction Management International van de Duitse investmentmanager Warburg-HIH Invest is eveneens actief in de Nederlandse markt. Warburg-HIH concentreert zich mede vanwege slechte ervaringen in het verleden op de toplocaties van de Amsterdamse kantorenmarkt: zijnde de Zuidas en directe omgeving en het historische centrum, legde Schulz uit aan Vastgoedmarkt op de beursstand van zijn bedrijf. Dat gebeurt via nieuwe acquisities en actief assetrotatie.

Het zeer waarschijnlijke vertrek van Booking.com uit gebouw Prins en Keizer aan de Amsterdamse Vijzelstraat baart Schulz geen zorgen, al heeft hij officieel nog niets gehoord van zijn huurder. Gebiedsontwikkelaar BPD kondigde eind september de ontwikkeling aan van een groot nieuw kantoor voor Booking.com als sluitstuk van het megaproject Oosterdokseiland. Volgens Schulz loopt het huurcontract sowieso nog drie jaar door en zal het geen groot probleem vormen  om nieuwe gegadigden te vinden voor de 5.000 meter die het online-boekingskantoor achterlaat in zijn gebouw. ‘Herverhuurbaarheid vormt nu eenmaal de hoeksteen van ons beleggingsbeleid.’

Nederland was dit jaar weer sterk vertegenwoordigd in München. De twee koepelstands – Holland Metropole (de vier grote steden plus Eindhoven) en Holland Property Plaza – hadden over belangstelling geen klagen. Minister Stef Blok van Wonen gaf voor de vierde jaar op rij acte de préséance in München en waarschijnlijk ook voor het laatst, gezien de Kamerverkiezingen van maart volgend jaar. Geen andere bewindsman of –vrouw voor hem  heeft zich zoveel inspanningen getroost om buitenlandse vastgoedinvesteerders voor ons land te interesseren. Daarover was iedereen het wel eens in de Nederlandse paviljoens.

In de Holland Metropole-stand kon de Rotterdamse wethouder  Ronald Schneider  zijn handtekening zetten onder de overeenkomst die de realisatie mogelijk maakt voor de ontwikkelcombinatie van Stebru en Boag van maar liefst 612 wooneenheden aan de Blaak. De woningen worden afgenomen door de Amerikaanse private equity-belegger Greystar. Terwijl de Utrechtse wethouder Stationsgebied Victor Everhardt op diezelfde stand het startsein gaf voor de tendering van het project Healthy Urban Quarter met ruimte voor 50.000 à 70.000 m2 bvo voor wonen, werken en een (culturele) publieksfunctie.

‘Omvang doet er wel degelijk toe. We zijn geen Londen, New York of Parijs. Daarom werken we nauw samen met Amsterdam, Rotterdam en Den Haag in Holland Metropole, ook omdat we allemaal onze specifieke kwaliteiten hebben die complementair zijn. Samen vormen we een grote agglomeratie van 7,5 miljoen inwoners op nauwelijks 30 treinminuten afstand van elkaar’. Die wervende woorden sprak Lennert Middelkoop, directeur Ruimtelijke & Economische Ontwikkeling van de gemeente Utrecht, tijdens een seminar met Den Haag en Milaan over stedelijke samenwerking onder leiding van de Britse moderator Greg Clark.

Nu de samenwerking van de G4 op het internationale podium eindelijk concreet vorm heeft gekregen met Holland Metropole moeten volgens Middelkoop nieuwe stappen worden gezet door de grote steden. Bijvoorbeeld om tot meer eenheid in de marketing te komen.

Veel aandacht deze Expo wederom voor innovatie en de snelle technologische ontwikkelingen.  Verademend was dat nu ook kritisch werd stil gestaan bij de negatieve gevolgen van de creatieve disruptie  die als nieuwe religie door het almachtige Silicon Valley aan de rest van de wereld wordt opgelegd. En die religie kent uiteindelijk slechts een ‘verlossing’: ‘the winner takes it all’. Of het nu zoekmachine Google betreft, taxi-app Uber of Airbnb.

Tijdens het seminar Airbnb & Co: The new P2P platforms’ love for the hospitality and housing market’ trok de New Yorkse activist Murray Cox stevig van leer  tegen Airbnb. Cox begon zijn website InsideAirbnb.com nadat hij zijn eigen woonwijk Brooklyn zag veranderen in het domein van rugzaktoeristen en rolkoffers, terwijl woningen onbetaalbaar werden. ‘Airbnb presenteert zich graag als een idealistische club van de deeleconomie, maar is gewoon een puur commercieel bedrijf, dat zich met geraffineerde marketing probeert te onttrekken aan elke vorm van regelgeving’, hield de strijdlustige New Yorker zijn gehoor voor. De sterke concentratie van Airbnb-gebruikers op een klein aantal interessante wijken in aantrekkelijk toeristen steden vormt volgens hem het hoofdprobleem als het gaat om de gevolgen voor de woonomgeving.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels